Opieka farmaceutyczna jako świadczenie zdrowotne. Szczepienia w aptece. Recepta kontynuacyjna wystawiana przez farmaceutę… to tylko niektóre z rozwiązań, które znalazły się w projekcie ustawy o zawodzie farmaceuty. Zespół powołany w celu jego stworzenia zakończył prace po wielu miesiącach intensywnych spotkań i dyskusji.
Przypomnijmy, że zespół został powołany 30 marca 2016 roku. Wtedy jego przewodniczącym był Krzysztof Łanda – ówczesny Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia. Oprócz niego w skład zespołu wchodziło jeszcze 16 osób, reprezentujących różne obszary polskiej farmacji (czytaj więcej: Powołano Zespół ds. opracowania projektu ustawy o zawodzie farmaceuty). 27 października 2017 roku przewodnictwo nad jego pracami objął wiceminister Marcin Czech (czytaj więcej: Zmiany w pracach nad ustawą o zawodzie farmaceuty). Funkcję jego zastępcy pełniła dr hab. Agnieszka Zimmermann, z którą mieliśmy okazję kilka dni temu rozmawiać.
– Ten projekt to ogromny sukces. Jego treść to wspólne stanowisko wszystkich farmaceutów i stron, które brały udział w jego stworzeniu – mówi Agnieszka Zimmermann nie kryjąc zadowolenia. – W zespole byli przecież przedstawiciele środowiska akademickiego i samorządu aptekarskiego, ale też farmaceuci z różnych urzędów, mocna reprezentacja z aptek szpitalnych, był też farmaceuta kliniczny. Wydaje mi się, że udało nam się wypracować konsensus, który pogodził oczekiwania wszystkich z branży farmaceutycznej.
Projekt został przegłosowany i podpisany przez członków zespołu. W tej postaci, w najbliższych dniach, zostanie przedstawiony Ministrowi Zdrowia Łukaszowi Szumowskiemu. Następnym etapem prac nad nim będą konsultacje wewnętrzne. Po nich przyjdzie czas na publikację projektu ustawy w Rządowym Centrum Legislacyjnym i konsultacje publiczne.
A co znalazło się w projekcie? O tym rozmawialiśmy z wiceprzewodniczącą zespołu, dr hab. Agnieszką Zimmermann.
Opieka farmaceutyczna jako świadczenie zdrowotne
W projekcie ustawy o zawodzie farmaceuty znalazło się wiele nowości i rozwiązań, do tej pory w polskim ustawodawstwie niespotykanych. Jednym z nich – i chyba najważniejszym – jest przypisanie farmaceucie możliwości udzielania świadczeń opieki zdrowotnej. A konkretnie chodzi o opiekę farmaceutyczną, która w ustawie nazwano właśnie świadczeniem zdrowotnym.
– Przypomnijmy, że aktualnie traktowana jest ona jako usługa farmaceutyczna – mówi Agnieszka Zimmermann wskazując, że obecnie definicja opieki zawarta jest w ustawie o izbach aptekarskich. Określenie opieki farmaceutycznej jako świadczenia zdrowotnego, otwiera drogę do jej refundacji.
Zadania farmaceuty i usługi farmaceutyczne
W ustawie zdefiniowano też pracę farmaceuty. Określono konkretnie, które z wykonywanych przez niego czynności stanowią usługi farmaceutyczne, które zaś zadania zawodowe. Wymieniono tutaj między innymi dyspensowanie leków czy przeprowadzania wywiadu, a także konsultacji z pacjentem w ramach opieki farmaceutycznej.
– Mamy szczegółowo określone czynności wykonywane przez farmaceutę w aptece szpitalnej – opisuje dr hab. Zimmermann. Szpitalnicy bardzo dbali o to, by doprecyzować ich zadania zwłaszcza w zakresie ustalania katalogu wyrobów medycznych, którymi się zajmują.
Do katalogu usług farmaceutycznych wpisano także robienie pomiarów ciśnienia krwi czy wykonywanie i zlecanie badań diagnostycznych. Jednocześnie w projekcie znalazły się także zapisy stanowiące podstawę do dostarczania pacjentowi leku bezpośrednio do domu przez farmaceutę. Nie zabrakło także możliwości wykonywania szczepień ochronnych przez farmaceutów w aptekach…
Kolejną nowością, która znalazła się w projekcie ustawy o zawodzie farmaceuty, jest możliwość wystawiania recept na kontynuację terapii. To rozwiązanie, o które od dawna apelowało środowisko farmaceutów, wskazując na podobne kompetencje niedawno przyznane pielęgniarkom. Farmaceuci w ramach świadczonej opieki farmaceutycznej mieliby uzyskać możliwość wydawania stosowanych przez pacjenta na stałe leków, bez konieczności wizyt u lekarza czy pielęgniarki.
Zgodnie z projektem, uzyskanie wszystkich z wymienionych, nowych kompetencji, możliwe byłoby dopiero po odbyciu specjalnych przeszkoleń. Kursy takie miałyby być prowadzone wyłącznie przez akredytowane jednostki, czyli uczelnie. Obejmowałyby one też szkolenia praktyczne z podania szczepionki czy leku w sytuacji zagrożenia życia pacjenta.
Obowiązek specjalizacji dla kierowników
W połowie 2018 roku dość głośno zrobiło się w kontekście ustawy o zawodzie farmaceuty, o możliwym powrocie obowiązku specjalizacji dla kierowników aptek. W trakcie prac nad projektem ustawy, takie rozwiązanie miało zaproponować środowisko akademickie (czytaj więcej: Kierownik apteki tylko z obowiązkową specjalizacją? To możliwe…). W rezultacie Naczelna Izba Aptekarska przygotowała ankietę, za pomocą której chciano zbadać co o tym pomyśle sądzi środowisko aptekarskie. Ankietę wypełniło ponad 10 000 osób (czytaj więcej: Większość farmaceutów nie chce specjalizacji dla kierowników aptek! NIA podaje wyniki ankiety).
– Środowisku akademickiemu zależało na tym, żeby jakość usług świadczonych w aptekach, była gwarantowana posiadaniem specjalizacji przynajmniej przez kierownika – wyjaśnia Agnieszka Zimmermann. – Rozwiązania, które przyjęliśmy są konsensusem.
W projekcie ustawy o zawodzie farmaceuty zapisano obowiązek posiadania specjalizacji przez kierownika apteki – zarówno ogólnodostępnej, jak i szpitalnej – oraz hurtowni farmaceutycznej (Osoby Odpowiedzialnej). Przewiduje on jednak, że osoby, które w dniu wejścia w życie ustawy posiadają uprawnienia do kierowania apteka czy hurtownią (odpowiedni staż pracy 5-letni w aptece lub 2-letni w hurtowni farmaceutycznej), zachowywałyby swoje uprawnienia – do końca swojej kariery zawodowej.
Zmianie miałby ulec też sposób odbywania specjalizacji. Przede wszystkim sama specjalizacja miałaby być finansowana z budżetu Państwa – farmaceuta nie ponosiłby kosztów z nią związanych. Na czas odbywania kursu specjalizacyjnego, przysługiwałby mu też urlop szkoleniowy. Co ciekawe projekt zakłada też, że do egzaminu będzie można przystąpić bez odbywania szkolenia specjalizacyjnego. Taki farmaceuta musi jednak wykazać się odpowiednim dorobkiem zawodowym. Taka możliwość istnieje obecnie w wielu innych zawodach.
– To jest rodzaj porozumienia wszystkich środowisk – przekonuje dr hab. Zimmermann.
Pozostaje czekać…
Zespół powołany w celu stworzenia projektu ustawy o zawodzie farmaceuty oficjalnie zakończył swoją działalność. Efekt jego pracy ma na dniach trafić na biurko Ministra Zdrowia. Co dalej się z nim stanie, pozostaje już wyłącznie w gestii Łukasza Szumowskiego. Środowisko farmaceutyczne czeka na swoją ustawę już od wielu lat. W tym czasie powstało wiele projektów, z których jednak żaden nie trafił na ścieżkę legislacyjną. Czy tym razem będzie inaczej? Eksperci wskazują, że nadszedł najwyższy czas, by wykorzystać potencjał drzemiący w farmaceutach do wsparcia systemu opieki zdrowotnej (czytaj więcej: Farmaceuci potrzebują ustawy definiującej ich zawód).
Źródło: ŁW
