Sezon infekcyjny 2025/2026 przyniósł wyraźne zmiany w funkcjonowaniu profilaktyki chorób układu oddechowego w Polsce. Wnioski płynące z analiz publikowanych przez Ogólnopolski Program Zwalczania Chorób Infekcyjnych znajdują odzwierciedlenie w codziennej praktyce aptecznej, gdzie obserwowano zarówno wzrost zainteresowania szczepieniami, jak i stopniową zmianę postaw pacjentów wobec działań profilaktycznych. Jednocześnie sezon ten uwidocznił, że mimo wyraźnego postępu system nadal pozostaje niespójny, a jego skuteczność jest zróżnicowana w zależności od rodzaju szczepienia.
Wyraźny wzrost znaczenia szczepień przeciw grypie
W sezonie 2025/2026 szczepienia przeciw grypie osiągnęły najwyższy poziom od wielu lat. Zaszczepiono ponad 2,3 mln osób, co oznacza wzrost o około 28% rok do roku. Jednocześnie należy podkreślić, że mimo tej poprawy poziom wyszczepialności w populacji ogólnej wynosi nadal jedynie około 6%, a wśród osób powyżej 65. roku życia około 16%.
Z punktu widzenia praktyki aptecznej szczególnie istotne jest to, że szacunkowo 30–35% wszystkich szczepień przeciw grypie wykonano w aptekach. Dane te potwierdzają, że apteki stały się jednym z kluczowych kanałów realizacji szczepień ochronnych.
Wpływ zwiększonej liczby szczepień widoczny był również w danych epidemiologicznych. W sezonie 2025/2026 odnotowano około 1 mln przypadków grypy, w porównaniu z 1,13 mln w sezonie wcześniejszym. Hospitalizacji wymagało około 22 tys. pacjentów, a liczba zgonów przekroczyła 1000 przypadków.
Szczepienia przeciw RSV – dynamiczny wzrost po wprowadzeniu refundacji
Sezon 2025/2026 był pierwszym okresem szerokiego wdrożenia refundowanych szczepień przeciw RSV. Efekty tej decyzji były wyraźne już w pierwszych miesiącach sezonu.
Wśród osób powyżej 65. roku życia poziom zaszczepienia osiągnął około 6,6% populacji, co – jak na pierwszy sezon funkcjonowania programu – stanowi istotny wynik. W praktyce oznaczało to kilkukrotny wzrost liczby wykonanych szczepień w porównaniu z okresem sprzed refundacji.
Sezon potwierdził również sezonowość zakażeń RSV – największą liczbę przypadków odnotowano na przełomie lutego i marca, co wskazuje na konieczność odpowiednio wczesnego planowania szczepień.
Pneumokoki – ograniczona skala realizacji szczepień
W przeciwieństwie do grypy i RSV, szczepienia przeciw pneumokokom nadal nie osiągają porównywalnej skali. Brak jest znaczących wzrostów liczby szczepień, a poziom ich realizacji pozostaje relatywnie niski.
W praktyce aptecznej przekłada się to na niewielką liczbę pacjentów zainteresowanych tym szczepieniem. W porównaniu do grypy czy RSV, gdzie pacjenci coraz częściej zgłaszają się z konkretną decyzją, w przypadku pneumokoków dominują pytania wymagające szerokiego wyjaśnienia i edukacji.
Niska wyszczepialność – nadal kluczowe wyzwanie
Pomimo wzrostu liczby szczepień, Polska nadal pozostaje daleko od rekomendowanego poziomu wyszczepialności. Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje, że w grupach ryzyka poziom ten powinien wynosić co najmniej 75%, podczas gdy w Polsce wartości te są kilkukrotnie niższe.
W praktyce oznacza to, że nawet przy wzroście liczby szczepień nadal znaczna część populacji pozostaje niechroniona. Konsekwencją są utrzymujące się wysokie liczby zachorowań, hospitalizacji oraz zgonów związanych z chorobami układu oddechowego.
Apteka jako istotny element systemu profilaktyki
Sezon 2025/2026 potwierdził rosnące znaczenie aptek w systemie ochrony zdrowia. Wykonywanie nawet co trzeciego szczepienia przeciw grypie w aptece pokazuje skalę tej zmiany.
Zwiększona dostępność świadczeń przełożyła się na:
- skrócenie ścieżki pacjenta,
- szybsze podejmowanie decyzji o szczepieniu,
- większe wykorzystanie potencjału profilaktyki.
Apteki stały się realnym punktem pierwszego kontaktu w zakresie szczepień, szczególnie dla pacjentów, którzy wcześniej nie korzystali z tej formy profilaktyki.
Sezon przełomu czy etap przejściowy?
Analiza danych liczbowych wskazuje, że sezon 2025/2026 był istotnym krokiem naprzód, ale nie pełnym przełomem.
Z jednej strony:
- ponad 2,3 mln zaszczepionych przeciw grypie,
- 30–35% szczepień realizowanych w aptekach,
- 6,6% zaszczepionych seniorów przeciw RSV.
Z drugiej strony:
- jedynie 6% wyszczepialności w populacji ogólnej,
- około 1 mln przypadków grypy,
- ponad 1000 zgonów związanych z jej powikłaniami.
Podsumowanie
Sezon infekcyjny 2025/2026 potwierdził, że zwiększenie dostępności szczepień oraz rozszerzenie roli aptek przekłada się na wymierne efekty zdrowotne. Jednocześnie dane liczbowe pokazują, że skala tych zmian nadal jest niewystarczająca w stosunku do potrzeb populacyjnych.
Dalszy rozwój systemu powinien koncentrować się na zwiększaniu poziomu wyszczepialności, upraszczaniu dostępu do wszystkich szczepień oraz wzmacnianiu roli farmaceutów w działaniach profilaktycznych. Tylko wówczas możliwe będzie osiągnięcie poziomu ochrony populacyjnej, który realnie ograniczy skutki kolejnych sezonów infekcyjnych.
©MGR.FARM
Udostępnij tekst w mediach społecznościowych