REKLAMA
pon. 20 marca 2023, 08:01

Dramatyczny spadek liczby szczepień przeciw grypie. Eksperci podsumowali sezon 2022/2023…

Eksperci oszacowali, że w sezonie 2022/2023 liczba zrealizowanych szczepień przeciw grypie spadła o 20%. To pierwszy spadek po kilku ostatnich sezonach, w których odnotowano znaczące wzrosty. Przyczyny takiej sytuacji analizowali eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy.

Szczepienie zmniejsza ryzyko zachorowania na grypę i co ważniejsze – chroni przed powikłaniami groźnymi dla zdrowia, a nawet życia (fot. Shutterstock)
Na ścieżce od wystawienia recepty do zrealizowania jej w aptece ze szczepienia przeciw grypie rezygnuje prawie 130 000 pacjentów, czyli ponad 8% wszystkich (fot. Shutterstock)

Po kilku ostatnich sezonach szczepień, w których odnotowano znaczące wzrosty wyszczepialności w Polsce, w sezonie 2022/2023 nastąpił gwałtowny, szacowany na prawie 20%, spadek liczby zrealizowanych szczepień przeciw grypie. Eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy we współpracy z licznymi instytucjami publicznymi oraz producentami przedstawili powody mniejszego zainteresowania szczepieniami, a także wskazali konieczne zmiany systemowe, i organizacyjne, które mogą podnieść  dostępność do szczepień i potencjalnie przyczynią się do podniesienia poziomu wyszczepialności w kolejnych latach. Eksperci wypracowali również Konsensus w sprawie zapotrzebowania na szczepionki przeciw grypie na sezon 2023/2024, przyjmując wariant realistyczny oraz optymistyczny, zależny od zaimplementowanych zmian (czytaj również:  Zostały ostatnie dwa tygodnie by zaszczepić się przeciw grypie w aptece).

– Chociaż grypa nadal bardzo często jest bagatelizowana i porównywana z przeziębieniem, to jej konsekwencje mogą być bardzo poważne i skutkować hospitalizacją, a nawet prowadzić do śmierci. Mamy jednak szczepienia – skuteczną broń, która pozwala uniknąć ciężkiego przebiegu zakażenia wirusem grypy, zalecaną przez wiele gremiów eksperckich na całym świecie – wskazuje OPZG.

Tymczasem w Polsce zainteresowanie szczepieniami przeciw grypie zamiast rosnąć – maleje. Według szacunków, w sezonie 2022/2023 zostało zrealizowanych około 2,1 mln szczepień co oznacza 19% spadek. Sezon ten zamknie się więc wyszczepialnością na poziomie ok. 5,7% populacji.Dla porównania, w sezonie 2021/2022 poziom wyszczepialności oszacowano na poziomie 7%.

Zestawienie liczby szczepionek przeciw grypie rozdystrybuowanych w poszczególnych segmentach i kanałach rynkowych w czterech ostatnich sezonach grypowych (estymowane dane dot. rynku publicznego) (Źródło: OPZG)
Zestawienie liczby szczepionek przeciw grypie rozdystrybuowanych w poszczególnych segmentach i kanałach rynkowych w czterech ostatnich sezonach grypowych (estymowane dane dot. rynku publicznego) (Źródło: OPZG)

– Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy jest zaprzestanie akcji bezpłatnych szczepień populacyjnych dorosłych, w tym personelu medycznego oraz w związku z tym wydłużenie ścieżki pacjenta zarówno w aptece, jak i placówkach medycznych. Oznacza to bardzo dużą zależność decyzji pacjenta, a co za tym idzie poziomu wyszczepialności, od warunków i sposobu realizacji szczepienia przeciw grypie – wyjaśnia prof. Adam Antczak, Przewodniczący Rady Naukowej Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy.

Konsensus Ekspertów – wnioski

W odpowiedzi na wyzwania związane ze zmniejszającym się zainteresowaniem szczepieniami, eksperci z Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy, we współpracy z instytucjami publicznymi oraz przedstawicielami przemysłu, przygotowali Konsensus Ekspertów w sprawie zapotrzebowania na szczepionki przeciw grypie w sezonie 2023/2024. Dane, na których oparte zostały prognozy przekazały podmioty publiczne takie jak: Narodowy Fundusz Zdrowia, Ministerstwo Zdrowia, Centrum E-zdrowie oraz dane pozyskane od producentów szczepionek (czytaj również: Senat wstawia się za farmaceutami. Chodzi o badania kliniczne i recepty na szczepionki…).

Podczas tegorocznego Konsensusu przygotowano dwa scenariusze rozwoju sytuacji rynkowej,  w oparciu o możliwe do wprowadzenia rekomendacje, które – zwłaszcza w przypadku zmian systemowych – uprościłyby ścieżkę pacjenta do szczepień. Zdefiniowano scenariusz realistyczny oraz optymistyczny. Przy braku zmian możemy liczyć wyłącznie na kolejne spadki.

W wersji realistycznej szacowano zapotrzebowanie na szczepionki przeciw grypie w sezonie 2023/2024 na około 2,3 mln dawek przy założeniu, że wprowadzone zostaną preskrypcje farmaceutyczne i uruchomione zostaną szkolenia dla farmaceutów.

W wersji optymistycznej, w której możliwy byłby powrót do wyszczepialności z sezonu 2021/2022 zapotrzebowanie na szczepionki wynosiłoby około 2,6 mln, pod warunkiem jednak, wprowadzenia preskrypcji farmaceutycznej i pielęgniarskiej (z możliwością refundacji) i/lub też bezpłatnych szczepień osób 65+ w ZOZ-ach i aptekach, bez konieczności wystawiania recepty. To ograniczyłoby ścieżkę pacjenta do szczepienia do jednej wizyty.

Pacjenci zniechęceni długą drogą do szczepienia

W czasie analiz danych odkryto, że na ścieżce od wystawienia recepty do zrealizowania jej w aptece ze szczepienia przeciw grypie rezygnuje prawie 130 000 pacjentów, czyli ponad 8% wszystkich pacjentów, którzy otrzymali od lekarza receptę. Nie wiemy ile pacjentów nie dotrze ze szczepionką do placówki medycznej, bo to kolejna okazja do podjęcia negatywnej decyzji.

– Bezpośredni wpływ na nasze szacunki będzie miało wprowadzenie kluczowych zmian systemowych, które zajdą w związku z ułatwieniem dostępu do szczepień na kolejny sezon. Warto podkreślić, że szacunki te związane są ze scenariuszami ostrożnymi dla rozwoju rynku oraz oceną wydolności producentów, natomiast potencjał rynku może być większy. Wyrażamy ogromną nadzieję, że dzięki wprowadzonym zmianom, a także współpracy wielu środowisk dostępność i zainteresowanie szczepieniami przeciw grypie będzie rosło w następnych sezonach – dodaje prof. Adam Antczak.

Rekomendacje Ekspertów Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy

Eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy wypracowali rekomendacje, mogące usprawnić realizację szczepień, co ułatwi przygotowania do nadchodzącego sezonu oraz wszelkich zagrożeń i wyzwań z nim związanych. Wprowadzenie w szczególności zmian systemowych przyczyni się do realizacji wersji optymistycznej założonej przez Ekspertów.

SYSTEMOWE

  • Uproszczenie realizacji szczepień w POZ (świadczenie szczepienia i wpisanie profilaktyki grypy w istotne zadania w ramach opieki koordynowanej);

SPOŁECZNE

  • Komunikacja do grup ryzyka poprzez lekarzy , farmaceutów, ale również Internetowe Konto Pacjenta;

ZWIĘKSZANIE DOSTĘPNOŚCI

  • Uproszczenie i likwidacja nierówności oraz barier formalnych, organizacyjnych i ekonomicznych w dostępie do szczepień
  • Umożliwienie refundowanej recepty farmaceutycznej i pielęgniarskiej

Źródło: ŁW/OPZG

Profilaktyka i właściwa terapia odleżyny – na co warto zwrócić uwagę?

17 maja 202408:58

Odleżyny lub też ciężko gojące się rany to wymagający problem, który wbrew pozorom dotyka sporej grupy pacjentów. Pojawienie się odleżyn może komplikować proces terapeutyczny innej choroby, bądź też być powodem dodatkowych trudności wymagających wdrożenia właściwego postępowania. W tym kontekście zasadnym wydaje się posiadanie wiedzy nt. tego, jak radzić sobie z tego typu problemami. Warto też wiedzieć, jak przeciwdziałać powstawaniu odleżyn, gdyż obecne na rynku preparaty dają również i taką możliwość.

Odleżyny to tak naprawdę uraz/uszkodzenie obszaru skóry obejmującego zwykle skórę i tkanki podskórne [1]. W wielu przypadkach uszkodzenie obejmuje także podskórną tkankę tłuszczową [2]. Tego typu rany powstają na skutek ucisku, tarcia, wilgoci lub też połączenia wszystkich tych niekorzystnych czynników [1]. Nowe rekomendacje proponują, aby odleżyny definiować zatem jako „urazy uciskowe” [2].

Co do zasady odleżyny powstają głównie w miejscach narażonych na ucisk w czasie unieruchomienia danej osoby [2]. Oznacza to, że najbardziej narażone na pojawienie się odleżyn są tkanki znajdujące się w okolicach kości krzyżowej, kości ogonowej, a także kończyn dolnych, zwłaszcza bioder i pięt [2]. Wszystko dlatego, że długotrwały ucisk prowadzi wprost  do niedokrwienia tych okolic. W wyniku tego komórki w tych miejscach są niedotlenione i nieodżywione. Konsekwencją tego jest rozwój stanu zapalnego, nadprodukcja wolnych rodników i upośledzenie normalnych procesów regeneracji skóry [2]. Im dłużej utrzymuje się taki stan, tym większe ryzyko powstania odleżyn.

Kto jest najbardziej narażony na wystąpienie odleżyny?

Częstość występowania odleżyn jest różna, niemniej jednak istnieje zależność, że im dłuższy czas opieki nad pacjentem unieruchomionym, tym większe jest ryzyko tego typu zmian skórnych [2,3]. Generalnie statystyki pokazują, że częstość występowania waha się od kilku do nawet 30% u pacjentów objętych opieką długoterminową [3]. Pojawienie się odleżyn znacząco komplikuje dotychczasowy proces terapeutyczny i zwykle znacząco go wydłuża. Co gorsza – odleżyny zwiększają wskaźniki śmiertelności wśród pacjentów [3,4].

W praktyce istnieje kilka czynników, które wyraźnie zwiększają ryzyko wystąpienia odleżyn. Zalicza się do nich przede wszystkim unieruchomienie i ograniczenie mobilności danej osoby [2,3,4]. Nie bez znaczenia jest także wiek (osoby starsze są bardziej narażone z racji zmian w strukturze skóry oraz niedoborów dietetycznych) [2,3,4]. Odleżynom sprzyjają także niektóre schorzenia, jak cukrzyca, zakrzepica czy też reumatoidalne zapalenie stawów [2,4]. Wiele badań pokazuje jednak, że ogromne znaczenie w kontekście przeciwdziałania i terapii odleżyn odgrywa kwestia niedożywienia i braku konkretnych składników odżywczych w diecie [2,3,4,5].

Niedobory żywieniowe jako przyczyna odleżyny

Jak pokazuje zarówno teoria, jak i praktyka odżywianie i gojenie się ran są ze sobą ściśle powiązane [1]. Badania prowadzone na osobach z problematyką odleżyn uwidoczniły, że utrata masy ciała i niedobory żywieniowe znacząco zwiększają prawdopodobieństwo pojawienia się odleżyn [3]. Przykładem jest chociażby doświadczenie japońskie, gdzie prawie 59% osób po 65 roku życia z odleżynami było niedożywionych [3].

Z czego to wynika? Okazuje się, że stan odżywienia jest istotny dla procesów gojenia się ran. Brak składników odżywczych wydłuża chociażby fazę zapalną procesu gojenia, upośledza proliferację fibroblastów i zmniejsza poziom syntezy kolagenu [1]. Co więcej – niedożywienie ogranicza zdolności antyoksydacyjne organizmu, zwiększa podatność na infekcje (również w obrębie odleżyny) i wydłuża tym samym czas gojenia [1,2,3]. Wsparciem w takich sytuacjach jest uzupełnienie diety o niezbędne dla tych procesów składniki. Liczne wytyczne rekomendują w tym celu podaż białek. Niestety spora część pacjentów nie może ich przyjmować, z racji upośledzenia pracy nerek [1,6]. Co wtedy?

Aminokwasy wsparciem w terapii i profilaktyce odleżyn 

Wytyczne ESPEN (to europejska organizacja, która opracowuje zalecenia dietetyczne dla pacjentów z różnymi schorzeniami) rekomendują pacjentom z odleżynami przyjmowanie aminokwasów [3]. Pojawia się jednak pytanie, jakie konkretnie aminokwasy znajdują zastosowanie w tego typu problemach? Z pomocą przychodzą badania na pacjentach z odleżynami, według których w osoczu takich osób stwierdzono obniżone stężenia chociażby histydyny i tryptofanu [7].

Z kolei inne badania pokazały spore korzyści, jakie niesie ze sobą przyjmowanie przez takich pacjentów karnozyny [5]. Karnozyna to dipeptyd, składający się z dwóch aminokwasów: beta-alaniny i histydyny. Co do zasady posiada wiele biologicznych funkcji: działa antyoksydacyjnie oraz wspiera procesy gojenia się ran [5]. Mechanizm jej działania opiera się najprawdopodobniej na stymulacji fibroblastów do produkcji kolagenu oraz na zmniejszaniu stresu oksydacyjnego (który bez wątpienia ma miejsce w uszkodzonych tkankach) [5]. Badania udowodniły, że przyjmowanie przez takich pacjentów karnozyny przyśpiesza gojenie się ran [5,8].

Pellicar-F w prewencji i terapii odleżyn oraz ran przewlekłych

W kontekście zarówno przeciwdziałania, jak i właściwej terapii odleżyn dobrym rozwiązaniem może być produkt Pellicar-F, będący żywnością specjalnego przeznaczenia żywieniowego. Pellicar-F to preparat zawierający:

  • L-karnozynę, która rozpada się we krwi do beta-alaniny i histydyny
  • treoninę

L-karnozyna, jak już wspomniano wspiera procesy gojenia się ran. Dodatek treoniny i tryptofanu ma za zadanie uzupełnić to działanie. Warto też wiedzieć, że przyjmowanie tryptofanu zmniejsza odczucie niepokoju i poprawia nastrój [9]. To również istotne w kontekście takich pacjentów, gdyż stres dotykający takie osoby dodatkowo utrudnia proces gojenia [10]. Pellicar-F rekomenduje się przyjmować 2 lub 3 razy na dobę. Wskazany jest zarówno dla osób dotkniętych już problemem ran i odleżyn, jak również jako ich prewencja. Wszystko dlatego, że jak już wspomniano niedobory żywieniowe znacząco zwiększają ryzyko powstania tego typu zmian skórnych.

Wyłącznym dystrybutorem produktu w Polsce jest NGK Pharma Sp. z o.o.

Literatura:

  1. Joyce K. Stechmiller, Understanding the role of nutrition and wound healing, Nutrition in Clinical Practice, Volume 25, Number 1, 2010, 61-68
  2. Joshua S. Mervis, Tania J. Phillips, Pressure ulcers: pathophysiology, epidemiology, risk factors, and presentation, J Am Acad Dermatol, October 2019
  3. Seied Haidi Saghaleini, et.al., Pressure ulcer and nutrition, Indian J Crit Care Med 2018;22: 283-9
  4. Man-Long Chung, et.al., Risk factors for pressure injuries in adult patients: a narrative synthesis, Int. J. Environ. Public Health 2022,19,761
  5. Kensaku Sakae, et.al., Effects of L-carnosine and its zinc complex (polaprezinc) on pressure ulcer healing, Nutrition in Clinical Practice, Volume 28, Number 5, October 2013, 609-616
  6. Emily Haesler, et.al., National Pressure ulcer advisory panel, European pressure ulcer advisory panel and Pan Pacific injury alliance. Prevention and treatment od pressure ulcers: Clinical practice Guideline, Australia 2014
  7. Dawson B, Fevaloro E.J., High rate of deficiency in the amino acids tryptophan and histidine in people with wounds: implication for nutrient targeting in wound management – a pilot study, Adv Skin Wound Care 2009;22:79-82
  8. Ansurudeen I, et.al., Carnosine promotion of wound healing. (w:) Imidazole dipeptides chemistry analysis, function and effects, ed. R. Preedy, The Royal Society of Chemistry, 2015, 325-340
  9. Kikuchi A.M., et.al., A systematic review of the effect od L-tryptophan supplementation on mood and emotional functioning, J Diet Suppl. 2021;18: 316-333
  10. Vileikyte L., Stress and wound healing, Clin Dermatol 2007;25: 49-55

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]