Od 14 lutego 2025 r. farmaceuci zyskali nowe uprawnienie, które znacząco zmieniło organizację szczepień ochronnych wykonywanych w aptekach. Pacjent, który zgłasza się do apteki bez recepty na szczepionkę, nie zawsze musi być odsyłany do lekarza. W określonych przypadkach farmaceuta może samodzielnie wystawić receptę farmaceutyczną. Również z odpłatnością refundowaną, jeżeli pacjent spełnia warunki określone w obowiązującym obwieszczeniu refundacyjnym.
Zmiana ta ma ogromne znaczenie praktyczne. Pozwala skrócić ścieżkę pacjenta i zwiększa dostępność szczepień ochronnych. Umożliwia też wykonanie całej usługi – od kwalifikacji, przez ordynację szczepionki, aż po jej podanie – podczas jednej wizyty w aptece. Jednocześnie nakłada na farmaceutę obowiązek prawidłowej oceny wskazań do szczepienia, weryfikacji uprawnień do refundacji oraz właściwego udokumentowania całego procesu.
Co zmieniło się w przepisach?
Nowelizacja przepisów umożliwiła farmaceutom wystawianie recept farmaceutycznych na szczepionki stosowane w ramach szczepień zalecanych. Co istotne, recepta taka może być wystawiona nie tylko jako pełnopłatna, ale również z uwzględnieniem refundacji, jeżeli pacjent spełnia kryteria określone w decyzjach refundacyjnych dla danego produktu leczniczego.
Oznacza to, że farmaceuta nie pełni już wyłącznie roli osoby wydającej produkt leczniczy lub wykonującej szczepienie. W praktyce odpowiada również za ocenę, czy pacjent kwalifikuje się do otrzymania refundowanej szczepionki oraz czy istnieją wskazania do jej zastosowania.
Nie każda szczepionka i nie każdy pacjent
Nowe uprawnienia nie oznaczają możliwości wystawiania refundowanych recept na wszystkie szczepionki dostępne w aptece.
Farmaceuta może zastosować refundację wyłącznie wtedy, gdy:
- dana szczepionka znajduje się w wykazie leków refundowanych,
- produkt posiada wskazania refundacyjne odpowiadające sytuacji klinicznej pacjenta,
- pacjent spełnia kryteria określone w obwieszczeniu Ministra Zdrowia,
- farmaceuta jest w stanie zweryfikować te uprawnienia na podstawie wywiadu oraz dostępnej dokumentacji.
Nie można natomiast stosować refundacji „na życzenie” pacjenta ani opierać się wyłącznie na jego deklaracji, jeżeli przepisy wymagają spełnienia określonych warunków medycznych.
Na jakie szczepionki farmaceuta może wystawić refundowaną receptę?
Zakres szczepionek objętych możliwością wystawienia refundowanej recepty farmaceutycznej zależy od aktualnego obwieszczenia refundacyjnego Ministra Zdrowia. W praktyce obejmuje on przede wszystkim szczepionki stosowane w profilaktyce chorób zakaźnych u osób dorosłych, dla których przewidziano finansowanie ze środków publicznych w określonych grupach pacjentów.
Do najczęściej ordynowanych należą szczepionki przeciw:
- grypie,
- RSV
- półpaścowi,
- pneumokokom,
- RSV,
- innym chorobom zakaźnym, jeżeli dany preparat objęto refundacją i spełnione są warunki jej zastosowania.
Należy pamiętać, że katalog refundowanych szczepionek może zmieniać się wraz z kolejnymi obwieszczeniami refundacyjnymi. Dlatego przed wystawieniem recepty warto każdorazowo zweryfikować aktualne wskazania refundacyjne.
Ocena prawa do refundacji – odpowiedzialność farmaceuty
Jednym z najważniejszych elementów całego procesu jest też prawidłowe ustalenie odpłatności. Farmaceuta wystawiający receptę odpowiada za zastosowanie właściwego poziomu refundacji. Oznacza to konieczność sprawdzenia:
- wieku pacjenta,
- rozpoznanych chorób przewlekłych,
- innych wskazań refundacyjnych wynikających z Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz decyzji refundacyjnej,
- ewentualnych przeciwwskazań do szczepienia.
Błędne określenie odpłatności może skutkować konsekwencjami podczas kontroli NFZ, dlatego warto korzystać z aktualnych obwieszczeń refundacyjnych. W celu weryfikacji ewentualnych dodatkowych wskazań przy szczepieniu np. przeciw półpaścowi miał nam pomóc eProfil Pacjenta, jednak z chwilą pisania tego artykułu funkcja ta nie działa poprawnie.
Recepta farmaceutyczna na szczepionkę i szczepienie w tej samej aptece
Warto pamiętać o istotnym ograniczeniu dotyczącym recept farmaceutycznych wystawianych na szczepionki w celu wykonania szczepienia ochronnego. Taka recepta nie jest przeznaczona do swobodnej realizacji w dowolnej aptece. Jej wystawienie stanowi element udzielanego świadczenia zdrowotnego i jest ściśle związane z planowanym wykonaniem szczepienia w aptece, w której recepta została wystawiona.
W praktyce oznacza to, że farmaceuta wystawia receptę farmaceutyczną po przeprowadzeniu kwalifikacji pacjenta do szczepienia. Następnie wydaje szczepionkę, przygotowuje ją do podania i wykonuje szczepienie w ramach tego samego świadczenia. Recepta nie powinna być wykorzystywana wyłącznie do zakupu szczepionki z zamiarem jej późniejszego podania w innym podmiocie leczniczym lub innej aptece.
Podsumowanie
Możliwość wystawiania przez farmaceutów recept farmaceutycznych na szczepionki, w tym również recept refundowanych, jest jedną z najważniejszych zmian w zakresie opieki farmaceutycznej ostatnich lat. Rozwiązanie to skraca drogę pacjenta do szczepienia, zwiększa dostępność profilaktyki i pozwala wykorzystać kompetencje farmaceutów w jeszcze szerszym zakresie.
To właśnie farmaceuta odpowiada za prawidłową kwalifikację pacjenta, właściwe określenie poziomu odpłatności i rzetelne udokumentowanie całego procesu. W praktyce oznacza to, że recepta farmaceutyczna na szczepionkę stała się nie tylko narzędziem ułatwiającym pracę. Jest też kolejnym elementem profesjonalnej opieki farmaceutycznej świadczonej w aptece.
Udostępnij tekst w mediach społecznościowych