REKLAMA
śr. 15 lipca 2020, 08:04

Recepty „pro familia”. Ministerstwo wyjaśnia komu można je wystawić…

Od 1 kwietnia 2020 r. farmaceuci mają możliwość przepisywania recept dla siebie oraz członków swojej rodziny. Jest to uprawnienie analogiczne do tego, które posiadają lekarze i opiera się też na tych samych przepisach. Co jednak w praktyce oznacza możliwość wystawania recept „pro familia”? Którym członkom rodziny farmaceuta może przepisać leki? Zapytaliśmy o to Ministerstwo Zdrowia…

Recepty pro familia nie można wystawić np. rodzeństwu małżonka (szwagier, szwagierka) oraz małżonkom rodzeństwa (bratowa, szwagier) (fot. Shutterstock)
Recepty pro familia nie można wystawić np. rodzeństwu małżonka (szwagier, szwagierka) oraz małżonkom rodzeństwa (bratowa, szwagier) (fot. Shutterstock)

Farmaceuci posiadający prawo wykonywania zawodu od 1 kwietnia 2020 r. mogą wystawiać recepty (także refundowane) pro auctore i pro familia. Uprawnienie to uzyskali na mocy art. 5 pkt 8 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie systemu ochrony zdrowia związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (czytaj więcej: Od dzisiaj farmaceuci mogą wystawiać refundowane recepty pro auctore i pro familia). Zakres osób, którym można wystawić taką receptę, określa art. 95b ust. 3 ustawy Prawo farmaceutyczne. Mówi on, że:

Recepta dla:
1) osoby wystawiającej, zwana dalej receptą pro auctore
2) małżonka, osoby pozostającej we wspólnym pożyciu, krewnych lub powinowatych w linii prostej, a w linii bocznej do stopnia pokrewieństwa między dziećmi rodzeństwa osoby wystawiającej, zwana dalej receptą pro familiae
– jest wystawiana w postaci elektronicznej albo papierowej.

Dla kogo zatem farmaceuta może wystawić receptę pro familia? Okazuje się, że ustalenie dokładnej listy członków rodziny, których można zaliczyć do definicji „pro familia” nie jest takie proste. W rezultacie pojawiają się różne interpretacje przepisów uwzględniające lub pomijające konkretne relacje rodzinne. Postanowiliśmy więc pod koniec maja poprosić o ostateczną interpretację Ministerstwo Zdrowia.

Co oznacza „pro familia”?

Odpowiedź z Ministerstwa Zdrowia nadeszła 9 lipca 2020 r. Jej autorem jest Łukasz Szmulski, p.o. dyrektora Departamentu Farmacji i Polityki Lekowej. Już na wstępie wskazuje on, że ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrażaniem rozwiązań w obszarze e-zdrowia (Dz.U. 2019 poz. 1590) rozszerzono grono osób, dla których można wystawić receptę pro familia. W rezultacie od blisko roku można jest przepisać „małżonkom, osobom pozostającym we wspólnym pożyciu, krewnym lub powinowatym w linii prostej, a w linii bocznej do stopnia pokrewieństwa między dziećmi rodzeństwa osoby wystawiającej”. A co to oznacza w praktyce?

Zakres definicji "pro familia" według Ministerstwa Zdrowia
Zakres definicji „pro familia” według Ministerstwa Zdrowia

Wspólne pożycie

– Pojęcie „wspólnego pożycia” ma charakter nieostry, nie posiada definicji legalnej w żadnej gałęzi prawa. Zgodnie jednak z dominującym stanowiskiem orzecznictwa sądowego wystarczające jest podjęcie pożycia na dowolnej płaszczyźnie, w szczególności fizycznej czy gospodarczej – wyjaśnia Łukasz Szmulski.

Jednocześnie wskazuje też, że zwrot „osoba pozostająca we wspólnym pożyciu” określa osobę, która pozostaje z inną osobą w takiej relacji faktycznej, w której między nimi istnieją jednocześnie więzi duchowe (emocjonalne), fizyczne oraz gospodarcze (wspólne gospodarstwo domowe). Ustalenie istnienia takiej relacji, tj. „pozostawania we wspólnym pożyciu”, jest możliwe także wtedy, gdy brak określonego rodzaju więzi jest obiektywnie usprawiedliwiony.

Krewni w linii prostej

Przedstawiciel ministerstwa zdrowia wskazuje również, że dla potrzeb wystawiania recept pro familia pojęcie „rodziny” w linii prostej dotyczy krewnych (dzieci, wnuków, prawnuków, rodziców, dziadków, pradziadkowie itd.) oraz powinowatych, tj. rodziców małżonka (teściów).

Bez powinowatych w linii bocznej!

– Odnosząc się do dalszego kręgu osób uprawnionych należy stwierdzić, że relacja zachodząca w linii bocznej odnosi się jedynie do krewnych, gdyż w tym zakresie ustawodawca, odmiennie niż w przypadku linii prostej, wskazał na stopień pokrewieństwa pomijając jednocześnie stosunek powinowactwa – wskazuje Łukasz Szmulski.

Ponadto podkreśla również, że zastosowanie spójnika „a” o znaczeniu przeciwstawnym jednoznacznie świadczy, że przepis nie obejmuje swoją dyspozycją powinowatych w linii bocznej.  Oznacza to więc, że recepty pro familia nie można wystawić np. rodzeństwu małżonka (szwagier, szwagierka) oraz małżonkom rodzeństwa (bratowa, szwagier).

– Gdyby ustawodawca chciał, aby możliwe byłoby wystawienie recepty pro familiae dla powinowatych w linii bocznej, to wówczas ująłby ich w treści tej części przepisu, jak uczynił to w przypadku linii prostej – dodaje przedstawiciel ministerstwa zdrowia.

Krewni w linii bocznej

W kwestii kręgu krewnych w linii bocznej, dla których można wystawić receptę pro familie Szmulski wskazuje z kolei, że więzy rodzinne należy oceniać w stosunku do osoby wystawiającej receptę. Krewnymi w linii bocznej są więc osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej.

Najbliższe pokrewieństwo w linii bocznej to pokrewieństwo drugiego stopnia. Obejmuje ono rodzeństwo, zarówno rodzone, jak i przyrodnie (gdyż wystarczy jeden wspólny przodek). Natomiast trzeci stopień pokrewieństwa w linii bocznej obejmuje:

  • brata ojca lub matki,
  • siostrę matki lub ojca,
  • syna brata w stosunku do stryja,
  • córkę brata w stosunku do stryja,
  • syna brata w stosunku do siostry ojca,
  • córkę brata w stosunku do siostry ojca,
  • syna siostry,
  • córkę siostry.

W czwarty stopniu pokrewieństwa w linii bocznej krewnymi są:

  • syn brata ojca,
  • córka brata ojca,
  • syn brata matki,
  • córka brata matki,
  • syn siostry ojca lub siostry matki,
  • córka siostry ojca lub siostry matki.

– Mając na uwadze stwierdzenie „w linii bocznej do stopnia pokrewieństwa między dziećmi rodzeństwa osoby wystawiającej” należy wskazać, że możliwość wystawienia recepty pro familiae dotyczy rodzeństwa rodzonego, jak i przyrodniego oraz dzieci rodzeństwa osoby wystawiającej receptę – podsumowuje Łukasz Szmulski.

Sygn. akt PLO.051.158.2020.ES

©MGR.FARM


Cystone jako naturalne wsparcie nerek i układu moczowego według koncepcji Ajurweda

23 lipca 202415:09

Ajurweda to tradycyjny system medycyny i opieki zdrowotnej, który powstał kilka tysięcy lat temu na subkontynencie indyjskim, a w 1979 roku został oficjalnie uznany przez Światową Organizację Zdrowia (World Healthy Organization, WHO) za koncepcję zdrowia i terapii. Termin Ajurweda to połączenie dwóch słów – „ayu” (życie) i „veda” (wiedza), co oznacza „wiedzę o życiu”. Medycyna ajurwedyjska dąży do utrzymania organizmu człowieka w stanie harmonii i równowagi (fizycznej, psychicznej, społecznej i duchowej). To wszystko w oparciu o naturalne metody uzdrawiania. Wykorzystuje ziołolecznictwo, zabiegi na ciało mające na celu oczyszczanie organizmu zarówno z toksyn fizycznych, jak i mentalnych oraz regenerację organizmu [1,2]. […]

Cystone jako naturalne wsparcie nerek u układu moczowego według koncepcji Ajurweda (fot. shutterstock.com)

Ajurweda to tradycyjny system medycyny i opieki zdrowotnej, który powstał kilka tysięcy lat temu na subkontynencie indyjskim, a w 1979 roku został oficjalnie uznany przez Światową Organizację Zdrowia (World Healthy Organization, WHO) za koncepcję zdrowia i terapii. Termin Ajurweda to połączenie dwóch słów – „ayu” (życie) i „veda” (wiedza), co oznacza „wiedzę o życiu”. Medycyna ajurwedyjska dąży do utrzymania organizmu człowieka w stanie harmonii i równowagi (fizycznej, psychicznej, społecznej i duchowej). To wszystko w oparciu o naturalne metody uzdrawiania. Wykorzystuje ziołolecznictwo, zabiegi na ciało mające na celu oczyszczanie organizmu zarówno z toksyn fizycznych, jak i mentalnych oraz regenerację organizmu [1,2].

Cystone to preparat oparty o ideologię Ajurweda

Cystone to suplement diety, którego skład oparty jest o zioła w myśl ideologii Ajurwedy – Achyranthes aspera, Cyperus scariosus, Didymocarpus pedicellata, Rubia cordifolia, Saxifraga ligulata, Onosma bracteatum i Vemonia cinerea. Zastosowanie ziół w Ajurwedze jest poparte kilkusetletnimi doświadczeniami oraz badaniami naukowymi. Preparat Cystone dzięki wykorzystanym surowcom roślinnym charakteryzuje się następującymi właściwościami:

  • hamuje litogenezę, ograniczając tworzenie się kamieni moczowych,
  • wykazuje działanie ściągające, przeciwbakteryjne i przeciwzapalne,
  • ma silne właściwości antyoksydacyjne,
  • jest skuteczny w utrzymaniu prawidłowej funkcji dróg moczowych – działa moczopędnie,
  • zmniejsza podatność na problemy z układem moczowym, zachowując integralność błon śluzowych [3,5,6].

Kamica moczowa jako powszechne schorzenie układu moczowego

Kamica moczowa to problem zdrowotny znany od początków cywilizacji. Zapisy dotyczące objawów, oznak i strategii leczenia kamieni moczowych można znaleźć w kilku starożytnych tekstach medycyny tradycyjnej, do których należy m.in. Ajurweda. W Ajurwedzie kamica układu moczowego uznawana jest za jedną z ośmiu najbardziej uciążliwych chorób. Natomiast jej leczenie w myśl tej ideologii obejmuje formuły ziołowe, płyny alkaliczne i zabiegi chirurgiczne [4].

Według autorów przeglądu literatury naukowej z 2017 roku, większość roślin przeciwdziałających kamicy moczowej rozpuszcza kamienie lub hamuje proces ich powstawania. Formuła Cystone uznawana jest jako obiecujący preparat przeciwkamicowy, co zostało potwierdzone w różnych fazach badań klinicznych [4]. Również autorzy metaanalizy z 2008 roku obejmującej 50 badań ocenili Cystone jako preparat skuteczny w łagodzeniu dolegliwości związanych z kamicą moczową [5].

Przegląd badań wskazuje na skuteczność preparatu Cystone

W podwójnie zaślepionym badaniu z randomizacją wykazano, że preparat Cystone wydaje się być bezpieczny i poprzez zwiększenie szybkości wydalania kamieni nerkowych wpływać korzystnie na stan zdrowia pacjentów z mniejszymi kamieniami nerkowymi [7]. Do podobnych wniosków doszli autorzy trwającego 3 miesiące otwartego badania klinicznego z 2017 roku. U 20 z 35 pacjentów zaobserwowano wydalenie kamieni nerkowych o wielkości od 5 do 6,9 mm. Natomiast wydalenie kamieni nerkowych o średnicy od 7 do 12 mm zaobserwowano u 16 z 30 pacjentów. Po leczeniu nastąpiła znacząca poprawa również w zakresie innych objawów klinicznych. Dodatkowo nie zgłoszono żadnych poważnych działań niepożądanych. Autorzy kolejnej pracy ocenili zatem Cystone jako bezpieczny i skuteczny w leczeniu kamicy moczowej [6].

Bardzo ciekawe są również wyniki przeglądu systematycznego i metaanalizy z 2020 roku na temat skuteczności klinicznie testowanych środków przeciwdziałających nefrotoksyczności cisplatyny. Autorzy wskazali na Cystone (obok siarczanu magnezu), jako obiecujący preparat wykazujący działanie ochronne przed nefrotoksycznością spowodowaną cisplatyną u pacjentów onkologicznych [8].

Skuteczność preparatu Cystone

Skuteczność Cystone została także zbadana w warunkach in vitro – zaobserwowano mniejszy wzrost kryształów struwitu (fosforanu magnezowo-amonowego, jednego z budulców kamieni moczowych) w obecności Cystone w porównaniu z próbą kontrolną. Efekt ten był zależny od zastosowanego stężenia Cystone – im było ono wyższe, tym bardziej został zahamowany wzrost kryształów [9].

Podsumowując, biorąc pod uwagę dostępne dowody naukowe, preparat Cystone można rekomendować w celu łagodzenia dolegliwości związanych z kamicą układu moczowego i ZUM a także jako naturalne wsparcie pracy układu moczowego z jednoczesnym zachowaniem wysokiego profilu bezpieczeństwa.

Kiedy warto zarekomendować Cystone?

Do apteki przychodzi pacjentka, która prosi o skuteczny preparat na kamicę dróg moczowych. Zaznacza, że chciałaby preparat na bazie ziół, ponieważ z uwagi na swoją kiepską kondycję zdrowotną od kilku miesięcy interesuje się medycyną stylu życia, zaczęła dbać o siebie i zależy jej na naturalnym, ale jednocześnie skutecznym preparacie.

Metryczka pacjenta
Płeć, wiekkobieta, 38 lat
Główny problemkamienie układu moczowego
Inne dolegliwościprzewlekłe zmęczenie, ciągły stres, gorsze samopoczucie, częste bóle głowy
Dodatkowe informacjezwolenniczka medycyny stylu życia

Pacjentka przy okazji wizyty w aptece podzieliła się swoją historią i opowiedziała, jak wiele w jej życiu zmieniło wyeliminowanie niezdrowych nawyków. Czuje się o wiele lepiej odkąd z pomocą dietetyka i trenera personalnego zaczęła regularnie uprawiać sport, a jej dieta stała się różnorodna i dobrze zbilansowana. Nie przyjmuje aktualnie żadnych leków, a wszelkie dolegliwości stara się łagodzić naturalnymi metodami.

Rekomendacja

Pacjentce zarekomendowano suplement diety Cystone, jako preparat naturalny zgodny z medycyną ajurwedyjską. Zalecono stosowanie 1 do 2 tabletek dziennie, w czasie posiłku.

Pacjentkę poinformowano, że koncepcja ajurwedyjska jest znana od kilku tysięcy lat i opiera się na  utrzymaniu harmonii ciała i ducha z zachowaniem naturalnych metod takich jak stosowanie ziół, medytacja, czy zabiegi na ciało. Jednocześnie Ajuwerda została uznana przez WHO jako metodę terapii, której skuteczność została potwierdzona w badaniach naukowych.

Literatura

  1. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/365543/9789240064935-eng.pdf?sequence=1
  2. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/351475/9789240042674-eng.pdf?sequence=1
  3. Ibáñez, B., Melero, A., Montoro, A., Merino-Torres, J. F., Soriano, J. M., & San Onofre, N. (2023). A Narrative Review of the Herbal Preparation of Ayurvedic, Traditional Chinese, and Kampō Medicines Applied as Radioprotectors. Antioxidants (Basel, Switzerland), 12(7), 1437. https://doi.org/10.3390/antiox12071437
  4. Kasote, D. M., Jagtap, S. D., Thapa, D., Khyade, M. S., & Russell, W. R. (2017). Herbal remedies for urinary stones used in India and China: A review. Journal of ethnopharmacology, 203, 55–68. https://doi.org/10.1016/j.jep.2017.03.038
  5. D Karamakar, P Patki. (2008). Evaluation of efficacy and safety of a herbal formulation Cystone in the management of urolithiasis: Meta-analysis of 50 clinical studies. The Internet Journal of Alternative Medicine. 8(1). https://print.ispub.com/api/0/ispub-article/8636
  6. Palaniyamma D, Jeyaraman R (2017) Evaluation of Efficacy and Safety of a Herbal Formulation Cystone Forte in the Management of Urolithiasis. J Urol Res 4(4): 1093
  7. Kumaran, M. G. i in. (2011). Evaluation of an Ayurvedic formulation (Cystone), in urolithiasis: A double blind, placebo-controlled study, European Journal of Integrative Medicine. 3(1), 23-28
  8. Casanova, A. G., Hernández-Sánchez, M. T., López-Hernández, F. J., Martínez-Salgado, C., Prieto, M., Vicente-Vicente, L., & Morales, A. I. (2020). Systematic review and meta-analysis of the efficacy of clinically tested protectants of cisplatin nephrotoxicity. European journal of clinical pharmacology, 76(1), 23–33. https://doi.org/10.1007/s00228-019-02771-5
  9. Patki P. i in. (2013). Cystone, a well-known herbal formulation, inhibits struvite crystal growth formation insingle diffusion gel growth technique. Journal of Experimental and Integrative Medicine, 3(1), 51-55 https://www.researchgate.net/publication/307846859_Cystone_a_well-known_herbal_formulation_inhibits_struvite_crystal_growth_formation_in_single_diffusion_gel_growth_technique

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]