W lutym 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał szereg wyroków w postępowaniach o przeniesienie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Sprawy dotyczyły aptek przejętych przez spółki farmaceutów silnie związane z jedną z sieci aptecznych. Apteki miały być prowadzone jako szyldem tej sieci w ramach franczyzy.
– W sprawach tych aktywny udział brał ZAPPA, który od początku kwestionował decyzje Głównego Inspektora Farmaceutycznego, argumentując, iż spółki farmaceutów należą do grupy kapitałowej „G[…]”, a zatem nie powinny one uzyskać zezwoleń na prowadzenie apteki (sprawy o sygn. akt V SA/Wa 915/23, V SA/Wa 917/23 oraz V SA/Wa 922/23 zostały wszczęte na skutek skargi ZAPPA od decyzji Generalnego Inspektora Farmaceutycznego, w sprawach o sygn. akt V SA/Wa 861/23, V SA/Wa 918/23, V SA/Wa 919/23 oraz V SA/Wa 1456/23 ZAPPA brał udział jako uczestnik) – informuje w komunikacie Związek Aptekarzy Pracodawców Polskich Apteki.
Spółki farmaceutów zależne od sieci aptek
ZAPPA wskazuje, że we wszystkich tych sprawach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko tej organizacji. Stwierdził, że silne powiązania pomiędzy franczyzodawcą oraz spółkami farmaceutów – franczyzobiorcami, wynikające m.in. z umów franczyzy oraz pozostałych umów zawartych pomiędzy tymi podmiotami, wskazują, iż spółki farmaceutów są podmiotami silnie zależnymi od firmy. A tym samym należą do grupy kapitałowej. W konsekwencji odmówił przeniesienia zezwoleń na prowadzenie apteki ogólnodostępnej na spółki farmaceutów.
- Czytaj więcej: NSA uznał, że spółka ominęła przepisy by przejąć aptekę…
– Z ustnych uzasadnień wyroków przedstawianych przez poszczególne Składy Orzekające Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynika, iż stan zależności od „G[…]” jest konsekwencją całokształtu powiązań pomiędzy „G[…]” oraz spółkami farmaceutów, w tym m.in. silnego uzależnienia ekonomicznego (ze względu na zadłużenie spółek wobec „G[…]” oraz prawa „G[…]” do majątku tych spółek) oraz organizacyjnego (ze względu szeroki zakres zadań w zakresie prowadzenia apteki realizowanych faktycznie przez „G[…]”), a ponadto również ze względu na powiązania personalne, związane przede wszystkim z zatrudnianiem wspólników spółek – franczyzobiorców w aptekach sieci „G […]” – informuje ZAPPA.
W uzasadnieniach powtórzono również twierdzenie Związku, iż działania firmy oraz spółek farmaceutów przejmujących apteki mają na celu obejście prawa. Mają pozwolić na dalszy rozwój sieci aptecznej i faktyczne prowadzenie aptek przez nią wbrew ograniczeniom wynikającym z Prawa farmaceutycznego.
– Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał ponadto, że Główny Inspektor Farmaceutyczny przy ocenie, czy spółka – wnioskodawca należy do grupy kapitałowej, powinien oceniać całokształt powiązań prawnych, gospodarczych i faktycznych pomiędzy potencjalnymi członkami grupy kapitałowej, a nie ograniczać się jedynie do analizy poszczególnych umów łączących te podmioty – wskazuje ZAPPA.
GIF o wszystkim widział…
Związek wskazuje, że Główny Inspektor Farmaceutyczny w związku z prowadzonymi postępowaniami znał praktykę rozwijania sieci aptek przez zależne spółki farmaceutów. GIF znał też stanowisko sądów administracyjnych w tym zakresie. Te relacje pomiędzy firmą a spółkami farmaceutycznymi oceniały jako kreujące stan kontroli.
– Mimo to Główny Inspektor Farmaceutyczny w dalszym ciągu wydawał korzystne dla „G[…]” decyzje przenoszące zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej na spółki-franczyzobiorców „G[…]”, uzasadniając to zmianami w umowach zawieranych pomiędzy „G[…]” a jej franczyzobiorcami, nota bene wprowadzanymi z inicjatywy samego Organu – wskazuje Związek.
- Czytaj więcej: Ministerstwo Zdrowia pomagało sieci aptek?
ZAPPA wyraża nadzieję, iż w wyniku analizy ww. wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy inspekcji farmaceutycznej zaprzestaną uwzględniania wniosków spółek farmaceutów – franczyzobiorców „G[…]”.
Apteki muszą być unieruchomione
– W związku z uchyleniem przez sąd decyzji GIF przenoszących zezwolenia na spółki farmaceutów, apteki przez nie prowadzone winny być bezwzględnie unieruchomione w dniu następującym po ogłoszeniu wyroku. Stosownie bowiem do art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi na decyzję, decyzja taka nie wywołuje skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku – wskazuje ZAPPA.
- Czytaj również: Kolejne wyroki sądu niekorzystne dla trzech aptek z Radomia
Związek zwraca też uwagę, że decyzje GIF we wspomnianych sprawach, przenoszące zezwolenia na prowadzenia apteki, zostały uchylone wyrokami Sądów Administracyjnych. Tym samym – jako niewywołujące skutków prawnych stosownie do powołanego wyżej przepisu – nie mogą być podstawą prowadzenia aptek. Przynajmniej do czasu rozstrzygnięcia ewentualnych skarg kasacyjnych przez Naczelny Sąd Administracyjny.
– W konsekwencji, prowadzenie apteki ogólnodostępnej po dniu wydania ww. wyroków jest równoznaczne z wykonywaniem działalności gospodarczej w zakresie obrotu produktami leczniczymi bez wymaganego zezwolenia i podlega odpowiedzialności karnej (zagrożone karą grzywny, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5; por. art. 125 § 2 Prawa farmaceutycznego), utratą rękojmi przez podmiot ją prowadzący, a także odpowiedzialnością dyscyplinarną – kończy ZAPPA.
Źródło: ŁW/ZAPPA
