Ostre zatrucie pregabaliną lub gabapentyną – kiedy ryzyko wzrasta?

Problem rosnącego zużycia leków z grupy gabapentynoidów od dłuższego czasu zwraca uwagę badaczy.

– W ostatnich latach gwałtownie rośnie liczba recept na gabapentynoidy, ponieważ są one postrzegane jako bezpieczna alternatywa dla opioidów – powiedział dr Kenneth Man, jeden z autorów badania z Londynu – Chociaż mogą być skuteczne w łagodzeniu bólu i charakteryzują się lepszym profilem bezpieczeństwa niż opioidy, nadal istnieją znaczne zagrożenia, na które powinni zwracać uwagę lekarze i pacjenci – dodaje.

Dziesięć lat obserwacji wskazują na alarmujące dane 

Opublikowany raport naukowców z University College London (UCL) ukazuje duże zagrożenie wynikające z polipragmazji. Analizie poddano dziesięć lat dokumentacji medycznej z okresu 2010–2020, skupiając się na grupie 16 827 dorosłych pacjentów. Każdemu z nich przepisano gabapentynoidy i każdy na późniejszym etapie przynajmniej raz trafił do szpitala w stanie ostrego zatrucia lekami. Zatrucie powodowane było zarówno celowym przedawkowaniem, głównie związanym z nadużywaniem rekreacyjnym w celu uzyskania efektów euforycznych lub sedacyjnych, jak i przypadkowym, czyli z nieświadomą kumulacją dawek terapeutycznych.

Gabapentyna i pregabalina są celowo przyjmowane w wysokich dawkach przez osoby z historią uzależnień, szukające „haju” podobnego do opioidów czy benzodiazepin. Prowadzi to do przedawkowań z objawami takimi jak senność, śpiączka czy depresja oddechowa. Charakterystyki produktów leczniczych ostrzegają przed ryzykiem nadużywania i uzależnienia, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami psychicznymi.

Wnioski z analizy są alarmujące. Zespół z Londonu wykazał, że ryzyko toksyczności gabapentynoidów rośnie w znaczący sposób po dodaniu do leczenia innych substancji hamujących. U pacjentów stosujących te preparaty równolegle z benzodiazepinami niebezpieczeństwo hospitalizacji z powodu zatrucia było aż dwukrotnie wyższe w porównaniu do grupy kontrolnej. Z kolei połączenie ich z lekami opioidowymi wiązało się ze wzrostem ryzyka o 30 procent. Omawiane leki silnie potęgują wzajemne ogólnoustrojowe działanie sedacyjne, co może prowadzić do zagrażającej życiu depresji ośrodka oddechowego.

CZYTAJ WIĘCEJ

Przełom w walce z kryzysem opioidowym w USA

CZYTAJ WIĘCEJ

“Paracetamol Challenge” to mit? Dane sugerują coś bardziej przerażającego…

Kluczowe pierwsze 28 dni

Cennym aspektem omawianego badania jest analiza dynamiki działań niepożądanych w czasie. Brytyjscy badacze zaobserwowali, że ryzyko groźnych incydentów znacząco wzrasta tuż po włączeniu nowej terapii. W ciągu pierwszych 28 dni stosowania gabapentyny lub pregabaliny częstość ostrych zatruć zwiększała się o 81%. Po tym krytycznym okresie zagrożenie stopniowo malało, ale przez cały czas terapii utrzymywało się na wyraźnie podwyższonym poziomie.

Co ciekawe, naukowcy odkryli również, że najwyższe ryzyko ostrego zatrucia notowano w ciągu 90 dni tuż przed przepisaniem gabapentynoidu. Główny autor badania, dr Andrew Yuen, tłumaczy ten paradoks faktem, że preskrypcja pregabaliny czy gabapentyny ma najczęściej miejsce w momentach gwałtownego pogorszenia stanu zdrowia. Przykładem takich sytuacji jest moment, gdy ból staje się trudny do zniesienia, a lekarz gorączkowo szuka alternatywy dla opioidów. Dane udowadniają, że dodanie rzekomo „łagodniejszego” leku nie eliminuje pierwotnego problemu, a wręcz jeszcze go komplikuje.

Pregabalina i gabapentyna nie tak bezpieczne jak sądzono

Jak podano w badaniu opublikowanym w 2023 roku w czasopiśmie „Nature”, częstość przepisywania gabapentynoidów na świecie wzrosła aż ponad czterokrotnie na przestrzeni zaledwie jednej dekady (2008–2018). W styczniu 2026 roku brytyjska agencja ds. regulacji leków (MHRA) oficjalnie zaostrzyła komunikaty w charakterystykach produktów leczniczych pregabaliny i memantyny. Uwypuklono w nich powszechne ryzyko silnego uzależnienia oraz poważnych działań niepożądanych wywoływanych łączeniem gabapentynoidów z benzodiazepinami i lekami, określanymi jako tzw. „Z-ki” (np. zolpidem).

©MGR.FARM