Nadmierna ekspozycja na promieniowanie słoneczne niesie za sobą wiele zagrożeń. Efekt oddziaływania zależy od długości fali, czasu i dawki naświetlania, ale też rodzaju narażonej tkanki. Wpływ na skutki ekspozycji na słońce mają również przyjmowane leki. Mogą one wywoływać dwa rodzaje reakcji: fotoalergiczne i fototoksyczne.
Reakcje fotoalergiczne powstają pod wpływem skojarzonego działania substancji uczulającej (zawartej w leku, kosmetyku, ziołach i niektórych roślinach) i promieniowania UV. Nie są związane z dawką alergenu ani promieniowania i występują też tylko u niektórych osób. W wyniku reakcji powstają zmiany skórne zwane fotoalergicznym wypryskiem kontaktowym – po upływie 24-48 godzin od ekspozycji na promieniowanie UV, zwykle na odsłoniętych częściach ciała, pojawiają się też zmiany grudkowate z towarzyszącym świądem.
- Czytaj również: Leki i słońce? Ostrzeż pacjenta!
Reakcje fototoksyczne powstają w wyniku uwalniania energii przez substancje chemiczne będące w kontakcie ze skórą, w wyniku czego dochodzi do uszkodzenia komórek i rozwój ostrej reakcji zapalnej. Występuje ona u wszystkich osób po każdorazowym kontakcie z substancją fototoksyczną i promieniowaniem UVA, ogranicza się do miejsca działania obu tych czynników. Ustępuje całkowicie po wyeliminowaniu czynnika światłotoksycznego. Kliniczny obraz to rumień, obrzęk oraz pęcherze. Z kolei objawy występują bezpośrednio lub w niedługim czasie od naświetlenia. W niektórych przypadkach mogą też pojawić się długotrwałe przebarwienia lub zmiany liszajowate czy przypominające porfirię skórną (pęcherze pozostawiające trwałe blizny). Reakcje fototoksyczne mogą być również wywołane przez wszystkie substancje fotouczulające, stąd różnicowanie obu schorzeń jest utrudnione.
Przyjmujesz te leki? Uważaj na słońcu!
Ostrzeżenie dotyczące występowania reakcji fotoalergicznych i fototoksycznych opublikował na swoich stronach Główny Inspektorat Farmaceutyczny.
– Jeśli stosujesz któryś z poniższych leków, pamiętaj o stosowaniu preparatów z wysokimi filtrami chroniącymi przed wystąpieniem fotodermatoz, odzieży ochronnej i o unikaniu przebywania za zewnątrz w czasie największego nasłonecznienia. Możliwość wystąpienia reakcji fototoksycznej lub fotoalergicznej nie dotyczy tylko kilku godzin po podaniu leku – informuje GIF.
Na liście znajdują się następujące leki:
- retinoidy – izotretynoina, tretynoina
- antybiotyki – tetracyklina, doksycyklina, azytromycyna
- chemioterapeutyki – nitrofurantoina, ciprofloksacyna
- leki przeciwgrzybicze – ketokonazol, terbinafina, itrakonazol
- leki przeciwdepresyjne – imipramina, amitryptylina, doksepina
- leki przeciwpadaczkowe – fenytoina, mefenytoina, karbamazepina
- leki neurologiczne – chloropromazyna, trifluoperazyna, perazyna
- leki przeciwarytmiczne – chinidyna, amiodaron
- betablokery – atenolol, bisoprolol, kaptopryl
- leki moczopędne – furosemid, hydrochlorotiazyd
- leki obniżające poziom cholesterolu – fenofibrat, atorwastatyna, simwastatyna
- leki przeciwalergiczne – cetyryzyna, loratadyna, prometazyna
- cytostatyki stosowane w chemioterapii
- niesteroidowe leki przeciwzapalne – ketoprofen, naproksen, diklofenak, ibuprofen, piroksykam
- hormony – leki antykoncepcyjne, hormonalna terapia zastępcza, glikokortykosteroidy
- leki przeciwcukrzycowe – glipizyd, gliklazyd, metformina
- zioła – dziurawiec, rumianek, nagietek, arnika górska, nawłoć pospolita, krwawnik pospolity, skrzyp
- olejki eteryczne
- sulfonamidy – sulfametoksazol, sulfasalazyna
- leki przeciwłuszczycowe
- leki przeciwłupieżowe i przeciwtrądzikowe produkowane na bazie dziegciu
- leki przeciwpasożytnicze – chlorochina
Źródło: ŁW/GIF
