REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Recepta kontynuowana poczeka na pilotaż i finansowanie…

pt. 24 grudnia 2021, 10:11

16 stycznia 2022 r. w życie wejdą zapisy ustawy o zawodzie farmaceuty dotyczące tzw. recepty kontynuowanej. Ministerstwo Zdrowia studzi jednak entuzjazm farmaceutów, którzy mają korzystać z tego narzędzia. Najpierw musi odbyć się pilotaż.

Państwa członkowskie będą nadal decydować, które leki biologiczne są dostępne w danym państwie i czy automatyczna zamiana jest dozwolona na poziomie apteki (fot. Shutterstock)
Na receptę kontynuowaną wystawioną przez farmaceutów trzeba będzie jeszcze poczekać (fot. Shutterstock)

Dokładnie 16 kwietnia 2021 r. w życie weszła ustawa o zawodzie farmaceuty. Część jej zapisów zostało jednak odroczonych w czasie i zaczną one obowiązywać później. Dotyczy to między innymi pewnych zmian w ustawie Prawo farmaceutyczne – a dokładnie chodzi o art. 96 ust. 3a, który wprowadza pojęcie „recepty kontynuowanej”. Zapis ten wejdzie w życie dokładnie 16 stycznia 2022 roku.

Zgodnie z jego brzmieniem, „w celu kontynuacji terapii produktem leczniczym, środkiem spożywczym specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrobem medycznym przepisanym przez lekarza na recepcie, zwanej dalej „receptą kontynuowaną”, farmaceuta może w ramach sprawowania opieki farmaceutycznej, o której mowa w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty, wystawić receptę na produkty lecznicze, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyroby medyczne”.

REKLAMA

Dalej ustawa wyjaśnia na jakich zasadach farmaceuta będzie mógł wystawiać tego typu receptę. Kluczowe jednak jest to, że będzie ona wystawiana na podstawie zapisanego w SIM zlecenia lekarza dotyczącego kontynuacji terapii produktem leczniczym, środkiem spożywczym specjalnego przeznaczenia żywieniowego albo wyrobem medycznym przepisanym na recepcie kontynuowanej. Innymi słowy – bez zgody lekarza, farmaceuta recepty kontynuowanej nie wystawi.

REKLAMA

Wielkie nadzieje…

Z receptą kontynuowaną wielkie nadzieje wiążą zarówno farmaceuci jak i pacjenci. Ci ostatni potwierdzili to w ankiecie, którą w połowie 2020 roku przeprowadził farmaceuta Łukasz Pietrzak. Wzięło w niej udział 1682 respondentów, którzy wskazywali m.in. usługę farmaceutyczną, z której chcieliby skorzystać. Najczęściej wskazywana była właśnie recepta kontynuowana – wybrało ją 88,11% osób (czytaj więcej: Pacjenci wypowiedzieli się o opiece farmaceutycznej. Czego oczekują?).

Nie bez powodu więc usługa ta została zapisana w ustawie o zawodzie farmaceuty. Farmaceuci dostrzegli w niej szansę na zwiększenie swojej roli w systemie ochrony zdrowia, ale też dodatkowy dochód dla apteki. Z kolei resort zdrowia uznał, że będzie ona sposobem na odciążenie lekarzy, których znaczną część czasu konsumuje powielanie recept ustabilizowanych pacjentów. Na zalety takiego rozwiązania wskazywali również eksperci z zespołu ds. wdrożenia opieki farmaceutycznej, który pracował przy Ministrze Zdrowia.

– Porady polegające na wystawieniu powtórnej recepty stanowiły około 15,4% i niewielki odsetek wszystkich porad udzielanych odpowiednio w POZ i AOS. Liczba porad związanych z powtórnym wystawieniem recepty w POZ stopniowo zwiększała się w latach 2017 – 2018 – wskazywali w raporcie pt. „Opieka farmaceutyczna. Kompleksowa analiza procesu wdrożenia”.

Najpierw pilotaż…

Zapisy dotyczące recepty kontynuowanej wejdą w życie 16 stycznia 2022 roku, jednak wcale nie oznacza to, że do tego dnia farmaceuci będą mogli je wystawiać. Resort zdrowia wyjaśnia, że przepis ten choć wprowadza możliwość wystawiania recepty kontynuowanej przez farmaceutę jest jedynie punktem wyjścia do dalszych działań legislacyjnych związanych z wdrażaniem opieki farmaceutycznej.

REKLAMA

Aby mógł zostać właściwie zastosowany, wymagane jest jeszcze stworzenie odpowiednich ram prawnych umożliwiających przeprowadzanie tego rodzaju usługi m.in. jako gwarantowanego świadczenia zdrowotnego. Warunkiem finansowania takiej usługi jest jej ustandaryzowanie i wykonanie oceny efektywności finansowej, które to przesłanki staną się następnie podstawą do oceny przez NFZ jako usługi finansowanej przez płatnika. Spełnienie tych warunków stanie się możliwe po przeprowadzeniu pilotażu – wyjaśnia Katarzyna Kubicka-Żach z biura komunikacji Ministerstwa Zdrowia, w odpowiedzi na pytanie naszej redakcji.

Przypomina, że wystawianie „recepty kontynuowanej” przez farmaceutów na produkty lecznicze, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego będzie możliwe jedynie na podstawie zlecenia lekarskiego zapisanego w Systemie Informacji Medycznej (SIM).

– Aby ta czynność stała się realna do wykonania, niezbędne jest opracowanie i wdrożenie dodatkowych uprawnień dla farmaceutów, które umożliwią im zarówno wgląd do dokumentacji medycznej pacjenta, jak i wpisywanie do niej informacji o sporządzeniu tego rodzaju recepty na podstawie zlecenia zaznaczonego przez lekarza prowadzącego – wyjaśnia przedstawicielka resortu zdrowia.

Badania diagnostyczne i recepta kontynuowana

Kubicka-Żach zwraca uwagę, że istotne i niezbędne informacje, które mają umożliwić farmaceucie wypisanie „recepty kontynuowanej” na dany lek, dotyczą także zaznaczonego w dokumentacji dawkowania, długości prowadzonej terapii, a niekiedy również… zalecenia do przeprowadzenia badań diagnostycznych.

W kontekście tych ostatnich warto przypomnieć, że na początku października Minister Zdrowia powołał zespół do spraw wypracowania rozwiązań w zakresie farmacji klinicznej oraz działalności farmaceutów w podmiotach leczniczych wraz wykazem badań diagnostycznych wykonywanych przez farmaceutów.

Zespół przygotował wnioski, propozycje i rekomendacje dotyczące m.in. badań diagnostycznych, które będą mogli wykonywać farmaceuci w ramach opieki farmaceutycznej. Co istotne jego prace mają być zwieńczone przygotowaniem raportu, którego akceptacja powinna nastąpić nie później, niż w terminie 12 miesięcy od powołania zespołu. Przy czym sam raport, ma być przedstawiony nie później niż 11 miesięcy od tego momentu. To oznacza, że efektywnie zakończenia prac zespołu można spodziewać się pod koniec 2022 roku (czytaj również: Zespół opracuje model usług farmacji klinicznej i zadań farmaceuty szpitalnego).

To prawdopodobnie wskazuje na horyzont czasowy, gdy można spodziewać się rozpoczęcia prac nad pilotażem recepty kontynuowanej. Szczególnie, że już w najbliższych dniach rozpocznie się pilotaż przeglądów lekowych – pierwszej usługi w ramach opieki farmaceutycznej. Pilotaż ten ma przetrzeć szlaki dla kolejnych tego typu pilotażów, kolejnych usług opieki farmaceutycznej. Warto więc uzbroić się w cierpliwość (czytaj więcej: Jest rozporządzenie ws. pilotażu przeglądów lekowych. Co się zmieniło?).

©MGR.FARM

REKLAMA
REKLAMA
Artykuł sponsorowany
Redakcja mgr.farm

Niedobór witamin i minerałów u seniorów – jak im pomóc?

24 listopada 202214:55

Dieta osób starszych powinna opierać się nie tylko o prawidłowy bilans energetyczny spożywanych posiłków. Niezwykle istotne jest także, aby na konsumowane potrawy składały się różnorodne produkty, które dostarczą organizmowi odpowiednich ilości składników odżywczych, minerałów oraz witamin. Niestety, osoby w wieku senioralnym często nie stosują się do zasad prawidłowego żywienia. Przyczyn takiego stanu rzeczy jest mnóstwo. […]

Dieta osób starszych powinna opierać się nie tylko o prawidłowy bilans energetyczny spożywanych posiłków. Niezwykle istotne jest także, aby na konsumowane potrawy składały się różnorodne produkty, które dostarczą organizmowi odpowiednich ilości składników odżywczych, minerałów oraz witamin. Niestety, osoby w wieku senioralnym często nie stosują się do zasad prawidłowego żywienia. Przyczyn takiego stanu rzeczy jest mnóstwo. Począwszy od zaburzeń fizjologicznych, poprzez problemy natury emocjonalnej, na czynnikach ekonomicznych kończąc. Dlatego tak istotne jest dostarczanie do organizmu przez osoby starsze w odpowiednich proporcjach wszelkich składników odżywczych wraz z niezbędnymi witaminami i minerałami [3].   

CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA WYSTĄPIENIE NIEDOŻYWIENIA U SENIORÓW

Niestosowanie się przez osoby starsze do zasad prawidłowego żywienia często nie jest bezprzyczynowe. Wśród czynników, które mogą na taki stan rzeczy wpływać, możemy wyróżnić:

REKLAMA
  • spowolniony metabolizm: wpływa na słabsze odczuwanie głodu, wolniejszą perystaltykę jelit, a także pogorszenie wchłaniania składników odżywczych; 
  • choroby zębów i przyzębia: skutkują one wystąpieniem problemów z pobieraniem pokarmów, a tym samym znacznie zmniejsza się różnorodność spożywanych posiłków;
  • choroby układu pokarmowego i zaburzenia aktywności enzymów trawiennych: mogą prowadzić do zaburzeń wchłaniania dostarczanych wraz z pożywieniem składników odżywczych;  
  • zanik smaku oraz węchu: wiąże się to z tym, że osoba starsza nie odczuwa przyjemności z jedzenia; 
  • zaburzenia emocjonalne: ich występowanie wiąże się z problemami z racjonalnym myśleniem i problemami z poczuciem czasu. W związku z tym nie spożywają oni posiłków regularnie oraz nie przywiązują wagi do jakości spożywanych posiłków; 
  • złe warunki materialno-bytowe: problemy ekonomiczne powodują, że seniorów nie stać na zakup odpowiedniej jakościowo i ilościowo żywności; 
  • samotność: wielu seniorów nie przywiązuje wagi do jakości przygotowywanych posiłków, gdyż czują się wykluczeni społecznie; 
  • zażywanie niektórych leków: np. glikokortykosteroidy zaburzają wchłanianie wapnia i metabolizm mikroelementów; leki przeczyszczające wpływają negatywnie na wchłanianie witamin A,D3,K; tetracykliny zaburzają wchłanianie witamin D3, B6, kwasu foliowego; inhibitory pompy protonowej zaburzają wchłanianie witaminy B12 [2,4,5,6];

NIEDOBORY WITAMIN I SKŁADNIKÓW MINERALNYCH U OSÓB STARSZYCH

Ze względu na powyższe czynniki, niezwykle istotne jest, aby dieta osób starszych dostarczała do ich organizmu odpowiednią ilość składników odżywczych, witamin oraz minerałów. Powinna ona uwzględniać takie czynniki, jak stan fizjologiczny seniora, wiek, płeć, nałogi, czy stosowane leki. Dieta nie zawsze okazuje się wystarczająca do tego, by uzupełnić wszelkie niedobory odżywcze. W takich sytuacjach zaleca się zastosowanie odpowiednio skomponowanych suplementów diety. Należy, jednak pamiętać, że nie są one nieobojętne dla zdrowia człowieka. Nieodpowiednio dobrane mogą wywoływać działania niepożądane i wchodzić w interakcje ze stosowanymi lekami. Dlatego ważne jest, aby ich zakupu dokonywać w aptekach, gdzie fachowy personel udzieli stosownych informacji odnośnie składu danego preparatu, czy zaleceń dotyczących jego dawkowania [3]. 

REKLAMA

U osób powyżej 65. roku życia obserwuje się, m.in. deficyt witaminy D3. Jej niedobór może przyczyniać się do rozwoju chorób nowotworowych, chorób serca, cukrzycy typu I, a także chorób psychicznych. Ważną kwestią wynikającą z niedoboru tej witaminy jest zaburzenie gospodarki wapniowo-fosforanowej, co przyczynia się do rozwoju osteoporozy oraz osłabienia siły mięśniowej [7].  

Innymi witaminami, które koniecznie powinny się znaleźć w diecie seniorów, są witaminy A, C i E. Są one silnymi utleniaczami, dzięki czemu spowalniają procesy starcze, a także zapobiegają rozwojowi miażdżycy oraz chorób nowotworowych [3]. Co więcej, witamina C korzystnie wpływa na gojenie się wszelkiego rodzaju owrzodzeń i odleżyn, a witamina E odgrywa zasadniczą rolę w funkcjonowaniu układu odpornościowego [2,5].  U osób w podeszłym wieku wzrasta także zapotrzebowanie na witaminy z grupy B. Przykładowo odpowiednia podaż witamin B2, B6, B12 i kwasu foliowego opóźnia rozwój choroby Alzheimera [5]. Natomiast niedobór kwasu foliowego, witaminy B12 oraz żelaza może ujawnić się w postaci anemii [3]. Osoby w wieku senioralnym powinni ponadto zwrócić uwagę na właściwą podaż wapnia i fosforu. Ma to istotne znaczenie dla zahamowania rozwoju niekorzystnych zmian w ich układzie kostnym. U osób w podeszłym wieku stwierdza się także dość często niedobór takich składników mineralnych jak cynku, magnezu, selenu, czy chromu [5].  

Przykładem preparatu zawierającego w swoim składzie kompleks witamin oraz minerałów pozwalających na wzmocnienie funkcjonowania organizmu osób starszych jest Pharmaton Geriavit®. Co więcej, w jego składzie znajduje się także ekstrakt z żeń-szenia będący źródłem ginsenozydów. Substancje te posiadają szereg właściwości prozdrowotnych. Mają one, m.in. zdolność stymulowania hemoglobiny do przyłączania większej ilości tlenu, a także pobudzają aktywność makrofagów, komórek NK, neutrofili i zwiększają syntezę cytokin prozapalnych [8].

Dzięki temu: 

REKLAMA
  • następuje wzrost odporności; 
  • poprawie ulega pamięć i koncentracja; 
  • wzrasta ogólna wydolność fizyczna i psychiczna organizmu [9]; 

Z tego względu stosowanie preparatu Pharmaton Geriavit nie tylko poprawia funkcjonowanie ludzkiego organizmu i zmniejsza ryzyko rozwoju przewlekłych chorób, ale i zapewnia witalność i pełnie energii na każdy dzień. 

Warto uświadamiać w tym osoby starsze, które nie zawsze potrafią samodzielnie dokonać właściwego wyboru odpowiednich preparatów uzupełniających niedobory witaminowo-mineralne. Zbliżające się święta Bożego Narodzenia mogą być idealną okazją, by zadbać o swoich rodziców i dziadków. Podarowanie im wysokiej jakości preparatu, którego zażywanie poprawi ich jakość życia może być najlepszym prezentem.

Bibliografia: 

  1. Gancarek J, Wanot B, Biskupek-Wanot A.  Proces starzenia i jego aspekty. Zaburzenia odżywiania. DOI: 10.16926/daziw.2020.05
  2. Dąbrowska K, Wanot B, Pilis K. Starzenie się i dieta osób starszych. DOI: 10.16926/daziw.2020.07
  3. Macias M, Doskocz J, Biskupek-Wanot A, Doskocz M. Żywienie i suplementy diety u osób starszych. DOI: 10.16926/daziw.2020.11
  4. Burmecha-Olszowy M, Kaczyński M. Żywienie osób w wieku podeszłym. Alter Ego Seniora 2014; 1 (2): 40-41. 
  5. Jurczak I, Barylski M, Irzmański R. Znaczenie diety u osób w wieku podeszłym- ważny aspekt prewencji zdrowia czy nieistotna codzienność? Geriatria 2011; 5: 127-133. 
  6. Duda G, Saran A. Polskie rekomendacje dotyczące spożywania witamin i składników mineralnych przez osoby w starszym wieku, Farmacja Współczesna 2008; 1: 16-23.
  7. Kupisz-Urbańska M, Galus K Epidemiologia niedoboru witaminy D u osób w podeszłym wieku. Wybrane Zagadnienia. Gerontologia Polska 2011; 19 (1): 1-6. 
  8. Jankowska K, Suszczewicz N. Naturalne metody wspomagania odporności w walce z koronawirusem, Wiedza Medyczna 2020; wydanie specjalne: 46-65.
  9. Dąbrowska- Bernstein B, Moskalik M, Wydro D. Adaptogeny korygujące reakcję organizmu na stres i zaburzenia homeostazy- pomocą w prewencji chorób cywilizacyjnych, 2015. 

MAT-PL-2202376-1.0-11.2022

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]