REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Nowy oręż w walce z pneumokokami

wt. 13 września 2022, 14:11

Pomimo tego, że w przypadku dorosłych szczepienia przeciw pneumokokom należą do odpłatnych szczepień zalecanych, to w ostatnim czasie zyskują one na znaczeniu. Pacjenci posiadają coraz większą świadomość powagi zakażenia pneumokokowego, w tym groźnych powikłań w grupach zwiększonego ryzyka. Od niedawna na aptecznych półkach gości nowa szczepionka przeciwko tym patogenom. Co ją wyróżnia i dlaczego była potrzebna?

Nowością w Polsce jest 20-walentna szczepionka skoniugowana przeciw pneumokokom (fot. Shutterstock)
Nowością w Polsce jest 20-walentna szczepionka skoniugowana przeciw pneumokokom (fot. Shutterstock)

Pneumokok to potoczna nazwa drobnoustroju, który po łacińsku zwie się Streptococcus pneumoniae, zaś po polsku – dwoinka zapalenia płuc. Znanych jest 90 typów pneumokoków, choć nie wszystkie są na ten moment niebezpieczne dla ludzi. Bakteria ta jest liderem w swoim królestwie, powodując najwięcej pozaszpitalnych bakteryjnych zakażeń układu oddechowego takich jak: zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok, zaostrzenie przewlekłego zapalenia oskrzeli i pozaszpitalne zapalenie płuc.

Inwazyjna choroba pneumokokowa (IChP) stanowi najcięższą postać zakażenia pneumokokami i może być związana z zapaleniem płuc z bakteriemią, zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych czy sepsą. Śmiertelność dla IChP jest wysoka – wynosi ok. 25% w zapaleniu płuc z bakteriemią i aż 50% we wstrząsie septycznym. Każdego roku w naszym kraju wykrywa się ponad 1000 przypadków inwazyjnej choroby pneumokokowej. Częstość zakażeń nieinwazyjnych nie jest dokładnie znana, lecz szacuje się, że pneumokokowe zapalenie płuc dotyczy kilkunastu tysięcy osób, zaś zapalenie ucha środkowego kilkudziesięciu tysięcy osób rocznie.

REKLAMA

Infekcja pneumokokowa występuje u ludzi w każdym wieku, jednak największym ryzykiem obarczone są dzieci do drugiego roku życia oraz osoby dorosłe powyżej 65 lat. Po przejściu zakażenia mogą pojawić się różne powikłania – wśród nich wyróżniamy: zapalenie kości szczękowej, trudności w koncentracji, padaczkę, a nawet niedosłuch i głuchotę.

REKLAMA

Co w szczepionkowym arsenale

Aktualnie w Polsce zarejestrowane są 4 preparaty, będące szczepionkami przeciw pneumokokom. Trzy z nich to szczepionki skoniugowane – zawierające oczyszczone polisacharydy (jako antygeny bakterii) połączone z białkiem nośnikowym. To białko ułatwia rozpoznawanie antygenów przez układ odpornościowy i zapewnia silniejszą odpowiedź. Obecne na rynku szczepionki skoniugowane posiadają w swym składzie antygeny 10, 13 lub 20 serotypów pneumokoka.

Pierwsza z nich jest stosowana w ramach powszechnych obowiązkowych szczepień ochronnych u dzieci od 6 tygodnia do 2 roku życia (lub do 5 roku życia w przypadku grup ryzyka) i jest dostępna bezpłatnie. Druga bywa wykorzystywana do szczepienia osób w każdym wieku, w tym dzieci urodzonych przedwcześnie (poniżej 26 tygodnia ciąży). Wcześniaki spełniające to kryterium otrzymują szczepionkę bezpłatnie, natomiast dla pozostałych grup wiekowych jest to szczepionka zalecana i odpłatna. Można skorzystać z 50% refundacji, jeśli ma zostać podana osobie w wieku co najmniej 65 lat z umiarkowanym lub dużym ryzykiem choroby pneumokokowej.

Istnieje również produkt, zaliczany do grupy szczepionek polisacharydowych, którego głównym składnikiem są same oczyszczone polisacharydy, stanowiące antygeny 23 serotypów pneumokoka. W związku z tym, że układ odpornościowy małych dzieci nie jest wystarczająco dojrzały, aby skutecznie pobudzić odporność przeciw tego typu antygenom, szczepionka polisacharydowa nie nadaje się do obowiązkowych szczepień. Używa się jej w celu zaszczepienia osób powyżej 2 roku życia, ale jest ona szczepionką odpłatną. Obecnie jednak nie spotykamy jej w obrocie aptecznym. Wszystkie szczepionki odpłatne są wydawane na receptę lekarską.

Należy pamiętać, że powszechne szczepienia przeciwko pneumokokom wykazują wysoką skuteczność wobec inwazyjnej choroby pneumokokowej, co ma niebagatelne znaczenie w obliczu występowania wielolekoopornych szczepów tej bakterii. Najczęstsze działania niepożądane szczepionek są typowe i mają nasilenie łagodne do umiarkowanego. Ponadto ważne jest to, że powszechne szczepienia małych dzieci pośrednio chronią osoby starsze.

REKLAMA

Czy walentność ma znaczenie?

Chwilę temu na polskim rynku pojawiła się nowość z dziedziny szczepionek pneumokokowych. To 20-walentna szczepionka skoniugowana. Wskazania do jej stosowania obejmują ochronę osób dorosłych przed zapaleniem płuc i chorobami inwazyjnymi spowodowanymi przez pneumokoki. Wykazano, że preparat ten wywołuje odpowiedź immunologiczną porównywalną do odpowiedzi wywoływanych przez szczepionkę 13- i 23-walentną. Częstość i rodzaj działań niepożądanych nie odstają od wyników uzyskanych dla pozostałych zarejestrowanych szczepionek. Po wstrzyknięciu klasycznie można spodziewać się bólu w miejscu iniekcji, bólu mięśni, zmęczenia, bólu głowy i bólu stawów, które ustępują po kilku dniach. Szczepionkę podaje się w pojedynczym wstrzyknięciu domięśniowym.

Po przeczytaniu powyższego opisu może nasunąć się pytanie: czy wprowadzenie tej szczepionki do obrotu możemy uznać za konieczne? I drugie: jakie korzyści dla polskich pacjentów niesie ze sobą jej obecność w aptekach? Tak, jak wcześniej wspomniałam, do szczepienia dorosłych korzysta się ze szczepionki 13-, 23- a od teraz także 20-walentnej. Szczepionka 13-walentna w niektórych okolicznościach bywa refundowana, a to dla pacjenta szczególnie dobra wiadomość. Jednak przewagi produktów o większej walentności należy upatrywać w liczbie antygenów, przeciwko którym powstaje odpowiedź immunologiczna. Im więcej serotypów obejmuje szczepionka, tym potencjalnie lepiej zabezpiecza przed infekcją patogenem. Jest to istotne zwłaszcza teraz, kiedy adaptacja pneumokoków do warunków zewnętrznych mocno przyspieszyła. Stają się one coraz bardziej oporne na współczesne terapie. Preparat 23-walentny jest niedostępny w Polsce, dlatego nowa propozycja wydaje się być bardzo obiecująca.

Rywalizując z pneumokokami z antybiotykoopornością w tle, być może jedynym sposobem na wygranie wyścigu o zdrowie jest właśnie szczepionka.

Źródła:

  1. https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/pneumokoki/
  2. https://www.ema.europa.eu/en/documents/overview/apexxnar-epar-medicine-overview_pl.pdf

©MGR.FARM

REKLAMA
REKLAMA
Artykuł sponsorowany
Redakcja mgr.farm

Prebiotyk Fibraxine – unikalny skład i niezwykły wpływ na przewód pokarmowy

1 grudnia 202209:34

Najprościej ujmując, prebiotyki są „superpokarmem” dla żyjących w naszych jelitach „dobrych” bakterii. Wspomagają także odbudowę prawidłowej mikrobioty. Proces bakteryjnej przemiany materii to fermentacja. W jej wyniku z błonnika rozpuszczalnego powstają pierwszo- i drugorzędowe metabolity bakteryjne, a wśród nich krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (ang. short chain fatty acid – SCFA): octowy, propionowy i masłowy. Odgrywają one podstawową […]

Najprościej ujmując, prebiotyki są „superpokarmem” dla żyjących w naszych jelitach „dobrych” bakterii. Wspomagają także odbudowę prawidłowej mikrobioty. Proces bakteryjnej przemiany materii to fermentacja. W jej wyniku z błonnika rozpuszczalnego powstają pierwszo- i drugorzędowe metabolity bakteryjne, a wśród nich krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (ang. short chain fatty acid – SCFA): octowy, propionowy i masłowy. Odgrywają one podstawową rolę w odżywianiu nabłonka jelita grubego (zapewniają ponad 95% energii) oraz w utrzymaniu homeostazy, czyli dobrostanu organizmu. SCFA, w szczególności kwas masłowy, poza zapewnieniem energii komórkom nabłonka jelitowego powodują wzrost i różnicowanie komórek, utrzymanie stabilnej bariery jelitowej („uszczelnienie” jelita). W przypadku uszkodzenia ściany jelita SCFA umożliwiają i przyspieszają procesy gojenia, mają działanie antyonkogenne. Działają przeciwzapalnie (hamują produkcję cytokin prozapalnych i stymulują produkcję cytokin przeciwzapalnych jak również pobudzają układ odpornościowy gospodarza). Są odpowiedzialne również za prawidłową kurczliwość jelit i czucie trzewne. 

Prebiotyczny błonnik, dzięki mechanicznej regulacji rytmu wypróżnień, przyspieszeniu perystaltyki i pasażu, zwiększeniu masy/objętości stolca i poprawie jego konsystencji, reguluje pasaż jelitowy. To oznacza, że działa zarówno przeciwzaparciowo jak i przeciwbiegunkowo. Błonnik spowalnia rozkład węglowodanów, zmniejsza wchłanianie cholesterolu i trójglicerydów, obniża stężenie glukozy i zapotrzebowanie na insulinę. Dzięki temu, błonnik przyczynia się do zmniejszenia uczucia głodu i obniżenia ciśnienia tętniczego krwi. Pomaga w utrzymaniu prawidłowej masy ciała.

REKLAMA

REKLAMA

Ostatnie badania wykazały, że dieta bogatobłonnikowa zmniejsza ryzyko zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych i nowotworów ogółem, a błonnik rozpuszczalny zmniejsza ryzyko wystąpienia zapalenia uchyłków.

Tymczasem populacje zachodnie mają zdecydowanie zbyt mało błonnika w diecie. W dzisiejszych czasach, zwiększenie objętości błonnika pokarmowego w diecie jest trudne do zrealizowania, gdyż wiąże się ze spożywaniem dużych, liczonych w kilogramach, ilości owoców i warzyw. Dlatego też coraz częściej sięga się po gotowe suplementy, których zaletami są znana objętość podawanego błonnika, jego pochodzenie i jakość, jak również dodatki zwiększające skuteczność preparatów. Szczególnie preparat złożony FIBRAXINE jest wart uwagi, gdyż jest to produkt z którym przeprowadzono badania w Polsce, a po drugie ma unikatowy skład warunkujący jego właściwości: arabinogalaktan z laktoferyną.

Laktoferyna to naturalna glikoproteina o właściwościach przeciwbakteryjnych i przeciwzapalnych, wspomaga regulację mikrobioty jelitowej. Arabinogalaktan, zatwierdzony przez FDA błonnik pokarmowy o statusie GRAS (ang. generally recognised as safe = generalnie uznany za bezpieczny wg FDA), działa szczególnie silnie prebiotycznie (zwiększa liczbę endogennych dobrych bakterii), natomiast laktoferyna, działa przeciwzapalnie, immunomodulująco i przeciwdrobnoustrojowo. Arabinogalaktan jest nie skrobiowym polisacharydem o szczególnie rozgałęzionej strukturze (galaktoza do arabinozy jak 1:6), co czyni go rozpuszczalnym w wodzie i nieżelującym (w przeciwieństwie do innych, takich jak guar, karagen czy guma arabska). 

Według rekomendacji różnych towarzystw naukowych, zarówno polskich (Polskie Towarzystwo Gastroenterologii, PTGE), amerykańskich (American College of Gastroenterology, ACG, Americal Gastroenterological Asociation, AGA) czy europejskich (United Gastroenterology, UEG) błonnik rozpuszczalny, a w szczególności z dodatkiem arabinogalaktanu zalecany jest w leczeniu i profilaktyce zaostrzeń takich schorzeń jak: 

REKLAMA
  • różne postaci choroby uchyłkowej, w tym po przebytym zapaleniu uchyłków
  • zespół jelita drażliwego (IBS)
  • wspomagająco długoterminowo! W leczeniu zaparcia niezależnie od jego przyczyny
  • u pacjentów w trakcie radioterapii i chemioterapii – o ile jest dobrze tolerowany
  • u osób po operacjach na jelicie cienkim i grubym

Błonnik rozpuszczalny z laktoferyną (FIBRAXINE) mogą stosować osoby zdrowe, w celu uzupełnienia zawartości błonnika rozpuszczalnego w diecie (1 saszetkę dziennie codziennie). Należy podkreślić, że obecnie na rynku dostępnych jest wiele suplementów. Większość z nich nigdy nie była przebadana naukowo i nie ma dowodów na swoją skuteczność. Zatem błonnik błonnikowi nierówny i nie wystarczy „jakiś” preparat. Warto sięgać po sprawdzone rozwiązania, takie jak Fibraxine.

dr n. med. Anna Pietrzak
II Klinika Gastroenterologii CMKP
Oddział Gastroenterologii Szpitala Bielańskiego, Warszawa

 

Bibliografia:

1. Zannini E, Bravo Núñez Á, Sahin AW, Arendt EK. Arabinoxylans as Functional Food Ingredients: A Review. Foods. 2022 Apr 1;11(7):1026.
2. Lee DPS, Peng A, Taniasuri F, Tan D, Kim JE. Impact of fiber-fortified food consumption on anthropometric measurements and cardiometabolic outcomes: A systematic review, metaanalyses, and meta-regressions of randomized controlled trials. Crit Rev Food Sci Nutr. 2022 Mar 25:1-19.
3. Huwiler VV, Schönenberger KA, Segesser von Brunegg A, Reber E, Mühlebach S, Stanga Z, Balmer ML. Prolonged Isolated Soluble Dietary Fibre Supplementation in Overweight and Obese Patients: A Systematic Review with Meta-Analysis of Randomised Controlled Trials. Nutrients. 2022 Jun 24;14(13):2627.
4.Arayici ME, Mert-Ozupek N, Yalcin F, Basbinar Y, Ellidokuz H. Soluble and Insoluble Dietary Fiber Consumption and Colorectal Cancer Risk: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutr Cancer. 2022;74(7):2412-2425.
5. Carrasco-Labra A, Lytvyn L, Falck-Ytter Y, Surawicz CM, Chey WD. AGA Technical Review on the Evaluation of Functional Diarrhea and Diarrhea-Predominant Irritable Bowel Syndrome in Adults (IBS-D). Gastroenterology. 2019 Sep;157(3):859-880.
6. Lacy BE, Pimentel M, Brenner DM, Chey WD, Keefer LA, Long MD, Moshiree B. ACG Clinical Guideline: Management of Irritable Bowel Syndrome. Am J Gastroenterol. 2021 Jan 1;116(1):17-44.
7. Pietrzak A. Bartnik W., Szczepkowski M., Krokowicz P., Dziki A., Reguła J., Wallner G. Polish inerdisciplinary consensus and treatment of diverticular disease of the colon (2015). Gastroenterologia Kliniczna 2015; 7:1-19.

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]