Istotnym aspektem pracy w aptece całodobowej jest możliwość niesienia pomocy pacjentom szczególnie w tych chwilach, kiedy potrzebują jej nagle (fot. Shutterstock)

Apteka całodobowa z...

Często do aptek trafiają też recepty nierefundowane wypisane w języku obcym. Nic nie stoi na przeszkodzie, żeby je zrealizować. (fot. Shutterstock)

Recepta na problem z receptą...

Doskonałym przykładem funkcjonowania instrumentów dzielenia ryzyka jest sytuacja z takimi lekami jak jak Xarelto czy Pradaxa. (fot. shutterstock)

Firmy farmaceutyczne, czarny...

Kiedy pacjentka przychodzi do apteki i informuje personel OTC, że szuka EHC, otrzymuje do wypełnienia formularz, w którym podaje swoje dane: imię i nazwisko, adres, wiek (fot. Shutterstock)

Farmaceuta w Irlandii:...

 Farmaceuta w przypadku pomyłki skutkującej zagrożeniem zdrowia lub życia pacjenta może zostać oskarżony zgodnie z art. 157 kodeksu karnego (fot. Shutterstock)

Błędy kosztują

Apteka to najlepsze miejsce dla suplementów diety

Apteka to najlepsze miejsce dla suplementów diety

Suplementy diety nie mają w ostatnim czasie najlepszej prasy. Czy rzeczywiście są nam potrzebne? Jak farmaceuta może ocenić jakość suplementu diety, który poleca pacjentowi? Czy istnieją jakiekolwiek kryteria pozwalające na racjonalną suplementację? Między innymi na te tematy rozmawialiśmy z dr n. farm. Anną Kowalczuk – dyrektor Narodowego Instytutu Leków.

Czym powinien kierować się farmaceuta, chcący rzetelnie i merytorycznie polecać pacjentowi suplementy diety? (fot. mgr.farm)

Łukasz Waligórski: Wiele negatywnych informacji na temat suplementów pojawia się ostatnio w debacie publicznej. Z jednej strony niedawno ukazał się dość krytyczny raport NIK dotyczący jakości niektórych suplementów i nadużyć przy ich reklamowaniu. Z drugiej strony nieustannie słyszymy zapowiedzi rządu dotyczące zmian w regulacjach tego rynku. Z tego wszystkiego zaczyna wyłaniać się negatywny obraz suplementów, jako produktów zbędnych i o niepotwierdzonym składzie oraz działaniu. Czy Pani zdaniem ten obraz jest prawdziwy? Potrzebujemy suplementów diety?

Anna Kowalczuk: Suplementy diety mają ostatnio złą prasę. Na wstępie warto przypomnieć definicję, wg której suplement diety jest to „środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety”. Pewne grupy pacjentów mogą, a nawet powinny po nie sięgać. Mam na myśli na przykład osoby starsze, u których wchłanianie substancji odżywczych oraz synteza witaminy D w skórze są ograniczone, pacjentów w trakcie rekonwalescencji po długotrwałej chorobie, która osłabia i wyniszcza organizm, kobiety w ciąży oraz osoby stosujące diety eliminacyjne.

Nie możemy wszystkich dostępnych na rynku produktów wrzucać do jednego worka i jednoznacznie powiedzieć, że są złe. Są na rynku aptecznym dobre, warte uwagi preparaty, które spełniają swoją, wynikającą z definicji funkcję. Zdarza się jednak, że zawartość tabletki czy kapsułki nie jest zgodna z deklaracją producenta na opakowaniu.

Regulacje na rynku suplementów diety są bardzo potrzebne. NIL aktywnie włącza się w debatę dotyczącą planowanych rozwiązań prawnych. Jednak ich ustalenie wymaga czasu i odpowiednio przemyślanych rozwiązań, zaakceptowanych zarówno przez organy nadzoru, jak i producentów. W tej kwestii jest jeszcze przed nami bardzo dużo pracy.

ŁW: Farmaceuci mają niezmienny problem z rekomendowaniem pacjentom suplementów diety. Ci często przychodzą z nazwą preparatu, którą usłyszeli w reklamie. Czym powinien kierować się farmaceuta, chcący rzetelnie i merytorycznie polecać pacjentowi suplementy diety? Marką? Producentem? Składem?

AK: Działania marketingowe niektórych producentów suplementów diety są bardzo niepokojące. Coraz bardziej powszechnym zjawiskiem są tzw. marki parasolowe, gdy producent uznanego leku (np. „Super witamina”) wypuszcza na rynek serię suplementów diety pod tą samą marką (np. „Super witamina plus”, „super witamina senior”). Kolejnym przykładem jest tzw. switch-off , czyli zmiana statusu z leku OTC na suplement diety, bez jakiejkolwiek informacji skierowanej do lekarzy czy farmaceutów. W obu przypadkach pacjent jest przekonany, że kupuje produkt leczniczy.

Podczas rozmowy z pacjentem warto ustalić jakiego efektu oczekuje po suplementacji. Inną dawkę magnezu zaproponujemy pacjentowi z uciążliwymi skurczami mięśni, inną – pacjentowi, który pije regularnie duże ilości kawy i chce profilaktycznie uzupełniać niedobory.



Zwróćmy uwagę na skład produktu – w przypadku probiotyków sprawdźmy, czy na opakowaniu jest umieszczona informacja dotycząca nie tylko gatunku bakterii probiotycznych, ale również ich szczepu. W suplementach roślinnych – czy jest określony rodzaj ekstraktu roślinnego i nazwa części rośliny, z której go utworzono. W przypadku suplementów z minerałami zwróćmy uwagę na rodzaj związku chemicznego i wybierzmy preparat o możliwie najlepszej biodostępności. Ponadto, odpowiednie akty prawne regulują informacje, które producent musi umieścić na opakowaniu suplementu diety, m.in. skład, instrukcję użycia, informację o wartości odżywczej. Jest to jednak tylko wstępna ocena jakości suplementu diety, bo wciąż pozostaje kluczowe pytanie: czy skład zadeklarowany na opakowaniu jest zgodny z rzeczywistym składem. Postulujemy, aby suplementy diety stanowiące asortyment apteczny posiadały odpowiedni atest potwierdzający pozytywny wynik badania jakościowego.

Polecając suplement diety warto brać pod uwagę własne doświadczenie, wiedzę oraz opinie pacjentów, choć do nich akurat należy podchodzić ostrożnie. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości pacjent zawsze może zapytać o radę lekarza, farmaceutę lub innego przedstawiciela zawodu medycznego. Odpowiednia rekomendacja jest niezbędna.

ŁW: Jakie kryteria musiałby spełnić suplement diety, by można było go nazwać „idealnym” w swojej kategorii?

AK: Przede wszystkim musi mieć odpowiedni skład, dawkę i postać, oraz być bezpieczny dla konsumenta. Coraz częściej zdarza się, że dawka składnika w suplemencie diety jest nawet kilkakrotnie większa niż w produkcie leczniczym o kategorii dostępności OTC. Przykładem jest wit. D – na rynku są suplementy z dawką 4000 j.m/kapsułkę, podczas gdy zgodnie z wytycznymi z 2013 r. zalecana dawka dobowa dla zdrowej osoby dorosłej, bez stwierdzonych niedoborów wynosi 2000 j.m.

Podobnie wygląda sprawa suplementów diety dla kobiet planujących ciążę, ciężarnych oraz karmiących. Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników z 2014 r. zalecana dawka kwasu foliowego w okresie prekoncepcyjnym oraz we wczesnej ciąży (do drugiego trymestru) wynosi 400 μ/dobę i jest to standardowa zawartość substancji, która znajduje się w lekach OTC. Zapotrzebowanie na kwas foliowy jest wyższe w niektórych grupach kobiet m.in. stosujących wcześniej antykoncepcję hormonalną, otyłych lub palących papierosy. Z uwagi na defekt enzymatyczny u części osób, metabolizm kwasu foliowego w jego aktywną formę tzn. metafolinę może być upośledzony, należy wówczas wybierać preparaty zawierające aktywną formę zamiast kwasu foliowego. W dostępnych na rynku wieloskładnikowych suplementach diety zalecana dzienna podaż folianów jest nawet dwukrotnie wyższa i wynosi łącznie do 800 μ (zazwyczaj w obu formach). Przyjmowanie większych dawek folianów powinno każdorazowo odbywać się pod kontrolą lekarza. Rekomendację musi poprzedzić dokładny wywiad z pacjentką, dotyczący m.in. już przyjmowanych produktów, wcześniej występujących niedoborów i zaleceń lekarza. Wybierając konkretny produkt skupmy się przede wszystkim na odpowiedniej zawartości składników o udowodnionym pozytywnym działaniu: kwasu foliowego, wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, żelaza, jodu i witaminy D3. Jeśli mamy wątpliwości co do słuszności składu preparatu możemy poszukać informacji wśród opinii wydawanych przez Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników.

Przeczytałeś tylko 20% całego artykułu. Reszta dostępna po zakupie najnowszego numeru MGR.FARM lub prenumeraty w sklepie farmacja.pl/zakupy

W dalszej części artykułu między innymi o kryteriach jakimi farmaceuci powinni kierować się, rekomendując farmaceutom suplementy diety, o kontroli rynku suplementów i pomysłach na jego regulację...


W roku 1982 w prestiżowym czasopiśmie Cancer Magazine opublikowano badanie, wiążące stosowanie talku z ryzykiem zachorowania na raka jajnika (fot. shutterstock)Co kryje puder?

Czy coś tak delikatnego, pachnącego i niewinnego jak… puder, może zwiększać ryzyko powstawania...

Podczas przeszukania zabezpieczono leki o wstępnej wartości 10 milionów złotych, dokumentację finansowo – księgową oraz sprzęt elektroniczny (fot. gdansk.policja.gov.pl)VIDEO: Tak wyglądało zatrzymanie...

W ubiegłym tygodniu policjanci z Gdańska, funkcjonariusze z Urzędu Celno-Skarbowego oraz z...

Farmaceuci zwracają uwagę, że taka konstrukcja przepisów sprawia, że zawężenie grupy odbiorców do pacjentów niepełnosprawnych będzie można bardzo łatwo obejść (fot. Shutterstock)Leki na receptę będą dostępne w...

Podczas wczorajszego posiedzenia sejmowej Komisji Zdrowia, posłowie przegłosowali poprawkę do...

Dr Krystyna Chmal-Jagiełło otrzymała propozycję objęcia funkcji konsultanta krajowego w dziedzinie farmacji szpitalnej (fot. szpitalrydygier.pl)Znamy nazwisko nowego krajowego...

Jak nieoficjalnie dowiedziała się redakcja serwisu AptekaSzpitalna.pl, Ministerstwo Zdrowia...

Zdaniem autorów zaproponowane rozwiązania przyjęte w rekomendacjach pozwolą na redukcję problemu polipragmazji (fot. Shutterstock)Pacjenci przyjmujący 10 i więcej leków...

Royal Pharmaceutical Society przekazało do konsultacji projekt wytycznych dla profesjonalistów...