Apteki kluczowym ogniwem profilaktyki. W Sejmie o przygotowaniach do nowego sezonu szczepień

Podczas posiedzenia sejmowej Podkomisji Stałej do spraw Zdrowia Publicznego, które odbyło się 30 lipca, dyskutowano o stanie przygotowań polskiego systemu ochrony zdrowia do nadchodzącego sezonu szczepień ochronnych. Wiceprezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Mikołaj Konstanty omówił stan przygotowań aptek. Przedstawił również szereg uwag dotyczących funkcjonowania narzędzi cyfrowych w procesie szczepień. Podsumował również dotychczasowe doświadczenia związane z rozwojem aptecznych punktów szczepień oraz omówił nadal istniejące bariery organizacyjne i cyfrowe.

CZYTAJ WIĘCEJ

E-Profil Pacjenta miał ułatwić pracę farmaceutów. W praktyce usługa nadal pozostaje niedostępna

Polski sukces w oczach świata

Rozpoczynając swoje wystąpienie, dr Mikołaj Konstanty zwrócił uwagę na tempo i skalę zmian, jakie zaszły w polskich aptekach w ciągu ostatnich dwóch lat. Wdrożone reformy legislacyjne oraz szybka integracja farmaceutów z systemem opieki zdrowotnej sprawiły, że Polska stała się punktem odniesienia dla zagranicznych rynków medycznych.

– Muszę przyznać, i tu jestem bardzo wdzięczny całemu Ministerstwu Zdrowia i wszystkim osobom, które się przyczyniły do tego, że Polska w tej chwili rzeczywiście, jeżeli chodzi o zmiany dotyczące aptecznych punktów szczepień, naprawdę staje się kluczową i obserwowaną przez rynki nie tylko europejskie, ale także właściwie rynki światowe. Dzisiaj miałem przyjemność rozmawiać z Kanadą, która podziwia tą szybką zmianę w Polsce i jej efekt. Znaczy, w jakim tempie mogliśmy dostarczyć zarówno narzędzia, rozwiązania, możliwości, legislacje, po to, żeby te świadczenia zaczęły działać – mówił dr Konstanty.

Słowa te mają pełne odzwierciedlenie w statystykach. Jeszcze w ubiegłym roku w Polsce działało około 1440 aptecznych punktów szczepień. Obecnie ich liczba wzrosła do 2430 funkcjonujących aptecznych punktów szczepień, co stanowi wzrost o ponad 40%. Skokowy rozwój infrastruktury ułatwił pacjentom bezpośredni dostęp do profilaktyki zdrowotnej w najbliższym otoczeniu.

CZYTAJ WIĘCEJ

E-profil pacjenta – pełny obraz terapii w zasięgu ręki farmaceuty

1,2 miliona wykonanych szczepień

Za sukcesem organizacyjnym stoi między innymi wprowadzenie tzw. „szybkiej ścieżki” szczepień, wypracowanej we współpracy z Głównym Inspektoratem Sanitarnym i Ministerstwem Zdrowia. Procedura ta pozwala farmaceucie na kompleksową obsługę pacjenta podczas jednej wizyty w aptece. Obejmuje ona weryfikację tożsamości, przeprowadzenie konsultacji i kwalifikacji medycznej, wystawienie e-recepty refundowanej, podanie szczepionki oraz pełną archiwizację wpisu w systemie.

– Ta szybka ścieżka, w trakcie której farmaceuta dokonując prostych zabiegów, czyli po pierwsze weryfikacji pacjenta, konsultacji, kwalifikacji, wystawia receptę refundowaną na produkt immunologiczny, szczepi pacjenta, wypełnia elektroniczną kartę szczepień, a także przygotowuje, wykonuje, archiwizuje dokumentację […] to jest game changer, naprawdę, i to widzieliśmy, że to zaskutkowało – mówił dr Mikołaj Konstanty.

Wdrożenie tego mechanizmu przyniosło wymierne efekty. W okresie ostatniego kwartału obiegłego roku oraz pierwszego kwartału roku bieżącego farmaceuci wykonali blisko 1,2 miliona szczepień zalecanych dla populacji dorosłych. Wiceprezes NRA wyraził również poparcie dla pomysłu powszechnych e-skierowań populacyjnych oraz recept populacyjnych, które przed sezonem informowałyby obywateli o dostępnej immunoprofilaktyce.

Kluczowe wyzwania i bariery systemowych przed nowym sezonem

W dalszej części wystąpienia dr Mikołaj Konstanty omówił szczegółowo obszary problemowe, które wymagają pilnej modyfikacji przed nadchodzącym szczytem zachorowań.

Chaos informacyjny przez brak powszechności e-Kart Szczepień

Chociaż przepisy nakładają na wszystkie zawody medyczne obowiązek wpisywania wykonanych zabiegów do elektronicznych kart szczepień, w praktyce rynkowej wymóg ten nie jest w pełni egzekwowany przez część placówek. Powoduje to poważny deficyt wiedzy u samych pacjentów.

– Mamy obowiązek wystawiania obligatoryjnie elektronicznych kart szczepień, ale jak wiemy, nie dzieje się to „rynkowo”. I powiem Państwu szczerze, że robi się z tego naprawdę duży problem, dlatego że pacjenci absolutnie w tej chwili są nieświadomi swoich szczepień. Przychodzą do aptek i mówią, że szczepili się na „coś” i proszę mi wierzyć, że nie wiedzą na co – mówił wiceprezes NRA.

Jeszcze dwa sezony temu lista szczepień przeprowadzanych w aptekach ograniczała się do grypy, COVID-19 i Kleszczowe Zapalenie Mózgu. Teraz lista bezpłatnych szczepień wykonywanych w aptekach liczy już 18 pozycji.

– Pacjenci gubią się w schematach, gubią się w receptach, w związku z tym ta informacja jest dla nas bardzo istotna i chcielibyśmy tutaj zaapelować o to, żeby jednak skuteczność weryfikacji tego, czy te karty są wystawiane, naprawdę postawić w pierwszym rzędzie – mówił dr Konstatny.

A warto dodać, że ponowne podanie pacjentowi tej samej szczepionki w czasie działania poprzedniej (np. RSV czy półpasiec) wiąże się dla apteki z poważnymi konsekwencjami finansowymi ze strony NFZ.

Koadministracja i techniczne ograniczenia narzędzia e-Profil

Możliwość podania więcej niż jednego szczepienia podczas jednej wizyty (tzw. koadministracja) zyskuje rosnącą akceptację społeczną i – jak wskazał dr Konstanty – będzie „cichym bohaterem tego sezonu”. Problemem pozostają jednak ograniczenia cyfrowe nowo wdrożonego narzędzia e-Profil.

Działa ono obecnie wyłącznie poprzez przeglądarkę internetową, a nie aplikację mobilną. W przypadku szczepień refundowanych dla grup ryzyka farmaceuta musi zweryfikować uprawnienia pacjenta w systemie. Brak wcześniejszej zgody udzielonej przez pacjenta wymaga od niego powrotu do domu i zalogowania się przez komputer. Wiceprezes NRA zaapelował do przedstawicieli Centrum e-Zdrowia o pilne dostosowanie systemu przed rozpoczęciem sezonu.

Niepewność prawna dotycząca archiwizacji dokumentacji medycznej

Farmaceuci zwracają uwagę na brak precyzyjnych wytycznych w zakresie archiwizacji danych medycznych udostępnianych przez pacjenta. Wciąż brakuje jasnych regulacji, w jakiej formie (zrzut ekranu, fotografia czy skan) dane te powinny być przechowywane w aptecznej dokumentacji medycznej.

Proaktywność systemowa – Alerty SMS dla szczepień

Przedstawiciel Naczelnej Rady Aptekarskiej zaproponował wykorzystanie państwowych powiadomień SMS (na wzór ostrzeżeń meteorologicznych RCB) do przypominania obywatelom o terminach szczepień oraz konieczności podania kolejnych dawek w schematach wielodawkowych.

– Dzisiaj wszyscy dostajemy SMS-y dotyczące pożarów, dotyczące zmiany temperatur. Dlaczego nie możemy dostać informacji dotyczącej szczepień? Uwaga z zachowaniem schematu tego szczepień, bo bardzo często jest tak, że pacjent jest świadomy szczepienia, ale natomiast zapomina absolutnie na przykład o drugiej dawce, która jest dla niego tak naprawdę życiowo kluczowa – mówił dr Mikołaj Konstanty.