REKLAMA
czw. 20 czerwca 2024, 11:01

Odstawienie leków przeciwdepresyjnych a ryzyko zespołu odstawiennego

Nawet co szósty pacjent odczuwa objawu zespołu odstawiennego po zaprzestaniu stosowania leków przeciwdepresyjnych. Obejmują one zawroty i ból głowy, nudności, bezsenność i/lub drażliwość.

Leki zawierające walproinian stosowane przez kobiety zwiększają na ryzyko wystąpienia wrodzonych wad rozwojowych u dzieci. Czy to samo powodują, gdy stosują je mężczyźni? (fot. Shutterstock)
Odstawienie leków przeciwdepresyjnych dla części pacjentów może być niebezpieczne (fot. Shutterstock)

Według nowego przeglądu systematycznego i metaanalizy istnieje 15% szans, że po zaprzestaniu stosowania leków przeciwdepresyjnych wystąpią objawy odstawienia, takie jak zawroty i ból głowy, nudności, bezsenność i/lub drażliwość. Ciężkie objawy odnotowano w około 3% przypadków. Przy czym większe ryzyko wiązało się ze stosowaniem leków, takich jak imipramina, paroksetyna i wenlafaksyna. Wyniki badania zostały opublikowane 5 czerwca br w czasopiśmie „The Lancet Psychiatry”.

Aby skutecznie i bezpiecznie odstawiać leki w depresji podkreślono znaczenie przekazywania pacjentom i pracownikom ochrony zdrowia wskazówek opartych na dowodach. Podkreślono również fakt, że objawy odstawienne nie są wynikiem uzależniającego działania leków i można je załagodzić przy odpowiednim wsparciu.

W publikacji naukowcy zaznaczyli, że dostępne dane wskazują na mocne dowody potwierdzające skuteczność leków przeciwdepresyjnych. Stosowanych samodzielnie lub w połączeniu z innymi metodami leczenia, takimi jak np. psychoterapia. Podkreślili jednak, że leki te nie działają na każdego i u niektórych pacjentów mogą powodować nieprzyjemne skutki uboczne. W przypadku osób, u których obserwuje się znaczną poprawę i zatrzymanie objawów depresji rozważa się odstawienie leków. Dlatego tak ważne jest, aby zarówno lekarze, jak i pacjenci mieli jasną, opartą na dowodach wiedzę na temat tego, co może się wydarzyć po zaprzestaniu stosowania leków przeciwdepresyjnych.

Wyniki bardziej optymistyczne niż dane z lat poprzednich

Objawy odstawienne są faktem i odnotowywane są dość powszechnie. Osoby odstawiające leki przeciwdepresyjne powinny mieć dostęp do informacji i wsparcia ze strony pracowników ochorny zdrowia. Wyniki przeglądu systematycznego opublikowanego w The Lancet są jednak dużo bardziej pozytywne niż można by przypuszczać. Według zebranych danych częstość występowania objawów odstawiennych nie jest tak wysoka jak wcześniej sądzono i sugerowały wcześniejsze badania.

Z poprzednich badań wynikało, że u ponad połowy pacjentów po przerwaniu leczenia depresji obserwowane są objawy odstawienne. Przy czym połowa z nich miała charakter ciężki. Wiadomo jednak, że wiele z tych danych opiera się jedynie na badaniach obserwacyjnych. Te z kolei nie mogą wiarygodnie określić problemu, a jedynie dać pewne wskazówki i nadać kierunek poszukiwaniom.

Odstawienie leków przeciwdepresyjnych, a odstawienie placebo

Dobrze zaplanowane i przeprowadzone randomizowane badania kontrolne (czyli badania RCT), w których jedna grupa otrzymywała placebo, a druga lek przeciwdepresyjny pozwalają dokładniej określić kiedy rzeczywiście mamy do czynienia z objawami spowodowanymi przez ostawienie leku, a kiedy mówimy o objawach niespecyficznych, na które wpływają oczekiwania pacjentów lub lekarzy (tzw. efekt nocebo).

Postanowiliśmy ocenić częstość występowania objawów po zaprzestaniu stosowania leków przeciwdepresyjnych u pacjentów odstawiających zarówno leki, jak i placebo – czytamy w opisie badania.

Przegląd systematyczny – szczegóły zebranych danych

Celem badania opublikowanego w The Lancet był przegląd wszystkich dostępnych dowodów dotyczących występowania objawów odstawiennych po lekach przeciwdepresyjnych. Określenie ich częstości z uwzględnieniem tych określanych jako ciężkie oraz określenie różnic w tym zakresie pomiędzy poszczególnymi lekami.

Naukowcy przeprowadzili przegląd i metaanalizę 79 badań (44 badań RCT i 35 badań obserwacyjnych). Obejmowały one dane dotyczące 21 002 osób. Wśród nich było 16 532 osób, które przerwały stosowanie leków przeciwdepresyjnych i 4470 osób przerwało stosowanie placebo. Średni wiek uczestników wynosił 45 lat, z czego 72% stanowiły kobiety.

W randomizowanych, kontrolowanych badaniach 17% uczestników doświadczyło objawów po odstawieniu placebo, co sugeruje, że około połowa efektów ubocznych u osób odstawiających leki przeciwdepresyjne może wynikać z negatywnych oczekiwań – tak zwanego efektu nocebo.

Wpływ zespołu odstawienia leków przeciwdepresyjnych

Doktor medycyny Joao L. de Quevedo, psychiatra z UTHealth Houston, niezaangażowany w opisywany przegląd systematyczny w rozmowie z Medical News Today zauważył, że „zrozumienie tematu objawów odstawiennych ma kluczowe znaczenie dla poprawy jakości opieki nad pacjentem. Objawy wynikające z odstawienia leków przeciwdepresyjnych w praktyce nie są rzadkością. Zwykle są spowodowane tym, że pacjenci samodzielnie odstawiają leki bez poinformowania o tym swoich lekarzy”.

Doktor De Quevedo zwrócił również uwagę, że „zespół odstawienia leków przeciwdepresyjnych (ADS) może trwać nie tylko 1–2 tygodnie, jak sądzono wcześniej, ale nawet miesiące”.

Klinicznie bardzo pomocne jest także zrozumienie, które leki przeciwdepresyjne łączyć należy z większym prawdopodobieństwem poważnych objawów odstawienia. Pozwala to na bardziej świadome i ostrożne postępowanie w przypadku odstawienia leków – wyjaśnił de Quevedo.

Naukowcy, którzy przeprowadzili badanie podkreślają potrzebę poinformowania pacjentów, że objawy odstawienia są możliwe, ale nie są nieuniknione. Jeśli więc odstawienie leku staje się problemem pacjenci powinni poinformować o tym swojego lekarza. W takich sytuacjach mogą razem zdecydować, jak bezpieczenie odstawić leki.

Wspomniany wcześniej profesor De Quevedo dodał, że „świadomość objawów odstawienia ma kluczowe znaczenie dla zrozumienia bezpieczeństwa i skuteczności leków przeciwdepresyjnych, a także uznania, że objawy te, jeśli wystąpią, stanowią normalną część procesu”.

To zrozumienie może pomóc zmniejszyć mity, które narosły wokół leczenia zdrowia psychicznego. Może zachęcić więcej osób do szukania pomocy w tym zakresie w razie potrzeby – powiedział. – Zrozumienie objawów zespołu odstawienia leków przeciwdepresyjnych może również zapobiec nagłemu samodzielnego odstawianiu leków przez pacjentów.


Literatura:

  1. https://www.thelancet.com/journals/lanpsy/article/PIIS2215-0366(24)00174-3/abstract
  2. https://www.medicalnewstoday.com/articles/1-in-6-people-who-stop-antidepressants-face-withdrawal-symptoms#Slowly-getting-off-antidepressants-may-be-best

©MGR.FARM

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]