REKLAMA
śr. 21 grudnia 2022, 08:01

Dokąd zmierza farmacja kliniczna i szpitalna? Ministerstwo publikuje ważny raport!

Kilka miesięcy temu prace zakończył Zespół ds. wypracowania rozwiązań w zakresie farmacji klinicznej oraz działalności farmaceutów w podmiotach leczniczych wraz z wykazem badań diagnostycznych wykonywanych przez farmaceutów. Wczoraj resort zdrowia opublikował raport z jego prac.

Wynikiem opracowanego Raportu jest wskazanie 37 rekomendacji konkretnych działań w obszarze farmacji klinicznej i szpitalnej (fot. Shutterstock)
Wynikiem opracowanego Raportu jest wskazanie 37 rekomendacji konkretnych działań w obszarze farmacji klinicznej i szpitalnej (fot. Shutterstock)

Ministerstwo Zdrowia wraz z Głównym Inspektorem Farmaceutycznym przedstawiło „Raport 2022. Rozwiązania w zakresie farmacji klinicznej oraz działalności farmaceutów w podmiotach leczniczych”, będący efektem prac powołanego przez Ministra Zdrowia Zespołu ds. wypracowania rozwiązań w zakresie farmacji klinicznej oraz działalności farmaceutów w podmiotach leczniczych wraz z wykazem badań diagnostycznych wykonywanych przez farmaceutów (czytaj więcej: Zespół opracuje model usług farmacji klinicznej i zadań farmaceuty szpitalnego).

W skład Zespołu weszli przedstawiciele różnych środowisk funkcjonujących w ochronie zdrowia i zajmujących się świadczeniami zdrowotnymi oraz opieką nad pacjentem hospitalizowanym. Zespół liczył 28 członków, wśród których znaleźli się przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia, Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego, Narodowego Funduszu Zdrowia, Rzecznika Praw Pacjenta oraz uczelni medycznych, konsultanci krajowi farmacji szpitalnej i klinicznej, przedstawiciele samorządu aptekarskiego, lekarskiego i diagnostów laboratoryjnych oraz towarzystw farmaceutycznych i związków zawodowych zrzeszających farmaceutów.

Prace Zespołu nad Raportem trwały rok. Resort wskazuje, że wypracowany dokument stanowi kompromis pomiędzy różnymi wizjami udziału farmaceutów w opiece nad pacjentem hospitalizowanym (czytaj również: Korzyści płynące z farmacji klinicznej są przytłaczające!).

Kompetencje farmaceutów rosną i będą rosły dalej…

Z dokumentu strategicznego „Zdrowa Przyszłość. Ramy strategiczne dla systemu ochrony zdrowia na lata 2021–2027, z perspektywą do 2030 r.” wynika, że Polska uważana jest za jeden z najszybciej starzejących się krajów w Unii Europejskiej, zaś prognozy GUS wskazują na pogłębianie się tego procesu. Wiązać się to będzie ze zwiększonym popytem na usługi w ochronie zdrowia, z uwagi na rosnącą liczbę osób cierpiących z powodu chorób przewlekłych, jak również populację osób starszych, którą charakteryzuje wielochorobowość i związana z tym wielolekowość, niekiedy prowadząca do polipragmazji.

– Biorąc pod uwagę powyższe oraz stale zwiększającą się ofertę produktów leczniczych na rynku, rosnące koszty terapii, upowszechnianie się zjawiska samoleczenia, a dodatkowo zmniejszające się zasoby kadr medycznych, należy poszukiwać dotychczas niewykorzystanych rozwiązań w efektywnej opiece nad pacjentem. Takim rozwiązaniem jest zagospodarowanie potencjału farmaceutów i zwiększenie roli jaką mogą, a nawet powinni, pełnić w systemie ochrony zdrowia – wskazuje Ministerstwo.

Wzrost kompetencji zawodowych farmaceutów w ostatnim czasie spowodowany wprowadzeniem do porządku prawnego ustawy z dnia 10 grudnia 2020r. o zawodzie farmaceuty oraz nowymi uprawnieniami takimi jak kwalifikacja do szczepień i szczepienia przeciwko Covid-19 oraz grypie, a także pilotaż przeglądu lekowego prowadzony w aptekach ogólnodostępnych przyczyniły się do skierowania szczególnej uwagi na farmaceutów zatrudnionych w podmiotach leczniczych. Również sami farmaceuci szpitalni i kliniczni, jak wskazuje przeprowadzona wśród nich ankieta, gotowi są do zmiany modelu ich funkcjonowania w podmiotach leczniczych (czytaj również: Farmacja kliniczna szansą na rozwój zawodowy farmaceuty).

Co znalazło się w raporcie?

Raport obejmuje obszary farmacji klinicznej, farmacji szpitalnej oraz wsparcia kadr farmaceutycznych i ich rozwoju, a także wykaz badań zlecanych lub wykonywanych przez farmaceutów w ramach świadczenia usług farmacji klinicznej.

– Dział poświęcony farmacji klinicznej prezentuje usługi farmaceuty klinicznego w zakresie wsparcia zespołu terapeutycznego oraz wsparcia pacjenta. Wskazuje też na konieczność współpracy i budowy zespołów interdyscyplinarnych zajmujących się szeroko pojętą farmakoterapią pacjenta hospitalizowanego. Najważniejszą rekomendacją w tym obszarze jest wsparcie procesu usankcjonowanie obecności farmaceuty klinicznego w oddziale szpitalnym – wskazuje resort.

Obszar farmacji szpitalnej to około 1000 szpitali funkcjonujących w Polsce, koszty leków stanowią 10-15 % wydatków szpitali i są drugą po wynagrodzeniach częścią wydatków podmiotów leczniczych. Również Raport Najwyższej Izby Kontroli z 2017 roku „Funkcjonowanie Aptek Szpitalnych i Działów Farmacji Szpitalnej – Informacja o wynikach kontroli LPO.430.004.2017” wskazywał na pilną potrzebę pochylenia się nad farmacją szpitalną, szczególnie w kontekście infrastruktury i wyposażenia aptek szpitalnych (czytaj również: Nowa „Mapa Potrzeb Zdrowotnych”. O aptekach szpitalnych, farmaceutach i opiece farmaceutycznej).

Farmacja szpitalna, jak wskazano w Raporcie, wymaga rozwiązań systemowych w obszarze infrastruktury, w tym informatycznej, optymalizacji wydatków na leki, zarządzania jakością oraz aktywnego udziału w edukacji zespołów terapeutycznych, a także działań podejmowanych w obszarze badań i rozwoju.

Zwiększyć atrakcyjność zawodu

Kolejnym działem omówionym w Raporcie jest  wsparcie kadr farmaceutycznych i ich rozwoju. W ocenie autorów raportu koniecznym wydaje się podjęcie działań zmierzających do zwiększenia atrakcyjności zawodu, m.in. poprzez eliminację zbędnych obciążeń biurokratycznych i przekierowanie aktywności farmaceutów w obszar bezpieczeństwa i jakości prowadzonej farmakoterapii, zarówno na poziomie ogólnym, jak i indywidualnej terapii danego pacjenta (czytaj również: Czy warto studiować farmację?).

– Konieczną wydaje się zmiana systemu kształcenia zarówno przed jak i podyplomowego z uwzględnieniem większej liczby zajęć praktycznych oraz już na etapie studiów kształcenie zespołów interdyscyplinarnych – wskazuje resort zdrowia.

Wynikiem opracowanego Raportu jest wskazanie 37 rekomendacji konkretnych działań w obszarze farmacji klinicznej i szpitalnej zmierzających do właściwego umiejscowienia farmaceuty klinicznego i szpitalnego w systemie opieki zdrowotnej.

Źródło: ŁW/MZ


Profilaktyka i właściwa terapia odleżyny – na co warto zwrócić uwagę?

17 maja 202408:58

Odleżyny lub też ciężko gojące się rany to wymagający problem, który wbrew pozorom dotyka sporej grupy pacjentów. Pojawienie się odleżyn może komplikować proces terapeutyczny innej choroby, bądź też być powodem dodatkowych trudności wymagających wdrożenia właściwego postępowania. W tym kontekście zasadnym wydaje się posiadanie wiedzy nt. tego, jak radzić sobie z tego typu problemami. Warto też wiedzieć, jak przeciwdziałać powstawaniu odleżyn, gdyż obecne na rynku preparaty dają również i taką możliwość.

Odleżyny to tak naprawdę uraz/uszkodzenie obszaru skóry obejmującego zwykle skórę i tkanki podskórne [1]. W wielu przypadkach uszkodzenie obejmuje także podskórną tkankę tłuszczową [2]. Tego typu rany powstają na skutek ucisku, tarcia, wilgoci lub też połączenia wszystkich tych niekorzystnych czynników [1]. Nowe rekomendacje proponują, aby odleżyny definiować zatem jako „urazy uciskowe” [2].

Co do zasady odleżyny powstają głównie w miejscach narażonych na ucisk w czasie unieruchomienia danej osoby [2]. Oznacza to, że najbardziej narażone na pojawienie się odleżyn są tkanki znajdujące się w okolicach kości krzyżowej, kości ogonowej, a także kończyn dolnych, zwłaszcza bioder i pięt [2]. Wszystko dlatego, że długotrwały ucisk prowadzi wprost  do niedokrwienia tych okolic. W wyniku tego komórki w tych miejscach są niedotlenione i nieodżywione. Konsekwencją tego jest rozwój stanu zapalnego, nadprodukcja wolnych rodników i upośledzenie normalnych procesów regeneracji skóry [2]. Im dłużej utrzymuje się taki stan, tym większe ryzyko powstania odleżyn.

Kto jest najbardziej narażony na wystąpienie odleżyny?

Częstość występowania odleżyn jest różna, niemniej jednak istnieje zależność, że im dłuższy czas opieki nad pacjentem unieruchomionym, tym większe jest ryzyko tego typu zmian skórnych [2,3]. Generalnie statystyki pokazują, że częstość występowania waha się od kilku do nawet 30% u pacjentów objętych opieką długoterminową [3]. Pojawienie się odleżyn znacząco komplikuje dotychczasowy proces terapeutyczny i zwykle znacząco go wydłuża. Co gorsza – odleżyny zwiększają wskaźniki śmiertelności wśród pacjentów [3,4].

W praktyce istnieje kilka czynników, które wyraźnie zwiększają ryzyko wystąpienia odleżyn. Zalicza się do nich przede wszystkim unieruchomienie i ograniczenie mobilności danej osoby [2,3,4]. Nie bez znaczenia jest także wiek (osoby starsze są bardziej narażone z racji zmian w strukturze skóry oraz niedoborów dietetycznych) [2,3,4]. Odleżynom sprzyjają także niektóre schorzenia, jak cukrzyca, zakrzepica czy też reumatoidalne zapalenie stawów [2,4]. Wiele badań pokazuje jednak, że ogromne znaczenie w kontekście przeciwdziałania i terapii odleżyn odgrywa kwestia niedożywienia i braku konkretnych składników odżywczych w diecie [2,3,4,5].

Niedobory żywieniowe jako przyczyna odleżyny

Jak pokazuje zarówno teoria, jak i praktyka odżywianie i gojenie się ran są ze sobą ściśle powiązane [1]. Badania prowadzone na osobach z problematyką odleżyn uwidoczniły, że utrata masy ciała i niedobory żywieniowe znacząco zwiększają prawdopodobieństwo pojawienia się odleżyn [3]. Przykładem jest chociażby doświadczenie japońskie, gdzie prawie 59% osób po 65 roku życia z odleżynami było niedożywionych [3].

Z czego to wynika? Okazuje się, że stan odżywienia jest istotny dla procesów gojenia się ran. Brak składników odżywczych wydłuża chociażby fazę zapalną procesu gojenia, upośledza proliferację fibroblastów i zmniejsza poziom syntezy kolagenu [1]. Co więcej – niedożywienie ogranicza zdolności antyoksydacyjne organizmu, zwiększa podatność na infekcje (również w obrębie odleżyny) i wydłuża tym samym czas gojenia [1,2,3]. Wsparciem w takich sytuacjach jest uzupełnienie diety o niezbędne dla tych procesów składniki. Liczne wytyczne rekomendują w tym celu podaż białek. Niestety spora część pacjentów nie może ich przyjmować, z racji upośledzenia pracy nerek [1,6]. Co wtedy?

Aminokwasy wsparciem w terapii i profilaktyce odleżyn 

Wytyczne ESPEN (to europejska organizacja, która opracowuje zalecenia dietetyczne dla pacjentów z różnymi schorzeniami) rekomendują pacjentom z odleżynami przyjmowanie aminokwasów [3]. Pojawia się jednak pytanie, jakie konkretnie aminokwasy znajdują zastosowanie w tego typu problemach? Z pomocą przychodzą badania na pacjentach z odleżynami, według których w osoczu takich osób stwierdzono obniżone stężenia chociażby histydyny i tryptofanu [7].

Z kolei inne badania pokazały spore korzyści, jakie niesie ze sobą przyjmowanie przez takich pacjentów karnozyny [5]. Karnozyna to dipeptyd, składający się z dwóch aminokwasów: beta-alaniny i histydyny. Co do zasady posiada wiele biologicznych funkcji: działa antyoksydacyjnie oraz wspiera procesy gojenia się ran [5]. Mechanizm jej działania opiera się najprawdopodobniej na stymulacji fibroblastów do produkcji kolagenu oraz na zmniejszaniu stresu oksydacyjnego (który bez wątpienia ma miejsce w uszkodzonych tkankach) [5]. Badania udowodniły, że przyjmowanie przez takich pacjentów karnozyny przyśpiesza gojenie się ran [5,8].

Pellicar-F w prewencji i terapii odleżyn oraz ran przewlekłych

W kontekście zarówno przeciwdziałania, jak i właściwej terapii odleżyn dobrym rozwiązaniem może być produkt Pellicar-F, będący żywnością specjalnego przeznaczenia żywieniowego. Pellicar-F to preparat zawierający:

  • L-karnozynę, która rozpada się we krwi do beta-alaniny i histydyny
  • treoninę

L-karnozyna, jak już wspomniano wspiera procesy gojenia się ran. Dodatek treoniny i tryptofanu ma za zadanie uzupełnić to działanie. Warto też wiedzieć, że przyjmowanie tryptofanu zmniejsza odczucie niepokoju i poprawia nastrój [9]. To również istotne w kontekście takich pacjentów, gdyż stres dotykający takie osoby dodatkowo utrudnia proces gojenia [10]. Pellicar-F rekomenduje się przyjmować 2 lub 3 razy na dobę. Wskazany jest zarówno dla osób dotkniętych już problemem ran i odleżyn, jak również jako ich prewencja. Wszystko dlatego, że jak już wspomniano niedobory żywieniowe znacząco zwiększają ryzyko powstania tego typu zmian skórnych.

Wyłącznym dystrybutorem produktu w Polsce jest NGK Pharma Sp. z o.o.

Literatura:

  1. Joyce K. Stechmiller, Understanding the role of nutrition and wound healing, Nutrition in Clinical Practice, Volume 25, Number 1, 2010, 61-68
  2. Joshua S. Mervis, Tania J. Phillips, Pressure ulcers: pathophysiology, epidemiology, risk factors, and presentation, J Am Acad Dermatol, October 2019
  3. Seied Haidi Saghaleini, et.al., Pressure ulcer and nutrition, Indian J Crit Care Med 2018;22: 283-9
  4. Man-Long Chung, et.al., Risk factors for pressure injuries in adult patients: a narrative synthesis, Int. J. Environ. Public Health 2022,19,761
  5. Kensaku Sakae, et.al., Effects of L-carnosine and its zinc complex (polaprezinc) on pressure ulcer healing, Nutrition in Clinical Practice, Volume 28, Number 5, October 2013, 609-616
  6. Emily Haesler, et.al., National Pressure ulcer advisory panel, European pressure ulcer advisory panel and Pan Pacific injury alliance. Prevention and treatment od pressure ulcers: Clinical practice Guideline, Australia 2014
  7. Dawson B, Fevaloro E.J., High rate of deficiency in the amino acids tryptophan and histidine in people with wounds: implication for nutrient targeting in wound management – a pilot study, Adv Skin Wound Care 2009;22:79-82
  8. Ansurudeen I, et.al., Carnosine promotion of wound healing. (w:) Imidazole dipeptides chemistry analysis, function and effects, ed. R. Preedy, The Royal Society of Chemistry, 2015, 325-340
  9. Kikuchi A.M., et.al., A systematic review of the effect od L-tryptophan supplementation on mood and emotional functioning, J Diet Suppl. 2021;18: 316-333
  10. Vileikyte L., Stress and wound healing, Clin Dermatol 2007;25: 49-55

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]