Walka o dostęp do leków na wsi. Petycja do GIF w sprawie rozszerzenia wykazu substancji w punktach aptecznych

31 lipca 2026 r. do Głównego Inspektora Farmaceutycznego wpłynęła petycja dotycząca rozszerzenia listy leków dostępnych w punktach aptecznych. Zwraca ona też uwagę, na narastający problem dostępności leków na obszarach wiejskich. Autor petycji postuluje pilne podjęcie prac legislacyjnych w celu dodania 12 kluczowych substancji czynnych do wykazu leków dopuszczonych do obrotu w punktach aptecznych.

Mniejsze miejscowości przed wyzwaniem zdrowotnym

Liczba aptek ogólnodostępnych w Polsce sukcesywnie spada, co uderza przede wszystkim w mieszkańców gmin wiejskich oraz mniejszych miejscowości. W takich rejonach kluczową rolę w zapewnieniu podstawowej opieki farmaceutycznej pełnią punkty apteczne.

– Obowiązujący wykaz produktów leczniczych dopuszczonych do sprzedaży w punktach aptecznych nie odpowiada w pełni aktualnym i wciąż zwiększającym się potrzebom zdrowotnym lokalnych społeczności – uważa autor petycji.

Nowoczesne terapie stosowane w chorobach przewlekłych — takich jak zaburzenia psychiczne, cukrzyca czy otyłość — nie są dziś dostępne w punktach aptecznych, co zmusza pacjentów do uciążliwych dojazdów do większych miast. Autor petycji przekonuje, że rozszerzenie wykazu o kolejne produkty, przy zachowaniu odpowiednich wymogów dotyczących bezpieczeństwa ich stosowania, przyczyni się do poprawy dostępności leczenia, ograniczenia nierówności w dostępie do świadczeń zdrowotnych oraz utrzymania ciągłości terapii. Szczególnie w regionach o ograniczonej dostępności usług farmaceutycznych.

CZYTAJ WIĘCEJ

Więcej leków będzie dostępnych w punktach aptecznych

Lista 12 wnioskowanych substancji czynnych

W petycji złożonej do Głównego Inspektora Farmaceutycznego zaproponowano rozszerzenie wykazu o 12 substancji czynnych:

1. Sertralinum (Sertralina) – lek przeciwdepresyjny z grupy SSRI.

2. Venlafaxinum (Wenlafaksyna) – lek przeciwdepresyjny z grupy SNRI.

3. Trazodone (Trazodon) – lek stosowany w zaburzeniach depresyjnych i zaburzeniach snu.

4. Semaglutidum (Semaglutyd) – nowożytny analog GLP-1 stosowany w terapii cukrzycy typu 2 i otyłości.

5. Dulaglutidum (Dulaglutyd) – lek inkretynowy w terapii cukrzycy.

6. Liraglutidum (Liraglutyd) – analog GLP-1 wspomagający kontrolę glikemii i masę ciała.

7. Quetiapinum (Kwetiapina) – atypowy lek przeciwpsychotyczny.

8. Fremanezumabum (Fremanezumab) – przeciwciało monoklonalne w profilaktyce przewlekłej migreny.

9. Olanzapinum (Olanzapina) – lek stosowany w zaburzeniach psychotycznych i stabilizacji nastroju.

10. Risperidonum (Rysperydon) – lek przeciwpsychotyczny.

11. Opipramolum (Opipramol) – lek anksjolityczny (przeciwlękowy) i uspokajający.

12. Pimecrolimusum (Pimekrolimus) – lek miejscowy stosowany m.in. w atopowym zapaleniu skóry (AZS).

Absurd prawny i rola techników farmaceutycznych

Kluczowym argumentem podniesionym w petycji jest brak uzasadnienia merytorycznego i prawnego dla dotychczasowych ograniczeń:

• Brak substancji z Wykazu A: Żadna z 12 wymienionych substancji nie znajduje się w wykazie substancji bardzo silnie działających (Wykaz A).

• Uprawnienia techników farmaceutycznych: Zgodnie z obowiązującym prawem, technik farmaceutyczny jest w pełni uprawniony do samodzielnego wydawania leków zawierających te substancje w aptekach ogólnodostępnych.

• Niespójność regulacyjna: Pomijanie tych samych substancji w dystrybucji w punktach aptecznych — gdzie również pracują technicy farmaceutyczni — tworzy sztuczną i niezrozumiałą barierę.

Korzyści dla pacjentów i systemu ochrony zdrowia

Wdrożenie proponowanych zmian legislacyjnych przyniesie konkretne korzyści społeczne:

• Poprawa dostępności leczenia: Skrócenie dystansu, jaki pacjent musi pokonać, by wykupić stałe leki.

• Utrzymanie ciągłości terapii: Zmniejszenie ryzyka przerwania leczenia (szczególnie w psychiatrii i diabetologii), co bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo zdrowotne pacjentów.

• Ograniczenie nierówności: Wyrównywanie szans mieszkańców obszarów wiejskich w dostępie do nowoczesnych świadczeń i terapii.

• Optymalne wykorzystanie infrastruktury: Pełniejsze wykorzystanie istniejących punktów aptecznych bez narażania pacjentów na ryzyko.

Autor petycji apeluje do Głównego Inspektora Farmaceutycznego o pilne uwzględnienie tego tematu w pracach legislacyjnych.