Na przestrzeni ostatnich kilku lat w Polsce wprowadzono wiele dobrych rozwiązań systemowych, które były korzystne zarówno dla pacjentów, jak i pracowników ochrony zdrowia. Między innymi, wpisanie szczepień na listę bezpłatnych leków dla seniorów oraz dzieci poniżej 18 r.ż. Obecnie posiadamy jeden z najszerszych systemów finansowania szczepień przeciw grypie na świecie. Wiele wprowadzonych usprawnień dotyczy również farmaceutów, dzięki zaangażowaniu tej grupy w szczepienia przeciw COVID-19, grypie oraz pneumokokom, system opieki zdrowotnej może zostać znacznie odciążony.
- Czytaj również: CMKP ujednolica kursy ze szczepień dla farmaceutów
Niestety mimo wprowadzenia tak wielu rozwiązań, ze względu na brak wprowadzenia pewnych rozwiązań systemowych, ścieżka pacjenta do zaszczepienia nadal jest długa, co powoduje brak chęci do zaszczepienia się przez pacjentów, a apteki mimo możliwości, nie dołączają do programu realizacji szczepień. Dobrym przykładem efektywnego systemu szczepień w aptekach jest Francja.
System szczepień we Francji
Wysoki poziom akceptacji szczepień w aptekach we Francji przez pacjentów sprawia, że chętniej wybierają szczepienia tam wykonywane. Impulsem do rozpoczęcia szczepień we francuskich aptekach był długi okres oczekiwania na konsultacje medyczne. Umożliwiło to dodatkowe oszczędności dla systemu opieki zdrowotnej, zmniejszono obciążenie pracą lekarzy i skrócono czas oczekiwania na wizyty lekarskie. Choć liczba szczepionek podawanych w aptekach rośnie, to liczba szczepień wykonywanych w gabinetach lekarskich nie zmniejsza się zauważalnie, co dowodzi, że świadczenia w aptekach są skierowane do osób, do których może nie dotrzeć istniejący system podstawowej opieki zdrowotnej.
– Obecnie, w 2023 roku, w aptekach ogólnodostępnych we Francji dostępne są niemal wszystkie szczepionki, które mogą przyjmować osoby od 11 r.ż. Średni poziom wyszczepienia przeciw grypie we Francji wynosi 52–55%, ale – co ważne, aby utrzymać ten wskaźnik, co roku musimy wykonać 300 tys. dodatkowych szczepień, ponieważ co roku zwiększa się liczba szczepionych osób – komentuje Olivier Rozaire, President of URPS Pharmaciens, Auvergne Rhone-Alpes.
We Francji aktualnie apteki obsługują niemal wszystkie szczepienia, z wyjątkiem szczepień podróżnych, tj. szczepionka przeciw durowi brzusznemu. Można przyjąć szczepionkę przeciw błonicy, tężcowi i wirusowi HPV. W ramach kolejnego etapu planowane jest wprowadzenie do aptek szczepionki przeciw wirusowi RSV.
– Pacjenci we Francji w większości przypadków nie płacą za nic – ani za samą szczepionkę, ani za zaszczepienie. Szczepienia są bezpłatne dla wszystkich – wspomina Olivier Rozaire, President of URPS Pharmaciens, Auvergne Rhone-Alpes.
Bariery w systemie szczepień
Stosowanie skutecznej strategii szczepień jest tańsze i efektywniejsze od koncertowania odpowiedzialności na obciążonych pracą placówkach podstawowej ochrony zdrowia, zwłaszcza podczas zwiększonej liczby zachorowań. Decyzje dotyczące wymogu posiadania recept na szczepionki i poziom ich finansowania, wpływają na decyzje pacjentów o wykonaniu szczepień, co przekłada się na popularność tych świadczeń w aptekach. Oprócz udostępnienia szczepień w aptekach niezbędna jest również likwidacja barier ekonomicznych w dostępie do nich.
W Polsce znaczącą barierą ekonomiczną jest brak finansowania usługi szczepienia w aptece dla całej populacji. Usługa te jest finansowana jedynie dla grupy osób powyżej 65 r.ż. Kluczowe jest też wprowadzenie możliwości wystawiania przez farmaceutów recept z refundacją – pełną i częściową. Obecnie mogą wystawić recepty pełnopłatne, co zniechęca pacjentów do korzystania z tej opcji. Droga do szczepienia nadal jest długa i powoduje niechęć do wykonania immunizacji.
Apteki odciążeniem dla POZ
Ważnym aspektem, dla którego warto rozwijać szczepienia w aptekach jest fakt, iż korzystają z nich osoby, które nigdy wcześniej się nie szczepiły, np. przeciw grypie zaszczepiło się 23% osób, które nigdy do tej pory nie poddawały się temu sposobowi profilaktyki. Co ciekawe 83% z nich to, osoby z grupy ryzyka ciężkiego zachorowania.
Istotne dla zwiększania efektywności szczepień w Polsce jest poszerzenie koszyka szczepień. Od 1 listopada osoby dorosłe mogą zaszczepić się przeciw pneumokokom w aptece. To istotny moment na poszerzanie kompetencji farmaceutów w tym aspekcie oraz usprawnienie procesu dołączania aptek do realizacji szczepień.
NFZ wydał instrukcję postępowania w sprawie składania wniosków o zawarcie umów na wykonywanie zalecanych szczepień ochronnych w aptekach, nośnikiem ma być płyta CD. Nie mniej jednak, mało kto ma dzisiaj komputery, które obsługują płyty CD/DVD. Oprogramowanie do aplikowania o umowy przez apteki dopiero zaczęło być dostosowywane do zarządzenia. Występują błędy, przez co wnioski nie są przyjmowane. Mimo wielostronicowych instrukcji i objaśnień, w dalszym ciągu pojawia się wiele wątpliwości.
Źródło: OPZCI
