Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytami (ADHD) jest w głównej mierze leczony farmakologicznie. Pacjenci przyjmują leki o działaniu stymulującym. Najpopularniejszymi przedstawicielami są Adderall (mieszanka soli amfetaminy) oraz Ritallin (metylofenidat). Niedobór leków na ADHD to problem o znacznie głębszym podłożu, który niezwykle dotkliwie uderza w osoby potrzebujące tych preparatów do prawidłowego funkcjonowania. Ich brak rzutuje natomiast na jakości życia domowego, kariery zawodowej i bezpieczeństwa.
Przyczyny ograniczonej dostępności
Niedostateczna ilość leków na ADHD w aptekach to nie tylko rezultat problemów produkcyjnych firm farmaceutycznych. Stymulujące właściwości soli amfetaminy i metylofenidatu doprowadziły, że leki jak Adderall i Ritalin znalazły pozamedyczne zastosowanie. Początkowo preparaty te wykorzystywali studenci oraz pracownicy wielkich korporacji. Stymulanty umożliwiały redukcję uczucia zmęczenia, polepszenie skupienia, możliwość przyswojenia sporej ilości informacji. Wizja wzrostu efektywności spowodowała popularność leków na ADHD, co zaowocowało zwiększenie liczby przepisywanych recept. W artykule Generation Adderall opublikowanym na łamach The New York Times Magazine, wspomniano, że w roku 2012 wypisano około 16 milionów recept na ten lek. Łatwo się domyślić, że zainteresowanie tego typu produktami leczniczymi pojawiło się również na czarnym rynku.
- Czytaj również: Amerykanie mają ogromny problem z brakiem leku na ADHD
Popyt na stymulanty i niedobór leków na ADHD zwiększył się wraz z początkiem pandemii COVID-19. Wskutek popularyzacji usług telemedycznych doszło do sporego ułatwienia procesu przepisywania recept. W latach 2020-2021 największy wzrost liczby pacjentów dotyczył osób w wieku 22-44 lat. Niemniej jednak również w innych grupach wiekowych doszło do zwiększonego zapotrzebowania na Adderall i jego odpowiedniki. W wyniku tego apteki zaczęły borykać się z niedoborami, co równocześnie doprowadziło do zwiększenia ceny. Tym samym część osób cierpiących na ADHD i inne zaburzenia (np. narkolepsję) zostało pozbawionych możliwości kontynuowania niezbędnej farmakoterapii. Rezultatem tego jest pojawienie się szeregu poważnych problemów zdrowotnych.
Zwiększony popyt generuje też problemy u producentów. Firmy farmaceutyczne odpowiedzialne za wytwarzanie leków na ADHD (np. Alvogen, Epic Pharma, SpecGX czy Teva) wskazują, że utrudnienia dotyczą m.in. braku dostępności substancji czynnej i związanych z tym przerw w procesie produkcji. Natomiast podaż Adderallu jest ściśle monitorowana, a jego dystrybucja ograniczona przez agencje rządowe. DEA co roku ustala limit zawartości substancji czynnej w substancjach kontrolowanych, które produkują firmy farmaceutyczne.
Niedobór leków na ADHD — prośba do firm farmaceutycznych
Początkowo sądzono, że niedobór Adderallu i innych leków na ADHD jest problemem, który potrwa zaledwie kilka miesięcy. W rezultacie braki magazynowe w aptekach i wstrzymany łańcuch dostaw utrzymują się już ponad rok od oficjalnego ogłoszenia FDA. Na początku sierpnia br. FDA wraz z DEA zwróciły się z prośbą do firm odpowiedzialnych za produkcję leków na ADH, aby wspólnymi siłami rozwiązać problem niedoboru tej grupy preparatów. Wedle danych DEA roku 2022 sprzedano zaledwie 70% leków, które zostały przydzielone producentom. Oznacza to, że firmy istniała szansa wyprodukowania dodatkowego miliarda dawek. Agencje prognozują, że w tym roku będzie podobnie.
Zdaniem FDA i DEA aktualny problem niedoboru leków wymaga, aby producenci nie dopuszczali do tego typu sytuacji i zwiększyli produkcję stymulantów. Agencje wskazują też, że istotnym rozwiązaniem może być zmiana sposobu dystrybucji produktów leczniczych. Ponadto w liście wyraźnie podkreślili, że firmy, które nie są w stanie zrealizować zamówień na leki stymulujące, powinny zrzec się ustalonego przydziału. Tym sposobem inne firmy będą mogły wyprodukować większe ilości, co powinno pomóc w zmniejszeniu skali niedoboru.
W opublikowanym liście FDA i DEA wspominają, że istotną rolę odgrywa poprawa standardów diagnozowania. Ograniczenie pozamedycznego użycia Adderallu czy Ritalinu to tylko jedna z form polepszenia jego dostępności. Agencje wyraziły obawy związane z nadużywaniem stymulantów, czego efektem są uzależnienia oraz przedawkowania. Już początkiem tego roku FDA zdecydowało się na aktualizację informacji ostrzegawczych na opakowaniach leków stymulujących.
FDA zwróciło się także z prośbą do aptek, lekarzy i innych podmiotów powiązanych z opieką zdrowotną. Agencja wspomniała, że konieczne jest kontynuowanie prac nad alternatywnymi sposobami leczenia. Mowa w tym przypadku o lekach pozbawionych działania stymulującego oraz produktach cyfrowych jak EndeavourRX. Dodatkowe narzędzia terapeutyczne powinni nie tylko zmniejszyć popyt, ale i zagwarantować pacjentom inne metody do niwelowania uciążliwych dolegliwości.
Źródła:
- https://www.nytimes.com/2016/10/16/magazine/generation-adderall-addiction.html
- https://drugabuse.com/blog/are-we-creating-a-generation-of-addicts-with-adhd-medication/
- https://publications.aap.org/aapnews/news/25337/FDA-DEA-call-on-drug-manufacturers-to-address
- https://www.trillianthealth.com/insights/the-compass/sharp-uptick-in-adderall-prescribing-for-adults-ages-22-44-amid-covid-19-pandemic
- https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-permits-marketing-first-game-based-digital-therapeutic-improve-attention-function-children-adhd
©MGR.FARM
