MZ: dyżury aptek bez farmaceuty? Nie ma na to zgody

Mieszkańcy powiatu braniewskiego skierowali do Ministra Zdrowia petycję dotyczącą dostępności aptek pełniących dyżury w weekendy, porze nocnej i dni świąteczne. Wskazywali, że po standardowych godzinach pracy aptek mieszkańcy mają utrudniony dostęp do leków. W wielu przypadkach muszą szukać czynnej apteki w oddalonym o ponad 40 kilometrów Elblągu.

Autorzy petycji apelowali o zwiększenie dostępności dyżurów aptecznych. Domagali się także zabezpieczenia środków na ich finansowanie oraz wprowadzenia bardziej elastycznych rozwiązań organizacyjnych i kadrowych. Ministerstwo Zdrowia nie uwzględniło jednak tych postulatów.

Resort broni zmian wprowadzonych w 2024 roku

W odpowiedzi na petycję Ministerstwo Zdrowia przypomniało, że obecny model organizacji dyżurów aptecznych obowiązuje od 1 stycznia 2024 r. Resort podkreśla, że zmiany były efektem wieloletnich prac nad rozwiązaniem problemów związanych z wcześniejszym systemem.

Według Ministerstwa nowe regulacje odpowiadały zarówno na postulaty samorządów powiatowych, jak i środowiska farmaceutycznego. Obie strony od lat wskazywały na trudności organizacyjne i ekonomiczne związane z obowiązkowymi dyżurami.

– Ustawodawca odszedł od modelu powszechnie obowiązkowych dyżurów nocnych i świątecznych, które w praktyce często okazywały się niewykonalne, na rzecz systemu uwzględniającego rzeczywiste potrzeby zdrowotne mieszkańców oraz możliwości organizacyjne podmiotów prowadzących apteki – wskazało Ministerstwo Zdrowia.

Resort zwraca również uwagę na kwestie finansowania. Obecne przepisy przewidują finansowanie części dyżurów przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Samorządy powiatowe mogą dodatkowo finansować dyżury wykraczające poza ustawowy zakres, jeśli uznają je za niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego mieszkańców.

To powiaty mają decydować o dodatkowych dyżurach

Ministerstwo Zdrowia podkreśla, że organizacja dyżurów aptecznych pozostaje przede wszystkim zadaniem samorządów powiatowych. Zdaniem resortu to lokalne władze najlepiej znają potrzeby mieszkańców oraz specyfikę danego regionu.

– Ocena, czy na obszarze konkretnego powiatu istnieje potrzeba zapewnienia dodatkowych dyżurów aptecznych, należy przede wszystkim do właściwych organów samorządu terytorialnego – czytamy w odpowiedzi na petycję.

Według Ministerstwa obecne przepisy zapewniają powiatom odpowiednie narzędzia organizacyjne. Dają także możliwość współfinansowania dodatkowych dyżurów, jeśli pojawi się taka potrzeba.

MZ: farmaceuta musi być obecny podczas dyżuru

Najbardziej jednoznaczne stanowisko resort przedstawił jednak w odniesieniu do postulatu złagodzenia wymogów kadrowych podczas dyżurów aptecznych.

Ministerstwo Zdrowia przypomina, że apteka ogólnodostępna jest placówką ochrony zdrowia publicznego. Może wydawać produkty lecznicze dostępne wyłącznie na receptę, a także środki odurzające i substancje psychotropowe. Zdaniem resortu czynności te wymagają fachowej wiedzy oraz bezpośredniego nadzoru farmaceuty.

– Wydawanie tych kategorii produktów wymaga osobistej weryfikacji i fachowej oceny farmaceuty – zarówno pod kątem prawidłowości recepty, jak i bezpieczeństwa farmakoterapii – podkreśliło Ministerstwo Zdrowia.

Resort zaznacza również, że odejście od obowiązkowej obecności farmaceuty podczas dyżurów mogłoby mieć poważne konsekwencje dla bezpieczeństwa pacjentów.

– Dopuszczenie do ich wydawania bez stałej obecności farmaceuty rodziłoby poważne ryzyko dla zdrowia pacjentów oraz naruszałoby fundamentalne zasady odpowiedzialności zawodowej i nadzoru nad obrotem produktami leczniczymi – wskazało Ministerstwo Zdrowia.

Nie będzie dalszej liberalizacji przepisów

Ministerstwo przypomniało także, że przepisy dotyczące obsady aptek liberalizowano już wcześniej. Obecnie dyżur może pełnić każdy farmaceuta posiadający odpowiednie uprawnienia. Wcześniej przepisy wymagały obecności kierownika apteki.

Zdaniem resortu obecne rozwiązania zapewniają właściwą równowagę pomiędzy bezpieczeństwem pacjentów a możliwościami organizacyjnymi aptek. Z tego powodu Ministerstwo Zdrowia nie widzi podstaw do dalszego łagodzenia wymogów dotyczących obecności farmaceuty podczas dyżuru. Nie planuje również zmian w obecnym modelu organizacji dyżurów aptecznych.