Inhibitor fosfodiesterazy typu 5 PDE5i (phosphodiesterase type 5 inhibitor) to lek rozszerzający naczynia, stosowany najczęściej w leczeniu zaburzeń erekcji. Przykłem takiego leku jest sildenafil, wardenafil czy tadalafil. Jednakże stosowanie go u osób z chorobami układu krążenia budzi kontrowersje. Z kolei azotany (nitraty) to grupa leków nasercowych, stosowanych głównie w leczeniu oraz zapobieganiu napadom choroby wieńcowej. Najbardziej znanym przykładem jest nitrogliceryna.
Jednoczesne stosowanie PDE5i z azotanami jest z reguły przeciwwskazane, ponieważ zarówno azotany, jak i PDE5i, poprzez różne mechanizmy, wywołują niedociśnienie. Niemniej jednak grupa pacjentów otrzymujących oba leki rośnie. Zgodnie z wytycznymi klinicznymi, lekarzom zaleca się powstrzymanie się od jednoczesnego stosowania azotanów i PDE5is.
Mimo to niedawne duńskie badanie wykazało, że z biegiem czasu coraz częściej przepisuje się azotany i PDE5is, bez zwiększonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych. Co więcej, w dużym badaniu przeprowadzonym w USA na osobach cierpiących na zaburzenia erekcji, jednoczesne przyjmowanie PDE5i i azotanów (zgodnie z zaleceniami lekarza) wcale nie było powiązane ze zwiększonym ryzykiem zdarzeń sercowo-naczyniowych w porównaniu z mężczyznami, którym przepisano wyłącznie azotany. Na podstawie wyników poprzednich badań, postawiono hipotezę, że PDE5i może mieć jednak pozytywny wpływ na przeżycie i zachorowalność na choroby układu krążenia u osób przyjmujących również leki zawierające azotany.
Badanie w Szwecji
Niedawno przeprowadzono badanie, w którym korzystano z krajowego rejestru pacjentów w Szewcji. Rejestr ten obejmuje wszystkie pobyty w szpitalach na terenie całego kraju od 1987 roku. W badaniu skupiono się na danych wszystkich pacjentów z zawałem mięśnia sercowego lub poddanych przezskórnej interwencji wieńcowej w latach 2005–2013.
W sumie do badania włączono 61 487 mężczyzn leczonych azotanami, z czego 5710 (9%) leczono także PDE5i. Chociaż użytkownicy azotanów z PDE5i byli leczeni na przykład inhibitorami płytek krwi i statynami w nieco większym stopniu niż mężczyźni nie leczeni PDE5i, wydawali się zdrowsi. Przebyty udar, przewlekła obturacyjna choroba płuc, choroba naczyń obwodowych, niewydolność serca i nowotwór co najmniej dwukrotnie częściej występowały w grupie stosującej wyłącznie azotany. W sumie w okresie obserwacji doszło do 24 572 zgonów, z czego 23 979 miało miejsce u mężczyzn leczonych wyłącznie azotanami, a 593 w grupie leczonej zarówno azotanami, jak i PDE5i.
Najczęstszą przyczyną zgonów były choroby układu krążenia, a najczęstszymi diagnozami były zawał mięśnia oraz przewlekła choroba niedokrwienna serca. Dane wykazały istotną i – co ciekawe – odwrotną zależność pomiędzy połączeniem azotanów i PDE5i, a śmiertelnością, z jakiejkolwiek przyczyny zdarzeń sercowo-naczyniowych i pozasercowych. Zależność ta zniknęła natomiast po wyłączeniu mężczyzn w wieku powyżej 80 lat.
Poprzednie publikacje oparte na tych samych ogólnokrajowych danych szwedzkich, co niniejsze badanie, wykazały, że PDE5i może być markerem lepszego stanu zdrowia osób z chorobami układu krążenia. Teraz jednak wykazano, że u mężczyzn z chorobami sercowo-naczyniowymi stosujących leki zawierające azotany, jednoczesne stosowanie PDE5i powoduje z biegiem czasu znacząco zwiększone ryzyko zachorowalności na inne schorzenia wieńcowe, jak i zwiększa się ryzyko śmiertelności. Wyniki są zatem zgodne z aktualnymi wytycznymi – decyzja o rozpoczęciu leczenia PDE5i u osób, którym przepisano wcześniej azotany, musi być bardzo przemyślana i opierać się na indywidualnych wynikach.
Artykuł na podstawie:
- Ylva Trolle Lagerros MD, PhD a b, Alessandra Grotta PhD c, Sara Freyland MSc. Risk of Death in Patients With Coronary Artery Disease Taking Nitrates and Phosphodiesterase-5 Inhibitors. Elsevier, 23 January 2024, Pages 417-426. https://doi.org/10.1016/j.jacc.2023.10.041
©MGR.FARM
