REKLAMA
pt. 7 maja 2021, 11:55

Kanada: jak pandemia COVID-19 zmieniła pracę farmaceutów

Farmaceuci robią dziś znacznie więcej niż tylko realizują recepty – zapewniają oni także pacjentom kluczową opiekę w czasie kryzysu COVID-19.

Pilotażowy program, umożliwiający pacjentom przyjmującym duże ilości leków spotkanie z farmaceutą, ma więc wpłynąć na zwiększenie ich bezpieczeństwa (fot. Shutterstock).
Większość Kanadyjczyków nie postrzegała farmaceutów jako pracowników na pierwszej linii frontu - jednak pandemia wszystko zmieniła (fot. Shutterstock).

Ludzie naprawdę doceniają, że tu jesteśmy, i zauważyłem też aspekt socjalny. Pozostający w domach pacjenci, mogli udać się do pobliskiej apteki, zarówno po leki, jak i po to, by nawiązać społeczne interakcje.

Erickson ocenia, że jego apteka podała blisko 800 szczepionek i mówi, że tempo sprawia, że jego zespół musi być cały czas gotowy do działania. Ostatnio, poinformowano go, że nie będzie dostaw szczepionek przez najbliższe tygodnie – a krótko po tym, że dostawy szczepionek Pfizera zostały zaplanowane na nadchodzące dni. Będzie to pierwsza dostawa Pfizera w aptece, w której pracuje Erickson – podkreśla on, że jego zespół szybko zdobędzie umiejętności, by podawać tę szczególną szczepionkę, i rozpocznie przyjmowanie zgłoszeń na wizyty tak szybko, jak tylko zapasy szczepionki będą dostępne.

Nie mogę uwierzyć, jak szybko wszystko się tu zmienia – mówi farmaceuta, który od wybuchu pandemii, nie wziął jeszcze wolnego dnia. – Ale wiem, że apteki mogą uratować sytuację.

Jen Baker, Ontario

Kiedy aptekom w Ontario pozwolono oferować testy na COVID-19, farmaceutka Jen Baker szybko skorzystała z tej okazji. Część osób, takich jak pracownicy służby zdrowia czy nauczyciele, którzy nie wykazują objawów i nie mają potwierdzonego kontaktu z osobą chorą, mają prawo do testowania się raz lub dwa razy w tygodniu. Jedynie trzy apteki w jej okolicy zdecydowały się na oferowanie tej usługi – tymczasem Baker zdaje sobie sprawę, że dodatkowa praca przyniesie korzyści.

Jesteśmy bardzo zajęci testowaniem, ale to usługa, która jest bardzo potrzebna i cieszę się, że mogę ją zaoferować – mówi Baker. – Ale nigdy w życiu nie pomyślałabym, że będę coś takiego robić, kiedy decydowałam się na pracę w aptece.

Baker podkreśla, że jej zespół był niezwykle elastyczny, i żartuje, że nigdy nie wyobrażała sobie, że jej apteka będzie wykorzystywana w podobny sposób – niewielka placówka, w której zazwyczaj dokonywała przeglądu leków, stała się miejscem, w którym przeprowadza się testy na obecność COVID-19.

Baker zaznacza też, że cieszy cię z uznania aptek przez rząd prowincji, który docenił ich zdolności do pełnienia opieki zdrowotnej, a także ich dostępność.

Mimo to, Baker mówi, że można dostrzec ogólne wypalenie wśród farmaceutów, szczególnie ze względu na nacierającą trzecią falę. Baker robi jednak wszystko, by pozostać pozytywną – np. śpiewa ze swoją asystentką, gdy realizuje recepty, i żartuje z pacjentami podczas podawania im szczepienia.

Tim Smith, niezależny farmaceuta w Manitoba i Ontario

Od czasu, gdy uderzyła pandemia, Tim Smith pracował na pierwszej linii frontu w różnych społecznościach w Manitoba i Ontario.

Dla Smitha, podawanie szczepionek było wyróżnieniem i emocjonalnym przeżyciem, jakiego nie doświadczył nigdy wcześniej (zobacz również: USA: pandemia COVID-19 zwiększyła znaczenie lokalnych aptek i farmaceutów).

Naprawdę czuje się – być może po raz pierwszy w zeszłym roku – nadzieję bądź rozwiązanie tego wszystkiego, i byłem trochę nieprzygotowany na moją własną, emocjonalną odpowiedź na to – relacjonuje Smith. – Od lat szczepimy przeciwko grypie czy półpaścowi, ale żadne z tych szczepień nie daje tak emocjonalnego rezonansu z pacjentami. Farmaceuci wykonują wspaniała pracę każdego dnia, ale nic nie może się równać właśnie z tym doświadczeniem.

W marcu, Smith podjął decyzję o powrocie do rodzinnego Winnipeg, gdzie planuje otwarcie w najbliższych miesiącach placówki Simplicity Wellness, oferującej porady zdrowotne.

Smith przyznaje, że pandemia pokazała, jak ważna jest rola farmaceutów we wspieraniu pacjentów z mniejszymi dolegliwościami, jak również w kompleksowym zarządzaniu leczeniem pacjentów cierpiących na choroby chroniczne.

My naprawdę wykorzystujemy tylko ułamek naszego potencjału i myślę, że pandemia COVID-19 stanowi prawdziwy, wzywający do przebudzenia, sygnał dla ogółu Kanadyjczyków odnośnie roli farmaceutów w systemie opieki zdrowotnej – mówi Smith. – Mam nadzieję, że po ustąpieniu pandemii, będziemy zdolni do tego, by naprawdę opowiedzieć się za bardziej kompleksową integracją farmaceutów w systemie opieki zdrowotnej – po to, by przyczynić się do poprawy sytuacji zdrowotnej wszystkich obywateli.

AM/healthing.ca

Profilaktyka i właściwa terapia odleżyny – na co warto zwrócić uwagę?

17 maja 202408:58

Odleżyny lub też ciężko gojące się rany to wymagający problem, który wbrew pozorom dotyka sporej grupy pacjentów. Pojawienie się odleżyn może komplikować proces terapeutyczny innej choroby, bądź też być powodem dodatkowych trudności wymagających wdrożenia właściwego postępowania. W tym kontekście zasadnym wydaje się posiadanie wiedzy nt. tego, jak radzić sobie z tego typu problemami. Warto też wiedzieć, jak przeciwdziałać powstawaniu odleżyn, gdyż obecne na rynku preparaty dają również i taką możliwość.

Odleżyny to tak naprawdę uraz/uszkodzenie obszaru skóry obejmującego zwykle skórę i tkanki podskórne [1]. W wielu przypadkach uszkodzenie obejmuje także podskórną tkankę tłuszczową [2]. Tego typu rany powstają na skutek ucisku, tarcia, wilgoci lub też połączenia wszystkich tych niekorzystnych czynników [1]. Nowe rekomendacje proponują, aby odleżyny definiować zatem jako „urazy uciskowe” [2].

Co do zasady odleżyny powstają głównie w miejscach narażonych na ucisk w czasie unieruchomienia danej osoby [2]. Oznacza to, że najbardziej narażone na pojawienie się odleżyn są tkanki znajdujące się w okolicach kości krzyżowej, kości ogonowej, a także kończyn dolnych, zwłaszcza bioder i pięt [2]. Wszystko dlatego, że długotrwały ucisk prowadzi wprost  do niedokrwienia tych okolic. W wyniku tego komórki w tych miejscach są niedotlenione i nieodżywione. Konsekwencją tego jest rozwój stanu zapalnego, nadprodukcja wolnych rodników i upośledzenie normalnych procesów regeneracji skóry [2]. Im dłużej utrzymuje się taki stan, tym większe ryzyko powstania odleżyn.

Kto jest najbardziej narażony na wystąpienie odleżyny?

Częstość występowania odleżyn jest różna, niemniej jednak istnieje zależność, że im dłuższy czas opieki nad pacjentem unieruchomionym, tym większe jest ryzyko tego typu zmian skórnych [2,3]. Generalnie statystyki pokazują, że częstość występowania waha się od kilku do nawet 30% u pacjentów objętych opieką długoterminową [3]. Pojawienie się odleżyn znacząco komplikuje dotychczasowy proces terapeutyczny i zwykle znacząco go wydłuża. Co gorsza – odleżyny zwiększają wskaźniki śmiertelności wśród pacjentów [3,4].

W praktyce istnieje kilka czynników, które wyraźnie zwiększają ryzyko wystąpienia odleżyn. Zalicza się do nich przede wszystkim unieruchomienie i ograniczenie mobilności danej osoby [2,3,4]. Nie bez znaczenia jest także wiek (osoby starsze są bardziej narażone z racji zmian w strukturze skóry oraz niedoborów dietetycznych) [2,3,4]. Odleżynom sprzyjają także niektóre schorzenia, jak cukrzyca, zakrzepica czy też reumatoidalne zapalenie stawów [2,4]. Wiele badań pokazuje jednak, że ogromne znaczenie w kontekście przeciwdziałania i terapii odleżyn odgrywa kwestia niedożywienia i braku konkretnych składników odżywczych w diecie [2,3,4,5].

Niedobory żywieniowe jako przyczyna odleżyny

Jak pokazuje zarówno teoria, jak i praktyka odżywianie i gojenie się ran są ze sobą ściśle powiązane [1]. Badania prowadzone na osobach z problematyką odleżyn uwidoczniły, że utrata masy ciała i niedobory żywieniowe znacząco zwiększają prawdopodobieństwo pojawienia się odleżyn [3]. Przykładem jest chociażby doświadczenie japońskie, gdzie prawie 59% osób po 65 roku życia z odleżynami było niedożywionych [3].

Z czego to wynika? Okazuje się, że stan odżywienia jest istotny dla procesów gojenia się ran. Brak składników odżywczych wydłuża chociażby fazę zapalną procesu gojenia, upośledza proliferację fibroblastów i zmniejsza poziom syntezy kolagenu [1]. Co więcej – niedożywienie ogranicza zdolności antyoksydacyjne organizmu, zwiększa podatność na infekcje (również w obrębie odleżyny) i wydłuża tym samym czas gojenia [1,2,3]. Wsparciem w takich sytuacjach jest uzupełnienie diety o niezbędne dla tych procesów składniki. Liczne wytyczne rekomendują w tym celu podaż białek. Niestety spora część pacjentów nie może ich przyjmować, z racji upośledzenia pracy nerek [1,6]. Co wtedy?

Aminokwasy wsparciem w terapii i profilaktyce odleżyn 

Wytyczne ESPEN (to europejska organizacja, która opracowuje zalecenia dietetyczne dla pacjentów z różnymi schorzeniami) rekomendują pacjentom z odleżynami przyjmowanie aminokwasów [3]. Pojawia się jednak pytanie, jakie konkretnie aminokwasy znajdują zastosowanie w tego typu problemach? Z pomocą przychodzą badania na pacjentach z odleżynami, według których w osoczu takich osób stwierdzono obniżone stężenia chociażby histydyny i tryptofanu [7].

Z kolei inne badania pokazały spore korzyści, jakie niesie ze sobą przyjmowanie przez takich pacjentów karnozyny [5]. Karnozyna to dipeptyd, składający się z dwóch aminokwasów: beta-alaniny i histydyny. Co do zasady posiada wiele biologicznych funkcji: działa antyoksydacyjnie oraz wspiera procesy gojenia się ran [5]. Mechanizm jej działania opiera się najprawdopodobniej na stymulacji fibroblastów do produkcji kolagenu oraz na zmniejszaniu stresu oksydacyjnego (który bez wątpienia ma miejsce w uszkodzonych tkankach) [5]. Badania udowodniły, że przyjmowanie przez takich pacjentów karnozyny przyśpiesza gojenie się ran [5,8].

Pellicar-F w prewencji i terapii odleżyn oraz ran przewlekłych

W kontekście zarówno przeciwdziałania, jak i właściwej terapii odleżyn dobrym rozwiązaniem może być produkt Pellicar-F, będący żywnością specjalnego przeznaczenia żywieniowego. Pellicar-F to preparat zawierający:

  • L-karnozynę, która rozpada się we krwi do beta-alaniny i histydyny
  • treoninę

L-karnozyna, jak już wspomniano wspiera procesy gojenia się ran. Dodatek treoniny i tryptofanu ma za zadanie uzupełnić to działanie. Warto też wiedzieć, że przyjmowanie tryptofanu zmniejsza odczucie niepokoju i poprawia nastrój [9]. To również istotne w kontekście takich pacjentów, gdyż stres dotykający takie osoby dodatkowo utrudnia proces gojenia [10]. Pellicar-F rekomenduje się przyjmować 2 lub 3 razy na dobę. Wskazany jest zarówno dla osób dotkniętych już problemem ran i odleżyn, jak również jako ich prewencja. Wszystko dlatego, że jak już wspomniano niedobory żywieniowe znacząco zwiększają ryzyko powstania tego typu zmian skórnych.

Wyłącznym dystrybutorem produktu w Polsce jest NGK Pharma Sp. z o.o.

Literatura:

  1. Joyce K. Stechmiller, Understanding the role of nutrition and wound healing, Nutrition in Clinical Practice, Volume 25, Number 1, 2010, 61-68
  2. Joshua S. Mervis, Tania J. Phillips, Pressure ulcers: pathophysiology, epidemiology, risk factors, and presentation, J Am Acad Dermatol, October 2019
  3. Seied Haidi Saghaleini, et.al., Pressure ulcer and nutrition, Indian J Crit Care Med 2018;22: 283-9
  4. Man-Long Chung, et.al., Risk factors for pressure injuries in adult patients: a narrative synthesis, Int. J. Environ. Public Health 2022,19,761
  5. Kensaku Sakae, et.al., Effects of L-carnosine and its zinc complex (polaprezinc) on pressure ulcer healing, Nutrition in Clinical Practice, Volume 28, Number 5, October 2013, 609-616
  6. Emily Haesler, et.al., National Pressure ulcer advisory panel, European pressure ulcer advisory panel and Pan Pacific injury alliance. Prevention and treatment od pressure ulcers: Clinical practice Guideline, Australia 2014
  7. Dawson B, Fevaloro E.J., High rate of deficiency in the amino acids tryptophan and histidine in people with wounds: implication for nutrient targeting in wound management – a pilot study, Adv Skin Wound Care 2009;22:79-82
  8. Ansurudeen I, et.al., Carnosine promotion of wound healing. (w:) Imidazole dipeptides chemistry analysis, function and effects, ed. R. Preedy, The Royal Society of Chemistry, 2015, 325-340
  9. Kikuchi A.M., et.al., A systematic review of the effect od L-tryptophan supplementation on mood and emotional functioning, J Diet Suppl. 2021;18: 316-333
  10. Vileikyte L., Stress and wound healing, Clin Dermatol 2007;25: 49-55