Stanowisko przedstawione przez ZAPPA zostało przygotowali dr Jacek Borowicz, r.pr. Katarzyna Piotrowska – Radziewicz oraz mgr farm. Marcin Wiśniewski, prezes ZAPPA. Wskazują oni, że immanentnym i fundamentalnym celem farmaceuty, potwierdzonym przez zapisy Kodeksu Etyki Aptekarza RP oraz u.o.z., jest działanie w interesie pacjenta i jego zdrowia. Wskazują jednocześnie, że przynosząca zysk ekonomiczny działalność handlowa nie jest elementem prawnie definiowanego w u.o.z. celu zawodu farmaceuty/farmaceuty-aptekarza (czytaj również: Farmaceuta w aptece i tajemnica służbowa, czyli klauzula poufności w kontekście niezależności farmaceuty).
– Rozważania dotyczące samodzielności i niezależności zawodowej farmaceuty należy uznać za szczególnie istotne ze względu na obserwowane konflikty, jakie toczą się w polskich aptekach na linii farmaceuta zatrudniony w aptece – właściciel apteki (pracodawca farmaceuty). Oczywistym jest, że pracodawca dąży do maksymalizacji zysków – wskazują autorzy.
Podkreślają jednocześnie, że charakterystycznym dla tej konkretnej branży jest, że maksymalizacja zysku (obniżanie kosztów, zwiększanie sprzedaży) pozostaje w oczywistej sprzeczności z interesem pacjenta, a więc i celem farmaceuty (minimalizacją spożycia farmaceutyków oraz stosowaniem preparatów o jak najlepszej jakości).
Samodzielność farmaceuty w ustawie o zawodzie
Autorzy stanowiska przypominaką, że gwarancja samodzielności farmaceuty została wprost określona w art. 35 ustawy o zawodzie farmaceuty. Przepis ten wskazuje, że farmaceuta samodzielnie podejmuje decyzje w zakresie:
- sprawowania opieki farmaceutycznej
- udzielania usług farmaceutycznych
- wykonywania zadań zawodowych
kierując się wyłącznie dobrem pacjenta i nie będąc związanym w tym zakresie poleceniem służbowym.
– Aptekarz podejmuje zatem swoje decyzje zawodowe bez czyjejś pomocy i bez czyjegoś wpływu, wykonując swój zawód niezależnie, w zakresie wskazanym w ustawie. Pracodawca co do zasady może wydać polecenie we wskazanych obszarach – ale profesjonalista (tu aptekarz) nie jest nim w prawnie związany. W tym zakresie nie istnieje zatem obowiązek wykonywania poleceń pracodawcy dotyczących pracy w rozumieniu art. 100 § 1 Kodeksu Pracy. Oznacza to w szczególności, że pracownik – aptekarz ma prawo dokonania samodzielnej oceny merytorycznej zasadności i celowości takiego polecania kierując się takimi kryteriami jak: dobro pacjenta, wiedza i doświadczenie zawodowe a także zasady etyki zawodowej. W konsekwencji pracownik aptekarz ma prawo do podjęcia w danym przypadku samodzielnego działania stosowanie do swojej zawodowej oceny sytuacji. Co więcej, nie może ponieść negatywnych konsekwencji wyboru odmiennej niż określona poleceniem pracodawcy drogi postępowania – czytamy w stanowisku.
ZAPPA przypomina też, że w art. 103 ust. 2 pkt 10 u.p.f. wprowadzono fakultatywność w stosowaniu przez organ sankcji, w postaci cofnięcia zezwolenia na prowadzenie aptek, w przypadku wpływania na niezależność i samodzielność farmaceuty. Oznacza to, że organ po przeprowadzeniu postępowania dowodowego musi ocenić, czy doszło do naruszenia i jaka była też jego skala, żeby móc proporcjonalnie zastosować sankcję (czytaj również: Jak zgłosić naruszanie niezależności farmaceuty? Izba przygotowała szablony…).
– Naruszenia te powinny mieć charakter istotny i w sposób znaczący wpływać na zakłócanie pracy farmaceuty-aptekarza. Rolą sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ma być zdopingowanie właścicieli aptek do przestrzegania art. 35 u.o.z. i niewpływanie w żaden sposób na czynności zawodowe, do których samodzielnego wykonywania są uprawnieni farmaceuci. Oznacza to, że wszelkie działania związane m.in. z gospodarką lekiem w aptece czy jego wydawaniem, profesjonalnym kontaktem z pacjentem mają się opierać wyłącznie na decyzjach podejmowanych przez farmaceutę i jego profesjonalizmie zawodowym. Nie może zatem podmiot kierujący apteką nakazać w drodze polecenia służbowego, sprzedawanie pacjentom bez podstaw medycznych konkretnych leków np. o kategorii dostępności OTC czy zalecać stosowanie suplementów diety co jest częstym działaniem w aptekach – czytamy w stanowisku.
Całe stanowisko dostępne na stronie ZAPPA.
Źródło: ŁW/ZAPPA
