REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Jest projekt zmian w przepisach o dyżurach aptek. Będą płatne ok. 100 zł za godzinę…

czw. 1 lipca 2021, 08:47

Wczoraj wieczorem do konsultacji publicznych oddano projekt nowelizacji ustawy refundacyjnej oraz innych ustaw. W tym obszernym dokumencie znalazły się też zmiany w przepisach dotyczących dyżurów aptek. Zakłada on wynagrodzenie za pracę w nocy dla apteki w wysokości około 100 zł za godzinę…

Resort zdrowia wyklucza możliwość samodzielnej pracy technika farmaceutycznego podczas dyżuru apteki (fot. Shutterstock)
Projekt znosi obowiązek dyżurowania przez apteki. Będą to robić tylko te, które będą chciały i otrzymają za to wynagrodzenie (fot. Shutterstock)

Na te zmiany czekało środowisko apteczne od wielu lat. Przy okazji nowelizacji ustawy refundacyjnej, Ministerstwo Zdrowia chce wprowadzić zmiany zapisów w ustawie Prawo farmaceutyczne, dotyczących dyżurów aptek. Zmiana jest bardzo duża (plik na końcu artykułu).

– Celem projektu zmian w prawie farmaceutycznym jest wprowadzenie rozwiązań w zakresie ekspedycji aptecznej, które odejdą od zasad przymusowego wyznaczania aptek do ich pełnienia na rzecz rozwiązań bardziej dobrowolnych, determinowanych również wprowadzeniem wynagrodzenia za pełnienie dyżurów. W ocenie projektodawcy zaproponowane rozwiązania pozwolą uzyskać stan lepszego zabezpieczenia pacjentów w farmakoterapię, gdyż wyeliminowany zostanie czynnik zniechęcający podmioty prowadzące apteki do zabezpieczenia ekspedycji nocnej na terenie powiatu, w postaci tego, że pełnienie dyżurów jest nieopłacalne ekonomicznie. W związku z tym, ze proponuje się wprowadzeni odpłatnych dyżurów, projektodawca jest przekonany, że podmioty te będą chętniej pełnić te dyżury w przypadkach wyznaczenia do ich pełnienia – czytamy w uzasadnieniu projektu.

REKLAMA

Koniec z przymusem dyżurowania

Projektodawca jest zdania, że dyżury apteczne wymagają odejścia od filozofii przymusowości na rzecz rozwiązań w pierwszej kolejności bazujących na dobrowolności. W dużej mierze związanej z tym, że pełnienie dyżurów będzie płatne, z uwzględnieniem również faktu, że o ile nawet dyżury nocne lub w dni wolne od pracy będą odgórnie wyznaczane, to również będą się odbywać za stosownym wynagrodzeniem kompensującym niską opłacalność ekonomiczną pełnienia dyżurów. Ministerstwo proponuje w związku z tym znaczące rozbudowanie art. 94 zmienianej ustawy, który dotyczy przedmiotowej materii (czytaj również: Problem dyżurów aptek, to przede wszystkim problem pacjentów).

Projektowany ust. 1 w nowym art. 94 zmienianej ustawy określa zadanie powiatu polegające na powinności wyznaczenia w nim przynajmniej jednej apteki ogólnodostępnej pełniącej dyżury w dni i pory dnia, w których ekspedycja apteczna nie jest opłacalna ekonomicznie, ale jest uzasadniona potencjalnie ważnym interesem pacjentów. Przepis ten wskazuje przy tym te dni (niedziele i dni ustawowo wolne od pracy) oraz pory dnia (pora nocna). Co ważne, w rozumieniu tego przepisu sobota nie jest dniem wolnym od pracy i jest traktowana jako tzw. „dzień powszedni”, co jednak jest zgodne z ustawą z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1920).

REKLAMA

Celem projektowanego ust. 2 jest precyzyjne zdefiniowanie pojęć przewijających się przez całość tego artykułu, tj. pojęcia „pory nocnej” oraz „dnia wolnego od pracy”. W tym celu, w odniesieniu do kwestii dni wolnych od pracy projektodawca zastosował zabieg najbardziej oczywisty, polegający na odwołaniu się do regulacji ww. ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy. Choć jest obiektywnie wiadome i niekwestionowane, które dni są dniami wolnymi od pracy, to w kontekście projektowanych regulacji może budzić uzasadnione wątpliwości przede wszystkim to, jaki jest status wyżej wspomnianej soboty, bowiem w powszechnym rozumieniu jest to dzień wolny, gdyż duża, jeżeli nie większa część społeczeństwa nie pracuje w ten dzień.

– Niemniej jednak przeanalizowawszy praktykę działalności aptek, projektodawca uznał za zasadne zrównać – na potrzeby projektowanych przepisów – status soboty z kolejnymi dniami od poniedziałku do piątku, ponieważ w ogromnej większości przypadków apteki ogólnodostępne niebędące aptekami działającymi siedem dni w tygodniu, pozostają otwarte w soboty. Tym samym nie wydaje się być uzasadnione obejmowanie ekspedycji aptecznej w soboty zakresem dyżurów aptecznych w rozumieniu projektowanych przepisów – czytamy w uzasadnieniu.

Dyżur dopiero po godzinie 23.00

Projektodawca proponuje, aby na potrzeby opracowywanych przepisów przyjąć, że dyżur w porze nocnej nie musi być pełniony od godz. 23.00 danego dnia. Przeanalizowane przez projektodawcę dane statystyczne obrazujące ekspedycję apteczną prowadzoną porą nocną wskazują na dość duże zainteresowanie usługami farmaceutycznymi do godz. 23.00, co w pełni uzasadnia objęcie czasu do tej godziny zakresem obowiązkowych, płatnych ze środków publicznych, dyżurów. Po godzinie 23.00 zainteresowanie to wykazuje trend wyraźnie spadkowy, by praktycznie zaniknąć przed godz. 24.00.

– W związku z powyższym projektodawca uznaje, że finansowanie ze środków publicznych ekspedycji aptecznej od godz. 23.00 byłoby nieodpowiadające faktycznym potrzebom, nieuzasadnione pod względem finansowym, a zatem nieracjonalne. Projektodawca nie czyni przy tym przeszkód aby apteki dyżurowały po godz. 23.00, w tym aby dyżury przypadające po tej godzinie były wyznaczane przez rady powiatów. W tych jednak przypadkach te nadmiarowe – względem minimum określonego w analizowanym przepisie – godziny dyżurów będą musiały być pełnione nieodpłatnie, bądź odpłatnie, ale z pokryciem związanych z tym kosztów ze środków własnych powiatu – czytamy w uzasadnieniu.

REKLAMA

W projektowanym ust. 3 przewidziano, że apteki, które docelowo mają być objęte obowiązkiem pełnienia dyżurów (wyznaczane do ich pełnienia), będą poszukiwane w pierwszej kolejności w drodze otwartego publicznego ogłoszenia dokonywanego przez władze danego powiatu. Tak więc, jak dotychczas, pełnienie dyżurów aptecznych będzie miało w wymiarze geograficznym skutek na terytorium ograniczającym się do obszaru powiatu. Projektodawca uznaje takie rozwiązanie za optymalne, sprawdzone i nie widzi potrzeby zmian w tym zakresie (czytaj więcej: Pracownicy aptek „nie są pancerni”. Nie zawsze mogą dyżurować w nocy…).

Tylko w miastach powiatowych…

Drugim znaczącym elementem omawianego ustępu jest to, że projektodawca nałożył obowiązek wyznaczania aptek ogólnodostępnych do pełnienia dyżurów jedynie w miastach powiatowych (miastach będących siedzibą władz danego powiatu) liczących nie więcej niż 20 tys. mieszkańców. Projektodawca proponuje takie rozwiązanie na podstawie przeprowadzonych analiz statystycznych obrazujących poziom nasycenia poszczególnych miast powiatowych usługami farmaceutycznymi, dostępność aptek w tych miastach, pory ich otwarcia, poziom sprzedaży w porach nocnych i dni wolne od pracy.

– Z przeprowadzonych analiz wynika, że wyznaczanie dyżurów aptecznych jest konieczne przede wszystkim w miejscowościach nie większych niż 20 tys. mieszkańców. W takich miejscowościach z oczywistych względów aptek jest mniej, niż w dużych miastach, dużo mniejsze jest też prawdopodobieństwo, że występuje na terenie takiej miejscowości apteka, której profil działalności zakłada ekspedycję całodobową. W miejscowościach powyżej 20 tys. mieszkańców wyraźnie zauważalna jest tendencja znacząco częstszego, niż w mniejszych miejscowościach, funkcjonowania właśnie aptek całodobowych. Wobec tego nie powinno się przewidywać w takich miastach dodatkowo aptek pełniących obowiązkowe dyżury z racji tylko tego, że zostały do tego wyznaczone przez właściwe władze. Takie rozwiązanie byłoby nadmiarowe i zbędne – a wobec zamiaru projektodawcy, aby dyżury apteczne były finansowane ze środków publicznych – również nieuzasadnione ekonomiczne, niegospodarne – czytamy w uzasadnieniu.

W ocenie resortu zdrowia, niezależnie od powyższego, i abstrahując od kwestii tego, dla jak liczebnych miast wyznaczanie aptek miałoby następować, zastosowanie znajdzie koncepcja wyznaczania aptek dyżurujących co do zasady (z wyjątkami omówionymi w dalszej części uzasadnienia) w miejscowościach będących siedzibami władz danego powiatu. Wynika to z oczywistej – w ocenie projektodawcy – prawidłowości, zgodnie z którą miasta te są (najczęściej) najbardziej liczebnymi skupiskami ludzkimi danego powiatu, i największymi na danym terenie centrami życia społecznego, gospodarczego, zawodowego, itd. Wydaje się więc naturalne przyjęcie zasady wyznaczania aptek do pełnienia dyżurów w powiatach właśnie w tych miastach (z pewnymi dalej opisanymi odstępstwami).

Jednocześnie z analizowanego przepisu wynika, z zastrzeżeniem projektowanego ust. 7, konieczność wyznaczenia 1 apteki na terenie powiatu. Tak też dotychczas było rozumiane zapewnienie dostępności do farmakoterapii dla lokalnej społeczności. Jako przestrzennie ograniczony maksymalny obszar, w obrębie którego musi znaleźć się otwarta co najmniej 1 apteka ogólnodostępna (aby móc mówić o stanie zapewnienia dostępności lokalnej społeczności do farmakoterapii) został pierwotnie przewidziany powiat. W ocenie ministerstwa było to słuszne rozwiązanie. Projektodawca uznaje to rozwiązanie za racjonalne, optymalne, w związku z czym również obecnie proponowane przez niego mechanizmy dyżurowania świadomie i intencjonalnie wpisują się w dotychczasową filozofię odnoszenia się do terenu powiatu.

– Ostatnim istotnym elementem omawianego ustępu jest odwołanie się do ogłaszanych przez GUS danych statystycznych o liczbie mieszkańców danej miejscowości za rok poprzedzający o dwa lata rok wyznaczenia takiej apteki do dyżurowania. Ponieważ do wyobrażenia jest sytuacja wyznaczenia apteki dyżurującej dla danej miejscowości na początku danego roku, kiedy to mogą jeszcze nie być dostępne aktualne dane statystyczne o liczbie mieszkańców tejże miejscowością za rok poprzedni, projektodawca zdecydował się na wyżej opisane rozwiązanie. Projektodawca złożył bowiem, że dane statystyczne skonfrontowane ze sobą rok do roku, w zasadniczej większości przypadków powinny różnic się w stopniu znikomym, który nie powinien decydować o tym, czy daną aptekę należy, czy nie należy wyznaczyć do dyżurowania – wskazuje resort zdrowia.

Tam gdzie działa nocna i świąteczna pomoc

Celem ust. 4 jest powiązanie miejsca lokalizacji apteki wyznaczanej do pełnienia dyżurów z miejscowością, w której funkcjonuje podmiot udzielający świadczeń nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, o których mowa w art. 5 pkt 17a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

– Bardzo często pilna potrzeba zakupu leku o niestandardowej porze (np. w nocy) jest wynikiem udzielanego świadczenia zdrowotnego w ww. trybie. W innych przypadkach, w których pacjentowi musi być udzielona pilna pomoc medyczna i w związku z tym pacjent trafia do szpitala (np. na Szpitalny Odział Ratunkowy) w porze nocnej właśnie, pacjentowi takiemu leki powinny być podane na miejscu w placówce, co znajduje swoje odzwierciedlenie właśnie w nagłym i poważnym stanie takiego pacjenta – czytamy w uzasadnieniu.

Projektodawca wprowadza zatem zaproponowane rozwiązanie w przekonaniu, że jeżeli konieczność zakupu leku przede wszystkim w porze nocnej, jest wynikiem udzielonego pacjentowi świadczenia zdrowotnego, to co do zasady należałoby zakładać, że byłoby to świadczenie udzielone w ramach nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej. Jeżeli założenie takie jest słuszne, to apteka prowadząca ekspedycję nocną, która zapewniłaby w tej porze dostęp do leku pacjentowi bezpośrednio po opuszczeniu placówki medycznej, powinna być zlokalizowana w miejscowości, w której wyżej określone świadczenia są w ogóle udzielane. Wedle wszelkiego prawdopodobieństwa można zakładać, że w większości przypadków będzie to miejscowość danego powiatu będąca jednocześnie siedzibą władz tego powiatu, która to okoliczność, zgodnie z wcześniej omówionym ust. 3, jest podstawowym wyznacznikiem tego, w jakiej lokalizacji wyznaczać aptekę dyżurującą.

– Gdyby jednak zależność powyższa nie miała miejsca, w drodze odstępstwa od zasady przewidzianej w ust. 3, zgodnie z zaproponowanym ust. 4 wyznaczenie apteki dyżurującej powinno nastąpić w miejscowości, w której udzielane są świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej – wskazuje uzasadnienie.

Zasady wyznaczania apteki do dyżurów

Projektowany ust. 5 określa organ (radę powiatu) oraz formułę (uchwałę), w jakiej następować ma wyznaczenie apteki ogólnodostępnej do pełnienia dyżuru. W tym zakresie projektowane regulacje nie stanowią novum względem przepisów dotychczasowych.

Projektowany ust. 6 należy rozpatrywać w ścisłym związku z ust. 1, który wyznacza określone minimum czasu składającego się na dyżur nocny lub pełniony w dniu wolnym od pracy. Zgodnie z ust. 6, czas ten może być przez radę powiatu dowolnie przedłużany i dostosowany do specyficznych potrzeb lokalnych, przy czym obligatoryjny charakter ma mieć jedynie pełnienie dyżuru w czasie określonym w ust. 1. I tylko za ten czas następować będzie finansowanie na zasadach określonych w dalszych ustępach. Innymi słowy, dodatkowy (ponad wymagany przez ust. 1) czas pełnienia dyżuru, rada powiatu może uznać za uzasadniony i go wyznaczyć, przy czym w takim przypadku apteka nie otrzyma środków za tak wydłużony, ponadstandardowy czas pełnienia dyżuru. Chyba, że zostanie on sfinansowany ze środków własnych powiatu.

– W drodze odstępstwa od ust. 3 i 4 zakładających wyznaczanie jednostkowej apteki dyżurującej, projektowany ust. 7 przewiduje możliwość wyjątkowego wyznaczenia przez władze powiatu więcej niż 1 apteki dyżurującej, które razem obowiązane będą prowadzić dyżury dla danego powiatu. Będzie to mogło nastąpić ze względu na niedające się enumeratywnie przewidzieć w ustawie szczególne uwarunkowania, specyficzne dla konkretnego rejonu. Warunkiem możliwości takiego wyznaczenia dodatkowej apteki do pełnienia dyżurów, włącznie z finansowaniem ich pełnienia na zasadach przewidzianych w dalszych ustępach, jest potwierdzenie możliwości sfinansowania tej aptece pełnienia dyżurów przez dyrektora oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia – czytamy w uzasadnieniu.

Lokalizacja ma znaczenie…

Projektowany ust. 8 należy rozpatrywać na tle ust.7, z którym pozostaje on w ścisłym związku. W myśl omawianego ust. 8 w przypadku wyznaczania dodatkowej apteki (oprócz wyznaczonej w trybie ust. 3 albo 4), z przestrzennego punktu widzenia główną determinantą lokalizacji takiej apteki powinna być liczebność miejscowości, w której apteka taka miałaby się znajdować.

– Oznacza to, że wyznaczanie powinno nastąpić dla kolejnej najbardziej liczebnej miejscowości danego powiatu, nie licząc miejscowości, o której mowa w ust. 3 albo 4. Chyba że zachodziłyby okoliczności przewidziane w projektowanym ust. 9, tj. kiedy istniałyby w danym powiecie niestandardowe bariery geograficzne lub architektoniczne (np. obecność rzek, innych zbiorników wodnych, inne rodzaje przeszkód fizycznych, brak dróg, przepraw drogowych, mostów, itp.) w związku z którymi ew. dodatkowa apteka wyznaczona do pełnienia dyżurów powinna być zlokalizowana w sposób niestandardowy, uwzględniający lokalne nietypowe uwarunkowania – czytamy w uzasadnieniu.

To w konsekwencji oznacza, że wyznaczający nie powinien w tym przypadku kierować się przede wszystkim dyrektywą wynikająca z ust. 8, wskazującą na potrzebę skupiania się wyznaczającego głównie na aspekcie liczebności miejsca lokalizacji apteki.

Niezbędna opinia WIF o aptece

Projektowany ust. 10 przewiduje, że wymogiem formalnym wyznaczenia apteki do pełnienia dyżurów jest zasięgnięcie opinii o kandydaturze danej apteki właściwego wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego oraz dyrektora oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia i uzyskanie zgodnie pozytywnych opinii obu tych organów. W ocenie projektodawcy opinie te będą w zupełności wystarczające do wyboru apteki, która w sposób rzetelny wywiąże się z wyznaczonego jej zadania pełnienia dyżurów aptecznych.

W ust. 11 określono okoliczności, jakie ww. organy będą obligatoryjnie musiały wziąć pod uwagę w procesie formułowania ww. opinii, w przedmiocie chociażby posiadania odpowiedniego zaplecza fachowego personelu, który zabezpieczy ekspedycję nocną, prawidłowość przebiegu refundacji, czy przebieg i wyniki kontroli, które każdy z tych organów mógł prowadzić w tych aptekach. Przepis ten skonstruowano w taki sposób, aby organy opiniujące mogły wyrazić pogląd na temat celowości kandydatury danej apteki do pełnienia dyżurów na podstawie posiadanych informacji, przez pryzmat doświadczeń z daną apteką, albo okoliczności, które mogą zweryfikować na miejscu w lokalu apteki – czytamy w uzasadnieniu.

Finansowanie i rozliczanie…

Ust. 13-18 dotyczą kwestii związanych z rozliczaniem i finansowaniem wypracowanych przez apteki dyżurów. Przepisy te stanowią m.in., że ww. finansowanie następuje ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia. Przepisy te określają też stawkę godzinową za pełnienie dyżurów, którą skalkulowano na poziomie 3,5% minimalnego wynagrodzenia za pracę, czyli w momencie projektowania przedmiotowych przepisów na poziomie ok 100 zł za godzinę dyżuru.

– W ocenie projektodawcy taka wysokość stawki jest wystarczająca aby zapewnić, że nie będą zdarzały się sytuacje dotychczasowe, iż dyżury apteczne nie są pełnione, ze względu na ich nieopłacalność, a wręcz z powołaniem się na argumenty, że generują straty. Projektodawca jest przekonany, że zaproponowana wysokość stawki godzinowej zapewni, że będą apteki gotowe świadczyć przedmiotowe dyżury i ich wyznaczanie nie będzie nastręczało praktycznych problemów. Jednocześnie wydaje się, że zaproponowane minimum czasowe, w jakim w porach nocnych i dni wolne od pracy dyżury mają być obligatoryjne, jak również zaproponowane rozwiązania w zakresie obejmowania obowiązkiem wyznaczania aptek dyżurujących tylko w niektórych powiatach, oraz konieczność wyznaczenia w takim powiecie jednej, ew. maks. dwóch aptek dyżurujących, nie powinny łącznie w ocenie projektodawcy generować kosztów niemożliwych do poniesienia przez Narodowy Fundusz Zdrowia – twierdzi resort zdrowia.

Ministerstwo zakłada, że powiatów w Polsce, w których miasta powiatowe liczą do 20 tys. mieszkańców jest w przybliżeniu ok 200, i każda z takich aptek miałaby w każdy dzień wolny od pracy (przyjąć można, że dni takich, wliczając niedziele i inne dni wolne od pracy, jest w roku ok 60) pełnić 4 godziny dyżurów. A ponadto w każdy z 365 dni w roku pełnić dyżur nocny przez 2 godziny, a każda z tych godzin byłaby wynagradzana na poziomie 100 zł, skorygowawszy te dane o ewentualność wyznaczenia w pewnej liczbie powiatów dodatkowej drugiej apteki do obligatoryjnego dyżurowania, to niezależnie od możliwych konfiguracji liczb, w obrębie których mogłyby następować różnice mające wpływ na ostateczną kalkulację kwoty skutków finansowych takich regulacji, skutki te nie powinny w żadnym wariancie przekroczyć 30 mln zł.

– Oczywiście mogłyby one zostać osiągnięte w perspektywie 10 lat, dla której zasadniczo określa się skutki finansowe nowych regulacji, mając na uwadze prawdopodobne przyszłe waloryzacje kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, do której to wartości projektodawca zdecydował się odnieść kwotę wynagrodzenia godzinowego za pełnienie dyżuru. Przewidziano również, że rozliczanie godzin dyżurów następować będzie na podstawie zestawienia, którego wzór powierzono opracować Prezesowi Narodowego Funduszu Zdrowia. Takie rozwiązanie wydaje się najbardziej racjonalne z punktu widzenia tego, że to Fundusz posiada najlepszą wiedzę o tym, jakie rozwiązania będą najbardziej adekwatne do wdrożenia z punktu potrzeb weryfikacyjnych Funduszu – czytamy w uzasadnieniu.

Przewidziano też kary…

W ust. 19 przewidziano przepis, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia uchylenia się przez wyznaczoną aptekę od wykonywania zadań, o których mowa w ust. 1, podmiot prowadzący aptekę obowiązany będzie do zwrotu na rzecz Narodowego Funduszu Zdrowia – w określonym w przepisie terminie – środków, jakie uzyskał od Funduszu za pełnienie dyżurów za okres poprzedzający o 6 miesięcy miesiąc, w którym stwierdzenie niepełnienia dyżuru nastąpiło.

– Również w sytuacji, w której cały okres pełnienia dyżurów przez wyznaczoną aptekę, byłby krótszy niż 6 miesięcy, zwrot kwoty powinien być skalkulowany na poziomie równowartości wynagrodzenia za 6 miesięcy dyżurów wyliczonego zgodnie z ust. 1 w zw. z ust. 2 w zw. z ust. 14 według przeliczników na dzień stwierdzenia naruszeń.. Taki skutek dotyczył będzie także przypadku, w którym w okresie, za który nastąpić ma zwrot, apteka obowiązana do dyżurowania, dyżuru jednak nie pełniła. Taka konstrukcja posiada walor prewencyjny i odstraszający. Mając na uwadze, że projektodawca proponuje stosunkowo wysoką – w jego ocenie – stawkę za godzinę dyżuru aptecznego (co w prostej konsekwencji powinno wręcz zachęcać apteki do zgłaszania się jako gotowe do ich pełnienia), muszą zostać przewidziane działania ukierunkowane na przeciwdziałanie nierzetelnemu pełnieniu, czy niepełnieniu w ogóle wyznaczonych dyżurów i związanemu z tym wyłudzaniu środków finansowych – czytamy w uzasadnieniu.

Projektodawca przewidział również wprost fakultatywną możliwość cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej aptece, która pomimo wyznaczenia jej do pełnienia dyżurów, w sposób uporczywy uchyla się od tego obowiązku. Obecnie taka możliwość teoretycznie istnieje z wykorzystaniem już istniejącego, ale bardziej ogólnego niż proponowany, przepisu przewidującego rzeczone cofnięcie w przypadku uporczywego niezaspokajania potrzeb miejscowej ludności w zakresie dostępu do leków i wyrobów medycznych. W praktyce jednak przepis ten prawie nigdy nie był stosowany w stanie faktycznym, w którym owe niezaspokajanie potrzeb miało przejawiać się czy wynikać z faktu niepełnienia dyżurów nocnych czy w dni wolne od pracy.

©MGR.FARM


dyżury
REKLAMA
REKLAMA
Artykuł sponsorowany
Redakcja mgr.farm

Dolegliwości trawienne w okresie wakacyjnym

16 sierpnia 202213:42

Lato to dla większości pora zasłużonego odpoczynku od pracy i codziennych obowiązków, a tym samym czas na planowanie bliższych bądź dalszych podróży. Niestety, nieodłączny element wakacyjnych wyjazdów stanowią przykre dolegliwości trawienne, które niejednokrotnie zakłócają upragniony relaks. W jaki sposób uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek? Jakie czynniki mogą wywołać problemy trawienne podczas wakacji? Biorąc pod uwagę liczne aspekty, […]

Lato to dla większości pora zasłużonego odpoczynku od pracy i codziennych obowiązków, a tym samym czas na planowanie bliższych bądź dalszych podróży. Niestety, nieodłączny element wakacyjnych wyjazdów stanowią przykre dolegliwości trawienne, które niejednokrotnie zakłócają upragniony relaks. W jaki sposób uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek?

Jakie czynniki mogą wywołać problemy trawienne podczas wakacji?

Biorąc pod uwagę liczne aspekty, które wpływają na zmianę codziennego funkcjonowania podczas letnich wyjazdów,  układ pokarmowy w tym czasie pozostaje szczególnie narażony na rozregulowanie swoich czynności. Problemy gastryczne manifestują się przede wszystkim bólem i wzdęciem brzucha, zaburzeniami wypróżnień w postaci biegunek bądź zaparć, a także nudnościami i wymiotami

REKLAMA

Jednym z czynników etiologicznych zaburzeń żołądkowo- jelitowych, zwłaszcza u osób podróżujących do ciepłych krajów jest zmiana klimatu. Problem stanowią bakterie, pasożyty i wirusy, których rozwojowi sprzyja wysoka temperatura i wilgotność powietrza, a niekiedy również niskie standardy sanitarne oraz przechowywanie i przygotowywanie posiłków w nieodpowiednich warunkach. (1)

REKLAMA

Inna kwestia dotyczy zmiany nawyków żywieniowych podczas wakacji. Przebywając w innym miejscu, niejednokrotnie dotychczasowa dieta ulega diametralnej zmianie. Bardzo często dobry jadłospis zastępowany jest niezdrowymi posiłkami- tak zwanymi „fast food’ami”, gazowanymi napojami i dużą ilością słodyczy. Zaburzeniu ulegają ponadto pory jedzenia, a nierzadko konsumpcja przebiega w pośpiechu, co bardzo niekorzystnie wpływa na pracę przewodu pokarmowego i w konsekwencji może powodować przykre dolegliwości. (2)

Wakacyjne wyjazdy wiążą się również z wielogodzinnym podróżowaniem różnymi środkami lokomocji. Niedostateczna ilość ruchu może wpłynąć na zwolnienie motoryki jelita grubego i w konsekwencji wstrzymanie defekacji. (3)

Lato to również czas grillowania, który sprzyja nadmiernemu spożyciu tłustych posiłków i alkoholu, które w znacznym stopniu przyczyniają się do obciążenia układu trawiennego. (2)

Iberogast – ziołowy lek stosowany w dolegliwościach trawiennych

Iberogast to lek na czynnościowe problemy trawienne takie jak zespół jelita drażliwego, którego skład oparty  jest o 9 wyciągów z roślin leczniczych. Kompozycja starannie wyselekcjonowanych ziół efektywnie łagodzi dolegliwości żołądkowo- jelitowe, takie jak ból i skurcz w obrębie brzucha, uczucie ciężkości, uczucie pełności, gazy, wzdęcia czy zgaga i nudności. (4)

REKLAMA

Skład produktu

Skuteczność leku Iberogast wynika z zawartości skrupulatnie dobranych dziewięciu ekstraktów z roślin leczniczych. Każdy z nich wykazuje indywidualną aktywność, a ponadto w połączeniu z pozostałymi, wzmacnia działanie całego komponentu, warunkując przy tym wielokierunkowe działanie preparatu. W składzie produktu wyróżniamy:

  • Ubiorek gorzki (Iberis amara L.)- stanowi główny komponent leku Iberogast. Ekstrakt z ziela odpowiada za utrzymanie prawidłowego funkcjonowania układu trawiennego. Wysoka zawartość flawonoidów oraz glukozynolanów warunkuje przesuwanie treści żołądkowej we właściwym kierunku. Ponadto wyciąg z ubiorka gorzkiego wykazuje działanie tonizujące na rozluźnione mięśnie w dolnej części brzucha, odpowiedzialnej za regulację perystaltyki. Z uwagi na zdolność redukowania wolnych rodników, przypisuje się mu również aktywność przeciwzapalną. (5)
  • Arcydzięgieł lekarski (Angelica officinalis L.)-  z uwagi na zawartość licznych związków zawartych w korzeniu- olejków eterycznych, kumaryn, amaroidów i flawonoidów, wykazuje działanie rozkurczowe i relaksujące na mięśnie przewodu pokarmowego oraz  przynosi ulgę w bólu. (6)
  • Kminek zwyczajny (Carum carvi L.)- drogocenne składniki owocu kminku stymulują procesy trawienne, a także przeciwdziałają wzdęciom. Ponadto wykazują aktywność przeciwzapalną oraz hamującą rozwój drobnoustrojów. Co więcej, ekstraktowi z kminku przypisuje się zdolności protekcyjne względem błony śluzowej żołądka. (7) (8)
  • Rumianek pospolity (Matricaria chamomilla L.)- ekstrakt z kwiatów bogaty w olejki eteryczne, kwasy roślinne, kumaryny i flawonoidy odpowiada za utrzymanie prawidłowego funkcjonowania układu trawiennego oraz działanie rozkurczowe w obrębie żołądka. Ponadto wykazuje aktywność przeciwzapalną. (9)
  • Ostropest plamisty (Silybum marianum L.)- owoc zawiera flawonolignany, neolignany i flawonoidy, które działają ochronnie na komórki i błonę śluzową żołądka. Przypisuje się mu również zdolności antyoksydacyjne i przeciwzapalne. (10)
  • Melisa lekarska (Melissa officinalis L.)- ekstrakt z liści melisy lekarskiej, z uwagi na zawartość licznych olejków eterycznych, taniny, kwasów triterpenowych oraz amaroidów i flawonoidów wykazuje aktywność uspokajającą i łagodzącą skurcze żołądka i jelit. Ponadto redukuje wzdęcia i gazy oraz działa antyoksydacyjnie. (11)
  • Glistnik jaskółcze ziele (Chelidonium majus L.) – ziele zawiera liczne alkaloidy i kwasy organiczne, dzięki czemu działa rozkurczowo i stymulująco na układ trawienny. Ponadto wykazuje aktywność przeciwzapalną. (12)
  • Mięta pieprzowa (Mentha piperita L.)- wyciąg z liści łagodzi skurcze żołądka i jelit, a ponadto ogranicza wzdęcia i przynosi ulgę w bólu brzucha. W związku z obecnością olejków eterycznych i taniny przypisuje się mu działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne. (8)
  • Lukrecja gładka (Glycyrrhiza glabra L.)- korzeń zawiera kwas glicyryzynowy, który wykazuje aktywność protekcyjną względem błony śluzowej żołądka, a także flawonoidy, fitosterole i kumaryny rozluźniające jego mięśniówkę. (13)

Kompozycja 9 ziół w leku Iberogast podlega ściśle znormalizowanym warunkom Dobrej Praktyki Produkcyjnej, a rośliny pozyskiwane są w myśl wytycznych Dobrej Praktyki Rolniczej. 

Wielokierunkowe działanie leku Iberogast

Z uwagi na bogactwo i wysoką aktywność zawartych składników aktywnych, Iberogast przynosi ulgę w objawach zaburzeń trawienia zarówno w górnym odcinku przewodu pokarmowego: niestrawność, ucisk w żołądku, ból brzucha, nieprawidłowości trawienia, zgaga, jak również w odcinku dolnym: zespół jelita drażliwego, nudności, gazy, wzdęcia, odbijanie. (4)

Lek Iberogast działa na różne czynnościowe dolegliwości związane z układem trawiennym, które mogą być konsekwencją zmiany diety, regularności posiłków, klimatu, a także wielogodzinnej lokomocji bądź przejedzenia. 

Dawkowanie leku

Lek rekomendowany jest osobom dorosłym i dzieciom powyżej 6 roku życia. Iberogast zaleca się przyjmować w małej ilości płynu przed lub w trakcie posiłków, bez ograniczeń czasowych. 

Schemat dawkowania:

  • dorośli i młodzież powyżej 12 lat- 3 razy dziennie po 20 kropli 
  • dzieci w wieku 6-12 lat- 3 razy dziennie po 15 kropli (4)

Lato i nierozłącznie związane z tą porą pokusy dotyczące nawyków żywieniowych, niewątpliwie sprzyjają pojawieniu się czynnościowych zaburzeń żołądkowo- jelitowych. Warto zatem przed wakacyjnym odpoczynkiem zaopatrzyć się w skuteczny lek, który poradzi sobie z wieloma przykrymi dolegliwościami trawiennymi, a tym samym  pozwoli cieszyć się beztroskim czasem. 

Autorką artykułu jest mgr farm. Ilona Gołąbek- Karaś, absolwentka Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Analityki Medycznej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, aktywna zawodowo farmaceutka, redaktorka serwisu mgr.farm, miłośniczka sztuki, literatury i podróży.

Bibliografia

  1. Korzeniewski K. Zaburzenia żołądkowo- jelitowe u powracających z podróży. Forum Medycyny Rodzinnej . 2018, Tom 12, 4, 115–126.
  2. Feinle-Bisset C. i Azpiroz F. „Dietary and lifestyle factors in functional dyspepsia. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 10(3): 150-7 ., 2013.
  3. Wiercińska M. Zaparcia czynnościowe: przyczyny, objawy, leczenie. Medycyna Praktyczna. 2022.
  4. ChPL Iberogast. https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/12222/characteristic. [Online] 
  5. Reichling J. i Saller R. Iberis amara L . (Bittere Schleifenblume)- Profil einer Heilpflanze .Forsch Komplementärmed Klass Naturheilkd. . 9: 21–33 ., 2002.
  6. Angelicae radix, ESCOP monographs 2009. 
  7. Carvi fructus, ESCOP monographs 2019. 
  8. Kania M., Baraniak J. i Grys A. Ziołolecznictwo i zalecenia żywieniowe według św. Hildegardy z Bingen. Cz. II**. Postępy Fitoterapii. 2/2014.
  9. Matricariae flos, ESCOP monographs 2003. 
  10. Fructus Silybi Mariae, WHO monograph 2002. 
  11. Melissae folium, ESCOP monographs 2013. 
  12. Migas P. i Heyka M. Glistnik jaskółcze ziele (Chelidonium majus L.) we współczesnej terapii- wskazania i bezpieczeństwo stosowania. Postępy fitoterapii . 3/2011.
  13. Kucharska- Ambrożej K. Aktualny stan wiedzy na temat chemizmu i aktywności biologicznej lukrecji gładkiej Glycyrrhiza glabra L. Postępy Fitoterapii. 2/2017.

Iberogast®, płyn doustny, produkt złożony, produkt ziołowy

100 ml płynu zawiera:

Iberis amara herbae extractum (1: 1,5-2,5) 15,0 ml

ekstrahent – etanol 50% (v/v)

oraz:

Angelicae radicis extractum (1: 2.5 – 3,5) 10,0 ml

Matricariae flos extractum (1: 2 – 4) 20,0 ml

Carvi fructus extractum (1: 2,5 – 3,5) 10,0 ml

Silybi mariani fructus extractum (1: 2,5 – 3,5) 10,0 ml

Melissae folii extractum (1 :2,5 – 3,5) 10,0 ml

Menthae piperitae folii extractum (1: 2,5 – 3,5) 5,0 ml

Chelidonii herbae extractum (1 :2,5 – 3,5) 10,0 ml

Liquiritiae radicis extractum (1 :2,5 – 3,5) 10,0 ml

Ekstrahentem stosowanym do otrzymania pozostałych wyciągów jest etanol 30% (v/v).

Iberogast zawiera 29,5-32,6 % (v/v) etanolu.

Wskazania: Leczenie zaburzeń czynnościowych związanych z motoryką przewodu pokarmowego, takich jak dyspepsja czynnościowa czy zespół jelita nadwrażliwego. Zaburzenia te objawiają się głównie dolegliwościami skurczowymi jamy brzusznej i jelit, bólem brzucha, uczuciem pełności, wzdęciami, nudnościami i zgagą. Dawkowanie i sposób podawania: Jeśli lekarz nie zaleci inaczej,   3 razy dziennie w małej ilości płynu przed lub w czasie posiłków. Dorośli i młodzież powyżej 12 lat: 20 kropli, dzieci od 6 do 12 lat: 15 kropli. Podanie doustne. Wstrząsnąć przed użyciem. Obecność osadu czy zmętnienia nie wpływa na skuteczność. Nie ma ograniczenia czasu stosowania. W przypadku nie ustępowania dolegliwości po 7 dniach stosowania leku, należy zasięgnąć porady lekarza na temat ich przyczyny. Przeciwwskazania: nadwrażliwość na którykolwiek ze składników leku. Nie stosować jeśli występuje lub występowała w przeszłości choroba wątroby lub przy jednoczesnym przyjmowaniu innych leków, które mogą powodować uszkodzenie wątroby. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania: Podczas stosowania produktu leczniczego Iberogast notowano przypadki polekowego uszkodzenia wątroby. W razie objawów uszkodzenia wątroby (takich jak:  zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz, odbarwiony stolec, ból w nadbrzuszu) należy natychmiast przerwać leczenie i skontaktować się z lekarzem. Nie zaleca się podawania dzieciom poniżej 6 lat. U dzieci poniżej 6 lat każdy ból brzucha powinien być konsultowany z lekarzem. Pacjentom należy również zalecić konsultację lekarską, jeśli objawy utrzymują się lub jeśli w ciągu 7 dni leczenia nie nastąpi oczekiwana poprawa. Iberogast zawiera etanol w stężeniu objętościowym wynoszącym ok. 31%. Dawka jednorazowa dla dorosłych (20 kropli) zawiera do 240 mg etanolu, co odpowiada 6,2 ml piwa lub 2,6 ml wina na dawkę. Produkt nie jest przeznaczony i nie powinien być stosowany przez pacjentów z chorobą alkoholową. Kobiety w ciąży lub karmiące piersią, dzieci oraz osoby z grup wysokiego ryzyka, do których zalicza się np. pacjentów z chorobami wątroby lub padaczką powinni skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem stosowania leku Iberogast. Brak danych lub istnieją tylko ograniczone dane (mniej niż 300 kobiet w ciąży) dotyczące stosowania u kobiet w ciąży. Badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego lub pośredniego szkodliwego wpływu na reprodukcję (patrz punkt 5.3). W celu zachowania ostrożności zaleca się unikanie stosowania w okresie ciąży. Brak wystarczających danych dotyczących przenikania leku/metabolitów do mleka ludzkiego. Nie można wykluczyć zagrożenia dla dzieci karmionych piersią. Należy podjąć decyzję czy przerwać karmienie piersią czy przerwać podawanie produktu biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka i korzyści z leczenia dla matki.

Działania niepożądane: W bardzo rzadkich przypadkach (<1/10 000) reakcje nadwrażliwości takie jak np. reakcje skórne, świąd, duszność u predysponowanych pacjentów. Polekowe uszkodzenie wątroby (zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych i stężenia bilirubiny, aż do wystąpienia żółtaczki polekowej oraz przypadki niewydolności wątroby) zgłaszano z częstością nieznaną (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych). W sytuacji wystąpienia tych działań niepożądanych należy przerwać leczenie produktem Iberogast. Podmiot odpowiedzialny: 

Bayer Sp. z o.o., Al. Jerozolimskie 158, 02-326 Warszawa. Pozwolenie nr 10487 wydane przez Prezesa URPLWMiPB. Kategoria dostępności:

Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza – OTC. Pełna informacja o produkcie leczniczym dostępna na życzenie w firmie: Bayer Sp. z o.o., Al. Jerozolimskie 158, 02-326 Warszawa, tel.: +48 22 572 38 33, fax (22) 5723850, www.bayer.com.pl  v8/1.03.2022/MK 

Artykuł sponsorowany

CH-20220721-75

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

4 komentarze Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Tyle lat czekania, oczywiście zobaczymy jak to będzie w życiu, ale licząc 100 zł brutto 81,30 netto, no to się nie opłaca iść na etat, wystarczy brać nocki od 23 do otwarcia apteki to jest 9 godzin czyli 731,70 za nockę wystarczy wziąć 10 nocek w miesiącu i masz kasy jak lodu, albo założyć działalność jako nocny farmaceuta i brać nocki w różnych aptekach. Tylko jak inni przelicza ile mogą zarobić to juz nie będzie tak różowo tylko bitwa o nocki :-)
Krzysiu, jeżeli mogę się tak zwrócić... Jak takie wpisy czytają nasi koledzy lekarze to ze śmiechu nie mogą sobie z bólem brzucha poradzić... Za stówę/h to żaden z nich nawet nie rozważa możliwości opuszczenia ciepłego fotela w swoim salonie. Takie stawki to ostatnio chyba za Tuska im proponowano. Teraz to ze 3x tyle. Więc nie ma się czym podniecać. Poza tym to zapłacą Ci do godz. 23 od zamknięcia ostatniej apteki. Więc będą to max 3 stówy na dobę. Nawet soboty wyrzucili... W powiatach do 20000 mieszkańców a problem jest nawet w sześćdziesięciotysięcznych powiatach. Bubel i tyle.
Możesz tak się do mnie zwracać, co do lekarzy to nie porównywał bym dwóch różnych systemów wynagradzania byliśmy i będziemy w porównaniu do nich dziadami, nie podniecam się kasą raczej fajnymi dziewczynami, poza tym chyba cos pisano o dyżurze nocnym, a nie wieczornym ale mogę się mylić od 23 do rana ??? No i wreszcie zapłacili by za to ci z powiatu i wtedy by zobaczyli jaki to interes !!!!!!!!!
ale ja jestem właścicielem :-)