Świat cały czas idzie naprzód, wspierany rozwojem technologii i napędzany rosnącymi oczekiwaniami oraz potrzebami współczesnego społeczeństwa. Ta ewolucja dotyka także systemu ochrony zdrowia i szeroko pojętego rynku farmaceutycznego. Jaką rolę odegra w tym procesie sztuczna inteligencja? W jakim stopniu zmieni ona pracę farmaceutów? Potrzebę dyskusji na ten temat mocno akcentuje Naczelna Izba Aptekarska, która tej tematyce poświęciła obchody Ogólnopolskiego Dnia Farmaceuty.
Konferencja, która odbyła się 22 października 2024 r. przebiegała pod hasłem „Sztuczna inteligencja i farmacja: trendy, wyzwania, perspektywy”. Poruszając ten temat NIA chce uświadomić (obudzić) farmaceutom, że ich rola w systemie ochrony zdrowia musi ulec zmianie. W przeciwnym razie zostaną zmarginalizowani. Zmiany w tym kierunku są już zauważalne.
– Na Węgrzech stworzono już zdalnego farmaceutę. Część aptek farmaceuty mieć nie musi. Dzisiaj w aptekach niemieckich jeszcze są farmaceuci, ale już niemiecki parlament pracuje nad ustawą, która sprawi, że w aptece nie musi być farmaceuty – mówił Marek Tomków, Prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej.
W wystąpieniu inaugurującym konferencję podkreślał, że to są zmiany, z którymi farmaceuci muszą się zmierzyć. Samorząd pod jego kierownictwem przygotowanie do tych zmian stawia jako priorytet.
– Musimy się w tym wszystkim odnaleźć i naszym zadaniem jako samorządu, które realizujemy już od kilku lat, jest odejście od tej tradycyjnej roli farmaceuty. Przesunięcie się w kierunku innych zawodów medycznych. Musimy zostać przy pacjentach. Nasza rola musi się zmienić i właśnie dlatego od kilku lat idziemy w zupełnie innym, kompletnie nowym kierunku żebyśmy stali się podmiotami. Byśmy stali się osobami, które udzielają świadczeń zdrowotnych – wskazuje Tomków.
Dlatego tak wiele Naczelna Izba Aptekarska robi, aby poszerzać uprawnienia farmaceutów w kontekście szczepień. Elementem tych zmian było też przygotowanie pilotażu antykoncepcji awaryjnej.
Czy AI zastąpi farmaceutów?
Uczestnicy konferencji podkreślali, że rozwój technologiczny i oczekiwania rynku zmierzają do automatyzacji wielu procesów, które obecnie wykonywane są przez ludzi. Dotyczy to również pracy farmaceutów, która w obecnym systemie opiera się na realizacji recept i wydawaniu leków. Automatyzacja tych procesów jest nieuchronna. Co to oznacza dla farmaceutów?
– Sztuczna inteligencja nie zastąpi personelu medycznego, ale personel medyczny korzystający z AI zastąpi tych, którzy dalej będą jej unikać – mówiła mgr Karolina Tądel, doktorantka Uniwersytety Medycznego im Piastów Śląskich we Wrocławiu, zajmująca się tematyką praktycznego zastosowania AI w medycynie.
Eksperci wskazywali, że już teraz pojawiają się rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji, które mogą wspierać farmaceutów w pracy. Dr Mikołaj Konstanty przytoczył przykład firmy, która pozwala zautomatyzować linię telefoniczną apteki. Sztuczna inteligencja może odbierać telefony od pacjentów i przekazywać im potrzebne informacje.
- Czytaj również: Sieć aptek wykorzysta AI w kontaktach z pacjentami
– Potężnym wyzwaniem jest dzwoniący w aptece telefon i pytania o dostępność leków czy ich cenę. Pacjenci chcą zamówić ten czy inny produkt, pytają czy będzie wieczorem albo następnego dnia. Wystarczy skojarzyć odpowiedni algorytm z prostą bazą danych w naszej aptece i mam super rozwiązane. Zwrócony zostaje nam bezcenny czas, a jeżeli algorytm uzna, że informacja dla nas jest ważna to napisze nam maila czy krótką informację tekstową, że dzwonił Kowalski zamówił lek i umówił się na szczepienie na godzinę 17:00 – mówił dr Konstanty.
Jednocześnie podkreślił, że dzięki takim rozwiązaniom farmaceuta zyskuje czas na udzielanie takich świadczeń jak chociażby szczepienie. Trudno bowiem na ten moment wyobrazić sobie robotyczne ramię automatycznie szczepiące pacjenta.
Na początek wystandaryzowane bazy danych
W dyskusji udział wziął także Michał Pilkiewicz – General Manager firmy IQIVA na Ukrainę oraz kraje Adriatyckie i Bałtyckie. Przekonywał, że farmaceuci muszą już teraz sami wyjść z inicjatywą dotyczącą ewolucji ich zawodu w oparciu o nowe rozwiązania technologiczne. Rekomendował powołanie w ramach Naczelnej Izby Aptekarskiej zespołu do spraw innowacji. Farmaceuci zamiast czekać na to co zrobi regulator, powinni sami kreować innowacyjne rozwiązania w swoim zawodzie.
– Myślę, że farmaceuci muszą mieć swoją własną wizję, swój własny plan i nie czekać aż ktoś mi powie co mają robić – podkreślał przedstawiciel firmy IQVIA.
Ekspert pokreślił też, że w pracy nad rozwiązaniami wspieranymi sztuczną inteligencją, niezwykle ważne jest zadbanie o rzetelność danych.
– Obecnie technologie związane ze sztuczną inteligencją moim zdaniem idą w trochę złym kierunku dlatego, że one żywią się często nieprawdziwymi danymi – mówił Michał Pilkiewicz.
To sprawia, że dostępnie powszechne aplikacje wykorzystujące AI „halucynują” – a więc przedstawiają nieprawdziwe informacje w sposób bardzo wiarygodny. Ekspert podkreślał, że niezwykle istotne jest, aby uczenie sztucznej inteligencji odbywało się na wystandaryzowanych bazach danych. Dopiero wtedy możliwe będzie wykorzystanie jej we wspieraniu specjalistów systemu ochrony zdrowia.
– Sztuczna inteligencja czy odpowiednio sprawdzone moduły, które zresztą wdrażany na świecie, mogą nieprawdopodobnie Państwu pomóc w pracy. Nie zastępujemy tylko pomagamy – mówił ekspert.
Podkreślała to też prof. dr hab. n. farm. Agnieszka Piwowar, prorektor Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. Standaryzacja danych jest niezbędna, aby skutecznie pomagać pacjentom.
– W zasadzie chyba najtrudniejsze, ale też i najistotniejsze jest to, żeby te systemy były dobrze i obiektywnie nakarmione i pozwalały uzyskać informację, która nam pomoże – mówiła prof. Piwowar.
Farmaceuta pozostanie niezastąpiony…
Eksperci dość jednogłośnie podkreślali, że farmaceuci pozostaną niezastąpieni, jednak rozwiązania oparte sztucznej inteligencji zmienią ten zawód. Przede wszystkim będą dla nich przydatnym narzędziem, optymalizującym niektóre zadania i procesy – szczególnie te, polegające na analizie danych.
– Powinniśmy szukać przestrzeni, w których możemy wdrażać sztuczną inteligencję. Natomiast my jesteśmy tą jednostką weryfikującą i standaryzującą te działania i procesy, dzięki czemu nasi pacjenci będą w bezpiecznych rękach – mówił dr Mikołaj Konstanty.
Najważniejszym wyzwaniem dla farmaceutów jest obecnie przygotowanie się do tych zmian. Zidentyfikowanie tych obszarów, które pozwolą na automatyzację i w których farmaceuci będą mogli w przyszłości pozostać niezastąpieni.
©MGR.FARM
