Do Minister Zdrowia kilka dni temu wpłynęła interpelacja „w sprawie podważania przez niektóre organy Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej decyzji farmaceutów o wystawianiu recept farmaceutycznych”. Jej autorem jest poseł Konrad Frysztak. Jak wyjaśnia – zgłosiły się do niego „środowiska aptekarskie”, które zwróciły uwagę na podważanie przez niektóre organy Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej decyzji farmaceutów o wystawianiu recept farmaceutycznych.
Zgodnie z art. 96 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne, farmaceuta posiadający prawo wykonywania zawodu może wystawić receptę farmaceutyczną w przypadku zagrożenia zdrowia pacjenta. W takim przypadku recepta zawiera informację o przyczynie wydania produktu leczniczego.
– Zdaniem środowiska aptekarskiego, zakres nadzoru, jaki sprawuje Państwowa Inspekcja Farmaceutyczna, nie obejmuje czynności wystawienia recepty farmaceutycznej w przypadku zagrożenia zdrowia pacjenta, a inspektorzy farmaceutyczni nie są uprawnieni do kontroli i oceny zasadności decyzji farmaceuty. Mimo to ma dochodzić do takich sytuacji – pisze poseł.
Czy inspekcja może to kontrolować?
Poseł prosi Minister Zdrowia o wyjaśnienie jaki jest zakres kontroli Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej w kwestii recept farmaceutycznych.
– Czy PIF może kwestionować zasadność wystawienia recept farmaceutycznych przez farmaceutę w przypadku zagrożenia zdrowia pacjenta? Jeśli tak, to jaka jest konkretna podstawa prawna? – pyta poseł.
W swojej interpelacji prosi też o dane dotyczące kontroli inspekcji farmaceutycznej w zakresie wystawiania recept farmaceutycznych w latach 2023–2025. Chce wiedzieć jaka była skala ewentualnych nieprawidłowości w tym czasie i czego najczęściej dotyczyły uchybienia?
– Czy Ministerstwo Zdrowia planuje konsultacje z Państwową Inspekcją Farmaceutyczną, środowiskiem aptekarskim ws. zasadności kontroli wystawiania recept farmaceutycznych w przypadku zagrożenia zdrowia pacjenta? – pyta poseł.
Kontrole recept farmaceutycznych
O temacie kontrolowania przez wojewódzkich inspektorów farmaceutycznych recept wystawianych przez farmaceutów, głośno było prawie rok temu. Dokładnie 11 grudnia Naczelna Rada Aptekarska podjęła stanowisko w sprawie wyrażenia sprzeciwu wobec „bezpodstawnego i nieuprawnionego podważania przez organy Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej zasadności decyzji farmaceutów o wystawieniu recepty farmaceutycznej”. Zaapelowała w nim do Głównego Inspektora Farmaceutycznego o „spowodowanie respektowania przez nadzorowane przez niego organy i jednostki zawodowej samodzielności i niezależności farmaceutów”.
– Naczelna Rada Aptekarska wyraża przekonanie, że przypadki podważania przez niektórych wojewódzkich inspektorów farmaceutycznych zawodowych kompetencji farmaceutów w zakresie wystawiania recepty farmaceutycznej, stanowiły niepożądane incydenty w funkcjonowania Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej – można było przeczytać w stanowisku.
Główny Inspektor Farmaceutyczny odniósł się oficjalnie do tej kwestii dopiero w czerwcu tego roku. Wydał wtedy komunikat, w którym zapewniał, że przygląda się receptom farmaceutycznym tylko wtedy, gdy istnieje podejrzenie, że stanowią one sposób na wyprowadzanie z legalnego łańcucha leków odurzających.
– W ramach czynności kontrolnych prowadzonych przez inspektorów farmaceutycznych w aptekach ogólnodostępnych niejednokrotnie ujawniane są nieprawidłowości, wskazujące na uzasadnione podejrzenie nadużyć związanych z wystawianiem recept farmaceutycznych. W takich sytuacjach inspektorzy farmaceutyczni są uprawnieni – a wręcz zobowiązani – do zweryfikowania, czy nie jest to działanie niezgodne z prawem – wskazywał Pietrzak.
200 recept w jeden dzień…
W swoim komunikacie GIF przytoczył między innymi sprawę farmaceutów, którzy mieli w ciągu jednego dnia wystawiać nawet 200 recept na jeden lek dla tego samego pacjenta.
– Odnotowano także przypadki, w których pojedynczy farmaceuta w ciągu jednego miesiąca wystawił recepty farmaceutyczne w ilości kilkukrotnie przewyższającej liczbę mieszkańców miejscowości, w której wykonywał zawód. Stwierdzano także wystawianie recept z wykorzystaniem spreparowanych danych pacjenta, wyłącznie na produkty lecznicze zagrożone brakiem dostępności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – informował GIF.
- Czytaj również: Farmaceuta wystawił 395 recept na tramadol. Poddał się karze…
W jednej z prowadzonych spraw w skontrolowanej aptece wystawiono 7 000 recept farmaceutycznych na różne produkty dla 997 pacjentów. Kontrolę w niej wszczęto po zawiadomieniu pacjenta, którego dane zostały bezprawnie wykorzystane w celu wystawienia recept farmaceutycznych.
Niezależność farmaceuty i nadzór nad rynkiem
Samorząd zawodu farmaceuty w stanowisku z grudnia ubiegłego roku podkreślał, że wystawienie recepty farmaceutycznej to kompetencja każdego farmaceuty posiadającego prawo wykonywania zawodu farmaceuty. Można ją wystawić w sytuacji zagrożenia zdrowia pacjenta i zawiera ona informację o przyczynie wydania leku. NRA podkreślała też, że farmaceuta jest samodzielnym zawodem medycznym.
– Samodzielność farmaceuty przy wystawianiu recepty farmaceutycznej w przypadku zagrożenia zdrowia pacjenta gwarantuje przepis art. 35 ust. 1 ustawy o zawodzie farmaceuty, statuują zasadę, że aptekarz samodzielnie podejmuje decyzje w zakresie sprawowania opieki farmaceutycznej, udzielania usług farmaceutycznych oraz wykonywania zadań zawodowych, kierując się wyłącznie dobrem pacjenta, i nie jest związany w tym zakresie poleceniem służbowym – wskazywała NRA.
Naczelna Rada Aptekarska przekonywała, że zakres nadzoru inspekcji farmaceutycznej nie obejmuje czynności wystawienia recepty farmaceutycznej. Z kolei inspektorzy nie są uprawnieni do kontroli i oceny zasadności decyzji farmaceuty. Szczególnie poprzez kwestionowanie zaistnienia stanu zagrożenia zdrowia pacjenta.
Główny Inspektor Farmaceutyczny wskazuje z kolei, że niezależność zawodowa nie chroni farmaceutów przed nadzorem ze strony organów powołanych do kontroli rynku leków i aptek.
– Główny Inspektor Farmaceutyczny stoi na stanowisku, że wystawianie i realizowanie recept farmaceutycznych – jako szczególne uprawnienie zawodowe farmaceuty – powinno być w każdym przypadku wykonywane z należytą starannością i zgodnie z obowiązującym prawem. Farmaceuta, jako wykwalifikowany specjalista, powinien być wyczulony na sytuacje mogące stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia pacjenta, jak również na ryzyko pozamedycznego wykorzystania produktów leczniczych. W podejmowaniu decyzji powinien kierować się wiedzą fachową, doświadczeniem zawodowym oraz przepisami prawa. Realizacja uprawnienia do wystawienia recepty farmaceutycznej powinna każdorazowo być poprzedzona rzetelną oceną sytuacji oraz odpowiednio udokumentowana – wskazuje Łukasz Pietrzak.
Wskazywał też na wyroki sądów administracyjnych, które potwierdzają jego stanowisko. W sprawach, gdzie wydawano znaczne ilości recept farmaceutycznych z naruszeniem odpowiednich przepisów, apteki traciły zezwolenia na działalność.
©MGR.FARM
