REKLAMA
Magazyn mgr.farm
Redakcja mgr.farm

Spór o apteczną franczyzę. Farmaceuci stracą zezwolenia i staną przed sądem aptekarskim?

pt. 14 września 2018, 04:50

Samorząd aptekarski dał aptekarzom jasny sygnał, że zawieranie umów opartych na franczyzie twardej jest co najmniej niepożądane i najprawdopodobniej nielegalne. A farmaceuci, którzy się na to decydują, ryzykują cofnięciem zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Analizę zagadnienia i opinie ekspertów na ten temat można przeczytać w dzisiejszym wydaniu Tygodnika Gazety Prawnej.

Sąd uznał wysoki stopień społecznej szkodliwości i wysoki stopień zawinienia w przypadku kradzieży w aptekach (fot. Shutterstock)

Fachowcy mówią, że franczyzę można podzielić na miękką i twardą. Miękka forma najczęściej równa się dość luźnej współpracy, w której głównymi świadczeniami są z jednej strony prawo do wykorzystywania nazwy handlowej i znaku towarowego, a z drugiej – określona zapłata za tę możliwość.

Franczyza twarda opiera się z kolei na takiej konstrukcji umowy, w której swoboda franczyzobiorcy jest ograniczona do minimum. Często zostaje on zobowiązany do robienia zakupów u wskazanych przez franczyzobiorcę przedsiębiorców, korzystania wyłącznie z określonych systemów teleinformatycznych, narzucane są ceny na niektóre produkty (aby we wszystkich punktach obrandowanych logo franczyzodawcy promocje były takie same). We franczyzie twardej franczyzobiorca najczęściej godzi się także na przeprowadzanie regularnych kontroli przez dział jakości utworzony w przedsiębiorstwie franczyzodawcy.

REKLAMA

– Przy franczyzie twardej franczyzobiorca musi przestrzegać wszystkich standardów określonych przez franczyzodawcę, nie może podejmować decyzji strategicznych, choćby takich właśnie jak zaopatrzenie z innych źródeł. Natomiast może oczekiwać większego wsparcia ze strony franczyzodawcy, w tym stosownych narzędzi do sprzedaży, jak systemy informatyczne, sprzęt IT, wyposażenie, szkolenia, doradztwo – wyjaśnia Miłosława Strzelec-Gwóźdź, radca prawny i partner w GP Kancelaria Radców Prawnych.

REKLAMA

Rzecz w tym, że na rynku aptecznym w ostatnich miesiącach dominuje model franczyzy twardej.

Samorząd aptekarski przestrzega w związku z tym farmaceutów, którzy bratają się z sieciami aptecznymi (czytaj więcej: Indywidualny aptekarz dołączając do franczyzy może stracić zezwolenie za przekroczenie 1%?). I dodaje, że może być tak, iż w razie kłopotów konsekwencje poniesie tylko drobny farmaceuta – gdy straci zezwolenie na prowadzenie apteki.

Zgodnie z art. 99 ustawy Prawo farmaceutycznej zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej nie wydaje się bowiem, „jeżeli podmiot ubiegający się do prowadzenia apteki ogólnodostępnej prowadzi na terenie województwa więcej niż 1 proc. aptek ogólnodostępnych albo podmioty przez niego kontrolowane w sposób bezpośredni lub pośredni, w szczególności podmioty zależne w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, prowadzą łącznie więcej niż 1 proc. aptek na terenie województwa”

Zdaniem samorządu aptekarskiego ta norma prawna nie odnosi się więc jedynie do podmiotu kontrolującego, lecz także wprowadza stosowne ograniczenia wobec podmiotu kontrolowanego, a takim podmiotem może stać się farmaceuta podpisujący umowę franczyzy.

– Komunikat należy rozumieć także jako ostrzeżenie dla farmaceutów. Każdy z nas musi postępować etycznie i dbać o dobro pacjenta. Podpisanie umowy z dużą siecią apteczną, która o pacjentów nie dba, może stanowić przyczynek do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego – mówi w DGP aptekarz, jeden z członków Naczelnej Rady Aptekarskiej.

REKLAMA

To ostateczność, ale jeśli twarda franczyza na rynku aptecznym będzie przybierać na sile, franczyzobiorcy – farmaceuci staną przed sądem aptekarskim – zapewnia inny z członków władz samorządu.

Wojewódzcy inspektorzy na razie przyglądają się sytuacji.

– Odpowiednim testem jest sprawdzenie umowy. Jeśli za jej rozwiązanie i zakończenie współpracy przewidziana byłaby bardzo wysoka kara umowna, uznałbym to za zależność wykraczającą poza standardową umowę cywilną zawartą między przedsiębiorcami. Taka okoliczność mogłaby stanowić podstawę do cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Podobnie jak określenie, że franczyzobiorca może dokonywać zakupów wyłącznie w jednej hurtowni farmaceutycznej – mówi nam jeden z wojewódzkich inspektorów farmaceutycznych i dodaje jednak od razu, że do tej pory nie zajmował się zagadnieniem franczyzy w kontekście ważności zezwoleń.

– Poczekam na ocenę sytuacji przez głównego inspektora farmaceutycznego. Najgorsza byłaby bowiem sytuacja, w której poszczególni wojewódzcy inspektorzy postępowaliby różnie. Fakt posiadania zezwolenia w określonej sytuacji nie może zależeć od geograficznej lokalizacji placówki aptecznej – przekonuje inspektor.

Główny Inspektor Farmaceutyczny wydał 7 września stanowisko, w którym wskazał, że polskie prawo nie zawiera regulacji umowy franczyzy.

Przepisy prawa farmaceutycznego nie stoją też na przeszkodzie zawieraniu takich umówi, niemniej jednak, z uwagi na szeroką swobodę w kształtowaniu stosunków cywilnoprawnych łączących przedsiębiorców, nie można całkowicie wykluczyć sytuacji, w której przedsiębiorcy prowadzący lub ubiegający się o prowadzenie apteki, zawrą pomiędzy sobą umowę zawierającą postanowienie wykraczające poza założenia umowy franczyzowej. Ocena czy taka umowa rodzi stosunek „zależności” możliwa jest jednak wyłącznie w oparciu o analizę konkretnych postanowień umownych.

Radca prawny Piotr Sędłak również zaznacza, że zawarcie umowy franczyzy samo w sobie rzecz jasna nie jest nielegalne, a zatem nie ma nawet potrzeby rozbierać definicji franczyzy na czynniki pierwsze. Decydujące bowiem są poszczególne postanowienia umowy. I to właśnie one mogą decydować o sprawowaniu pośredniej kontroli przez franczyzodawcę, gdy w praktyce całkowicie uzależnią franczyzobiorcę od sieci aptecznej, z którą podpisał on umowę.

Tymczasem franczyza w aptekach sprawiała już niektórym farmaceutom kłopoty. Szerokim echem w branży odbiła się sprawa nagłośniona w marcu 2018 r. przez portal Mgr.farm. Redakcja opisała decyzję wielkopolskiego wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego o nałożeniu 25 tys. zł kary na właściciela apteki, który zorganizował huczne otwarcie swojej placówki. Przez kilka dni hostessy rozdawały pacjentom cukierki i gadżety z logo apteki. Poczta Polska kolportowała też tysiące ulotek informujących o otwarciu placówki. Przedsiębiorca tłumaczył, że działania te były konieczne ze względu na podpisaną umową franczyzową (czytaj więcej: Huczne otwarcie apteki i dotkliwa kara WIF. Winna franczyza?).

„Przedsiębiorca oświadczył, że apteka jest związana umową franczyzową i «działania uznane za reklamę były zawarte w umowie franczyzy», a z informacji udzielonych przez franczyzodawcę wynikało, iż podjęcie czynności, które skutkowały wszczęciem postępowania administracyjnego, jest zgodne z prawem” – relacjonował postępowanie mgr.farm.

Inspektor farmaceutyczny w decyzji wskazał, że fakt, iż umowa franczyzy związana jest z dostosowaniem szaty graficznej oraz dopasowania apteki franczyzobiorcy do sieci aptek związanych franszyzą, nie świadczy jeszcze, że to franczyzodawca ponosi odpowiedzialność za reklamę konkretnej placówki ochrony zdrowia. Innymi słowy, właściciel apteki (franczyzobiorca) jest zobowiązany samodzielnie oceniać, co jest zgodne z prawem, a co nie jest, i nie powinien się zasłaniać podpisaną umową franczyzy. Ostatecznie bowiem to w pierwszej kolejności on ponosi odpowiedzialność za naruszenie przepisów prawa farmaceutycznego. I o tym muszą pamiętać właściciele aptek, którzy decydują się na podpisanie umowy z dużą siecią.

Więcej na ten temat pisze dziejsze wydanie Tygodnika Gazeta Prawna[/url]

REKLAMA
REKLAMA
Artykuł sponsorowany
Redakcja mgr.farm

Prebiotyk Fibraxine – unikalny skład i niezwykły wpływ na przewód pokarmowy

1 grudnia 202209:34

Najprościej ujmując, prebiotyki są „superpokarmem” dla żyjących w naszych jelitach „dobrych” bakterii. Wspomagają także odbudowę prawidłowej mikrobioty. Proces bakteryjnej przemiany materii to fermentacja. W jej wyniku z błonnika rozpuszczalnego powstają pierwszo- i drugorzędowe metabolity bakteryjne, a wśród nich krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (ang. short chain fatty acid – SCFA): octowy, propionowy i masłowy. Odgrywają one podstawową […]

Najprościej ujmując, prebiotyki są „superpokarmem” dla żyjących w naszych jelitach „dobrych” bakterii. Wspomagają także odbudowę prawidłowej mikrobioty. Proces bakteryjnej przemiany materii to fermentacja. W jej wyniku z błonnika rozpuszczalnego powstają pierwszo- i drugorzędowe metabolity bakteryjne, a wśród nich krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (ang. short chain fatty acid – SCFA): octowy, propionowy i masłowy. Odgrywają one podstawową rolę w odżywianiu nabłonka jelita grubego (zapewniają ponad 95% energii) oraz w utrzymaniu homeostazy, czyli dobrostanu organizmu. SCFA, w szczególności kwas masłowy, poza zapewnieniem energii komórkom nabłonka jelitowego powodują wzrost i różnicowanie komórek, utrzymanie stabilnej bariery jelitowej („uszczelnienie” jelita). W przypadku uszkodzenia ściany jelita SCFA umożliwiają i przyspieszają procesy gojenia, mają działanie antyonkogenne. Działają przeciwzapalnie (hamują produkcję cytokin prozapalnych i stymulują produkcję cytokin przeciwzapalnych jak również pobudzają układ odpornościowy gospodarza). Są odpowiedzialne również za prawidłową kurczliwość jelit i czucie trzewne. 

Prebiotyczny błonnik, dzięki mechanicznej regulacji rytmu wypróżnień, przyspieszeniu perystaltyki i pasażu, zwiększeniu masy/objętości stolca i poprawie jego konsystencji, reguluje pasaż jelitowy. To oznacza, że działa zarówno przeciwzaparciowo jak i przeciwbiegunkowo. Błonnik spowalnia rozkład węglowodanów, zmniejsza wchłanianie cholesterolu i trójglicerydów, obniża stężenie glukozy i zapotrzebowanie na insulinę. Dzięki temu, błonnik przyczynia się do zmniejszenia uczucia głodu i obniżenia ciśnienia tętniczego krwi. Pomaga w utrzymaniu prawidłowej masy ciała.

REKLAMA

REKLAMA

Ostatnie badania wykazały, że dieta bogatobłonnikowa zmniejsza ryzyko zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych i nowotworów ogółem, a błonnik rozpuszczalny zmniejsza ryzyko wystąpienia zapalenia uchyłków.

Tymczasem populacje zachodnie mają zdecydowanie zbyt mało błonnika w diecie. W dzisiejszych czasach, zwiększenie objętości błonnika pokarmowego w diecie jest trudne do zrealizowania, gdyż wiąże się ze spożywaniem dużych, liczonych w kilogramach, ilości owoców i warzyw. Dlatego też coraz częściej sięga się po gotowe suplementy, których zaletami są znana objętość podawanego błonnika, jego pochodzenie i jakość, jak również dodatki zwiększające skuteczność preparatów. Szczególnie preparat złożony FIBRAXINE jest wart uwagi, gdyż jest to produkt z którym przeprowadzono badania w Polsce, a po drugie ma unikatowy skład warunkujący jego właściwości: arabinogalaktan z laktoferyną.

Laktoferyna to naturalna glikoproteina o właściwościach przeciwbakteryjnych i przeciwzapalnych, wspomaga regulację mikrobioty jelitowej. Arabinogalaktan, zatwierdzony przez FDA błonnik pokarmowy o statusie GRAS (ang. generally recognised as safe = generalnie uznany za bezpieczny wg FDA), działa szczególnie silnie prebiotycznie (zwiększa liczbę endogennych dobrych bakterii), natomiast laktoferyna, działa przeciwzapalnie, immunomodulująco i przeciwdrobnoustrojowo. Arabinogalaktan jest nie skrobiowym polisacharydem o szczególnie rozgałęzionej strukturze (galaktoza do arabinozy jak 1:6), co czyni go rozpuszczalnym w wodzie i nieżelującym (w przeciwieństwie do innych, takich jak guar, karagen czy guma arabska). 

Według rekomendacji różnych towarzystw naukowych, zarówno polskich (Polskie Towarzystwo Gastroenterologii, PTGE), amerykańskich (American College of Gastroenterology, ACG, Americal Gastroenterological Asociation, AGA) czy europejskich (United Gastroenterology, UEG) błonnik rozpuszczalny, a w szczególności z dodatkiem arabinogalaktanu zalecany jest w leczeniu i profilaktyce zaostrzeń takich schorzeń jak: 

REKLAMA
  • różne postaci choroby uchyłkowej, w tym po przebytym zapaleniu uchyłków
  • zespół jelita drażliwego (IBS)
  • wspomagająco długoterminowo! W leczeniu zaparcia niezależnie od jego przyczyny
  • u pacjentów w trakcie radioterapii i chemioterapii – o ile jest dobrze tolerowany
  • u osób po operacjach na jelicie cienkim i grubym

Błonnik rozpuszczalny z laktoferyną (FIBRAXINE) mogą stosować osoby zdrowe, w celu uzupełnienia zawartości błonnika rozpuszczalnego w diecie (1 saszetkę dziennie codziennie). Należy podkreślić, że obecnie na rynku dostępnych jest wiele suplementów. Większość z nich nigdy nie była przebadana naukowo i nie ma dowodów na swoją skuteczność. Zatem błonnik błonnikowi nierówny i nie wystarczy „jakiś” preparat. Warto sięgać po sprawdzone rozwiązania, takie jak Fibraxine.

dr n. med. Anna Pietrzak
II Klinika Gastroenterologii CMKP
Oddział Gastroenterologii Szpitala Bielańskiego, Warszawa

 

Bibliografia:

1. Zannini E, Bravo Núñez Á, Sahin AW, Arendt EK. Arabinoxylans as Functional Food Ingredients: A Review. Foods. 2022 Apr 1;11(7):1026.
2. Lee DPS, Peng A, Taniasuri F, Tan D, Kim JE. Impact of fiber-fortified food consumption on anthropometric measurements and cardiometabolic outcomes: A systematic review, metaanalyses, and meta-regressions of randomized controlled trials. Crit Rev Food Sci Nutr. 2022 Mar 25:1-19.
3. Huwiler VV, Schönenberger KA, Segesser von Brunegg A, Reber E, Mühlebach S, Stanga Z, Balmer ML. Prolonged Isolated Soluble Dietary Fibre Supplementation in Overweight and Obese Patients: A Systematic Review with Meta-Analysis of Randomised Controlled Trials. Nutrients. 2022 Jun 24;14(13):2627.
4.Arayici ME, Mert-Ozupek N, Yalcin F, Basbinar Y, Ellidokuz H. Soluble and Insoluble Dietary Fiber Consumption and Colorectal Cancer Risk: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutr Cancer. 2022;74(7):2412-2425.
5. Carrasco-Labra A, Lytvyn L, Falck-Ytter Y, Surawicz CM, Chey WD. AGA Technical Review on the Evaluation of Functional Diarrhea and Diarrhea-Predominant Irritable Bowel Syndrome in Adults (IBS-D). Gastroenterology. 2019 Sep;157(3):859-880.
6. Lacy BE, Pimentel M, Brenner DM, Chey WD, Keefer LA, Long MD, Moshiree B. ACG Clinical Guideline: Management of Irritable Bowel Syndrome. Am J Gastroenterol. 2021 Jan 1;116(1):17-44.
7. Pietrzak A. Bartnik W., Szczepkowski M., Krokowicz P., Dziki A., Reguła J., Wallner G. Polish inerdisciplinary consensus and treatment of diverticular disease of the colon (2015). Gastroenterologia Kliniczna 2015; 7:1-19.

REKLAMA