Przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie zapadł niedawno kolejny ważny wyrok, w kontekście dyżurów aptek. Dotyczył on skargi podmiotu prowadzącego aptekę na uchwałę Zarządu Powiatu Działdowskiego. Na jej mocy miała ona pełnić dyżur 1 listopada w godzinach do 14:00 do 21:00. Właściciel placówki stwierdził, że Powiat niezgodnie z przepisami wyznaczył aptece dyżur, choć ta kilkukrotnie składała oświadczenie, że nie spełnia wymaganych przepisami warunków.
Przypomnijmy, że od 1 stycznia 2024 r. obowiązują nowe przepisy dotyczące organizacji dyżurów aptek. W pierwszej kolejności przewidują one ich dobrowolność. Oznacza to, że jeśli dany powiat widzi potrzebę organizacji dyżurów aptek na swoim terenie, powierza je tym placówkom, które wyrażą taką gotowość i chęć. Apteki mogą też złożyć oświadczenie, że nie spełniają, określonych w ustawie Prawo farmaceutyczne, warunków do pełnienia dyżurów. Jeśli jednak żadna apteka nie wyrazi chęci i gotowości do dyżurowania, powiat może zastosować „przymusowy” tryb organizacji dyżurów.
I to takiej sytuacji, dotyczyła sprawa rozstrzygana przez WSA w Olsztynie…
Decyzja dostosowawcza wyklucza możliwość dyżurowania?
Z akt sprawy wynika, że zarząd powiatu wyznaczył dyżur 1 listopada aptece, która składała oświadczenie, że nie spełnia wymogu określonego w art. 94 ust. 8 pkt. 2 lit. b Prawa farmaceutycznego. Przepis ten dotyczy decyzji inspekcji farmaceutycznej ciążących na aptece, która ma pełnić dyżur. Mówi on, że:
„…do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy nie wyznacza się apteki ogólnodostępnej, jeżeli wobec podmiotu, który ją prowadzi w okresie 3 lat poprzedzających rok, w którym ma być pełniony dyżur, wydano ostateczną decyzje w przedmiocie nakazania usunięcia w ustalony terminie stwierdzonych uchybień w prowadzeniu działalności objętem zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej”
– Apteka nie może pełnić dyżuru i zawrzeć umowy o finansowanie dyżurów z NFZ, gdyż wobec jej właściciela została wydana ostateczna decyzja dostosowawcza, która wyklucza aptekę z możliwości pełnienia dyżurów, a ponadto Spółka nie jest w stanie zapewnić obsady kadrowej, która mogłaby pełnić dyżury w porze nocnej, gdyż nie ma farmaceutów, którzy zgodziliby się wykonywać pracę w porze nocnej i dni świąteczne – przekonywał właściciel apteki.
Decyzja dotyczyła innej apteki…
Okazało się jednak, że wspomniane oświadczenie posiadało pewien mankament. Otóż wspomniana decyzja nałożona na podmiot, dotyczyła innej apteki niż ta, która miała pełnić dyżur. Zarząd Powiatu uzyskał taką informację od inspekcji farmaceutycznej.
– Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny stwierdził, że wobec apteki w D., należącej do Spółki, nie zachodzi przesłanka wskazana w art. 94 ust. 8 P.f., gdyż okolicznościami wykluczającymi aptekę z możliwości pełnienia dyżurów są przesłanki wymienione w art. 94 ust. 8 P.f. „wobec danej apteki” – czytamy w aptekach sprawy.
Powiat przesłał skan pisma WIF do podmiotu prowadzącego aptekę. Ten w odpowiedzi miał ponownie przesłać to samo oświadczenie „całkowicie ignorując stanowisko Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego”. Przed WSA podmiot z kolei argumentował, że nie zgadza się taką interpretacją przepisów Zarządu Powiatu. W jego ocenie art. 94 ust. 8 P.f. nie dotyczy aptek, a podmiotów prowadzących te apteki.
– Do dyżurów wyznaczana jest apteka, jednakże to podmiot, który ją prowadzi zawiera umowę z NFZ i odpowiada za realizację dyżuru zgodnie z uchwałą, natomiast apteka jedynie realizuje dyżur. Tym samym okoliczności wskazane w art. 94 ust. 8 P.f. są okolicznościami dotyczącymi podmiotu prowadzącego aptekę, gdyż to ten podmiot posiada zezwolenie na prowadzenie apteki i ponosi odpowiedzialność za jej funkcjonowanie – czytamy w argumentację właściciela apteki.
Uniwersalny pretekst do uchylania się od dyżurów?
Zarząd Powiatu Działdowskiego zdecydował się jednak na przydzielenie aptece dyżuru. Miała ona pełnić go tylko jeden dzień w roku – 1 listopada. Podmiotowi prowadzącemu aptekę, przesłano skany pism Ministra Zdrowia oraz Warmińsko-Mazurskiego WIF, stwierdzającego brak jakichkolwiek przesłanek do niewyznaczania apteki do pełnienia dyżuru.
Władze powiatu wskazały też, że gdyby oświadczenia składane przez apteki, miały uniemożliwiać ich wyznaczanie do dyżurów w trybie „przymusowym”, doszłoby do paraliżu działania organów samorządu. Miało to potwierdzić też stanowisko resortu zdrowia, jakie uzyskał powiat.
- Czytaj również: Jak wygląda „przymusowe” wyznaczanie aptek do pełnienia dyżurów?
– Powołując się na stanowisko Ministra Zdrowia organ wskazał, że gdyby przyjąć stanowiska skarżącej, to doszłoby do sytuacji patowej, a składanie oświadczeń negatywnych, niekoniecznie zawsze zgodnych z prawdą, przez podmioty prowadzące apteki, stałyby się uniwersalnym pretekstem do uchylania się od dyżurów – czytamy w aktach sprawy.
Powiat wskazał też, że wszystkie apteki złożyły oświadczenia, że nie mają możliwości zapewniania odpowiedniego personelu, by pełnić dyżury. Dlatego podjęto uchwałę w której solidarnie rozdzielono między nie dyżury, równomiernie obciążając nimi wszystkie podmioty.
Decyzja nie może dotyczyć „jakiejkolwiek” apteki podmiotu
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w swoim wyroku staną po stronie Zarządu Powiatu. Nie podzielił stanowiska podmiotu prowadzącego aptekę, że przydzielając jej dyżury, naruszono przepisy. Odniósł się przede wszystkim do niewłaściwej interpretacji wymogu określonego w art. 94 ust. 8 pkt 2 lit. b Prawa farmaceutycznego.
– Zgodnie z powołanym przepisem nie wyznacza się do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy apteki ogólnodostępnej, jeżeli wobec podmiotu, który ją prowadzi w okresie 3 lat poprzedzających rok, w którym ma być pełniony dyżur, wydano ostateczną decyzję w przedmiocie nakazania usunięcia w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień w prowadzeniu działalności objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Wprawdzie faktycznie ustawodawca odnosi się w nim do podmiotu prowadzącego aptekę, ale mowa jest o uchybieniach stwierdzonych w zezwoleniu na jej prowadzenie. Zatem słusznie wywodzi organ, że chodzi tu o decyzję wydaną w odniesieniu do konkretnej apteki, a nie do jakiejkolwiek apteki prowadzonej przez Spółkę – uznał sąd.
WSA uznał jednocześnie, że Zarząd Powiatu korzystając z przymusowego trybu organizacji dyżurów, może przydzielać je nawet w przypadki niespełnienia przez apteki wymogów i przesłanek, wymaganych przy dyżurach dobrowolnych.
– W tych okolicznościach twierdzenie skarżącej, że nie mogła zostać wyznaczona do pełnienia dyżuru z powodu niespełnienia wymogu określonego w art. 94 ust. 8 pkt 2 lit. b P.f. jest niezasadne – orzekł WSA w Olsztynie.
Ustawa nie określała terminu…
Jeden z zarzutów podmiotu prowadzącego aptekę, dotyczył także terminu podjęcia uchwały przez Zarząd Powiatu. Właściciel aptek stał na stanowisku, że uchwałą podjęto za późno. Powoływał się przy tym na stanowisko Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej wydane pod koniec marca. Zgodnie z nim uchwała zarządu powiatu miała być podjęta w okresie od 1 lutego do 30 kwietnia 2024 r., z mocą od 1 maja 2024 r. Zdaniem właściciela apteki uchwała podjęta po tym terminie pozostaje w sprzeczności z ustawą.
Tymczasem uchwałę Zarządu Powiatu Działdowskiego podjęto później i miała obowiązywać w terminie od 1 sierpnia 2024. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił jednak tego stanowiska. Uznał, że stanowisko Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej nie ma ono żadnej mocy wiążącej i stanowi tylko prezentację pewnego poglądu. Poglądu w ocenie WSA nieprawidłowego.
– Wbrew twierdzeniu skarżącej powołane przepisy nie określiły daty, w jakiej uchwała może być podjęta, a jedynie wskazały okres jej obowiązywania – ocenił Sąd po przeanalizowaniu przepisów.
Wyrok WSA w Olsztynie wpisuje się też w nową linię orzeczniczą, kreującą się w sprawach dotyczących dyżurów aptek. Niedawno również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stanął po stronie powiatu, w sporze z podmiotem prowadzącym aptekę. WSA uznał, że oświadczenie apteki o braku pracowników do pełnienia dyżurów, nie stanowi przeszkody w ich wyznaczeniu do pełnienia dyżurów.
Sygn. akt I SA/Ol 713/24 – Wyrok WSA w Olsztynie
©MGR.FARM
