Heroina była czołowym produktem Bayera do czasu wybuchu I Wojny Światowej (fot. Shutterstock)

Farmacja w służbie złu

Coraz częściej można zaobserwować franczyzy skonstruowane w sposób, który uniemożliwia farmaceutom odstąpienie od wykonania zapisów umowy, pod groźbą dotkliwych kar finansowych (fot. Shutterstock)

Farmaceuta nie może mieć...

Rośliny od lat stosowane były w medycynie tradycyjnej. Z ich właściwości czerpiemy też współcześnie (fot. Shutterstock)

10 najciekawszych surowców...

Opiekun stażu może wyrazić negatywną opinię o praktykancie, jednak nie rzutuje ona na zakończenie studiów (fot. Shutterstock)

Apteka stażowa

Wielu lekarzy nadal uważa, iż najskuteczniejsze w leczeniu świądu są leki o silnym mechanizmie uspakajającym (fot. Shutterstock)

6 mitów o pokrzywce

Edukacja jest kluczem do racjonalnej suplementacji

Edukacja jest kluczem do racjonalnej suplementacji

O niedoborach składników odżywczych w diecie Polaków, sposobach ich uzupełniania i roli jaką powinni odgrywać w tym procesie farmaceuci, rozmawiamy z dr n. med. Teresą Grzelak z Zakładu Biologii Chorób Cywilizacyjnych Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.

W diecie przeciętnego Polaka często brakuje dobrych źródeł witaminy D i niezbędnych kwasów tłuszczowych z grupy omega 3, w związku z niską podażą ryb morskich. (fot. Shutterstock)

Pani Doktor, proszę powiedzieć, czy my Polacy odżywiamy się właściwie? Co mówią badania epidemiologiczne?

Teresa Grzelak: Mimo specyficznej mody na programy kulinarne i większego niż kilka lat temu zainteresowania tą tematyką, niestety duża część Polaków nie odżywia się prawidłowo. Błędy dietetyczne można podzielić na zależne i niezależne od konsumenta. Niedobory potraw z warzyw, owoców i ryb łatwiej uzupełnić, niż sprawić by przyjmowane pożywienie nie zawierało niepożądanych metali ciężkich czy szkodliwych kwasów tłuszczowych o konfiguracji trans, środków ochrony roślin, antybiotyków, hormonów, mykotoksyn, konserwantów czy sztucznych barwników. Analizy epidemiologiczne, na przykład kohortowe badania WOBASZ II, przeprowadzone na grupie 5800 Polaków w wieku 20+, ukazały niedobory w podaży z dietą wybranych witamin antyoksydacyjnych u ponad 50% populacji, głównie w związku z niską zawartością warzyw i owoców. Dodatkowo u 60-70% osób stwierdzono niższą niż się zaleca zawartość magnezu i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych w jadłospisach. Wyniki wskazały, iż około 80% przebadanych Polaków nie przyjmowało z pożywieniem właściwych ilości kwasu foliowego, wapnia, potasu i błonnika.

Czy przeciętny Polak, pracujący zawodowo, jest w stanie zapewnić sobie zbilansowaną dietę?

TG: Teoretycznie jest to możliwe, zwłaszcza w okresie dużego nasłonecznienia, kiedy podaż witaminy D ze źródeł pokarmowych nie musi być wysoka. W praktyce jednak często dieta nie jest prawidłowo skomponowana. Zbilansowanie jadłospisów okazuje się dla wielu Polaków bardzo trudne, ze względu na pogarszającą się jakość żywności, niski poziom wiedzy w tym zakresie, niewłaściwe nawyki dietetyczne wynoszone z domu rodzinnego oraz kształtowane przez środki masowego przekazu, a nawet uwarunkowania finansowe. Żywność ekologiczna jest bowiem znacznie droższa od „zwykłych” produktów spożywczych, dostępnych w supermarketach.

Czy zdrowa osoba może mieć niedobory jakiegokolwiek składnika odżywczego? Mówimy o kimś pracującym zawodowo, posiadającym rodzinę, o przeciętnej aktywności fizycznej, nie uskarżającym się na żadne choroby przewlekłe. Jakich niedoborów możemy się spodziewać? I dlaczego?

TG: W diecie przeciętnego Polaka często brakuje dobrych źródeł witaminy D i niezbędnych kwasów tłuszczowych z grupy omega 3, w związku z niską podażą ryb morskich. Ich wątpliwa jakość, wysoka cena, a także trudności w przygotowaniu potraw rybnych nie sprzyjają popularności w jadłospisach. U kobiet w wieku reprodukcyjnym obawiamy się także niedoborów kwasu foliowego, zwłaszcza w populacjach o niskim udziale w diecie surowych warzyw ciemnozielonych liściastych i kapustnych, kiełków zbóż czy produktów opartych na nasionach roślin strączkowych. W niektórych grupach Polaków stwierdza się także niedobory innych witamin, wybranych antyoksydacyjnych substancji bioaktywnych czy składników mineralnych, głównie żelaza i magnezu, ze względu na niską podaż wołowiny i orzechów. Szczególne trudności w bilansowaniu diety spotyka się wśród osób poddawanych terapii odchudzającej, bowiem stosowanie niskokalorycznej diety utrudnia pełne jej zabezpieczenie pod względem składu substancji bioaktywnych. Nieprawidłowości w bilansowaniu diety pogłębiane są zbyt wysoką podażą z pożywieniem szkodliwych nienasyconych kwasów tłuszczowych o konfiguracji trans, nasyconych kwasów tłuszczowych i węglowodanów o wysokim indeksie i ładunku glikemicznym, wynikającą z preferencji potraw wysokoprzetworzonych, często obfitujących w sód, fosfor i syrop glukozowo–fruktozowy.

Czy istnieją jakieś łatwo dostępne testy lub badania, dzięki którym każdy mógłby sprawdzić czy cierpi na niedobory jakiegokolwiek składnika odżywczego?



TG: Retrospektywne badania żywieniowe tylko szacunkowo oceniają pobór z dietą składników bioaktywnych, a tym samym nie umożliwiają dokładnej oceny ewentualnych niedoborów. Nie uwzględniają w pełni spersonalizowanego podejścia, na przykład trudności we wchłanianiu czy różnic w procesach eliminacji, wynikających między innymi z obecności polimorfizmów genetycznych. Część rutynowo wykonywanych w laboratoriach diagnostycznych badań, określanych „kontrolnymi”, u osób aktywnych zawodowo może pośrednio wskazywać na deficyty poszczególnych składników pokarmowych. Przykładowo, nieprawidłowości w badaniach morfologicznych krwi mogą sugerować deficyty w gospodarce żelaza czy niedożywienie. Niedobory w organizmie poszczególnych witamin i składników mineralnych czy antyoksydantów, wykrywają tylko badania specjalistyczne. Ich wysoki koszt sprawia, że raczej są niedostępne dla przeciętnego Polaka.

Jak wspomniany, przeciętny Polak, powinien prawidłowo postępować, aby zapewnić sobie podaż niezbędnych substancji odżywczych?

TG: Wiosną i latem zbilansowanie diety w wielu przypadkach jest wystarczającą opcją dla osób bez chorób przewlekłych i szczególnych uwarunkowań genetycznych do zwiększonego zapotrzebowania. W Polsce gorzej jest jesienią i zimą, kiedy poziom promieniowania UV nie zabezpiecza odpowiedniej produkcji skórnej witaminy D, a dodatkowo występują trudności w dostępie dobrych jakościowo źródeł pokarmowych wielu witamin i składników mineralnych. W populacji z głębokimi niedoborami substancji odżywczych należy zastosować, oprócz modyfikacji sposobu odżywiania, właściwie dobrane preparaty farmakologiczne lub ewentualnie sprawdzone suplementy diety z niezbędnymi bioaktywnymi składnikami pokarmowymi.

Przeczytałeś tylko 30% całego artykułu. Reszta dostępna po zakupie najnowszego numeru MGR.FARM lub prenumeraty w sklepie farmacja.pl/zakupy

W dalszej części artykułu między innymi o żywności funkcjonalnej, suplementach diety i postępowaniu w celu uzupełnienia niedoborów substancji odżywczych. A także o najczęstszych błędach jakie popełniają Polscy stosujący suplementy diety.


Lekarze weterynarii zostali zawiadomieni o tej sprawie i poproszeni o zgłaszanie wszelkich działań niepożądanych. (fot. Shutterstock)Masz czworonoga? Uważaj na ten lek!

Komitet ds. Weterynaryjnych Produktów Leczniczych EMA ostrzega o przypadkach urazu oczu zwierząt...

Łącznie zatrzymano do chwili obecnej 23 osoby, a spośród nich 5 zostało tymczasowo aresztowanych. (fot. Policja.pl)Nielegalnie produkowano leki na...

Poznańscy policjanci z CBŚP kontynuując sprawę likwidacji największej na świecie fabryki...

Trainers Development Camp

Trainers Development Camp (TDC) to projekt Międzynarodowej Federacji Studentów Farmacji (IPSF),...

Pracownica apteki poprosiła napastnika, aby się odsunął, a ten wyszedł posłusznie zza ladę do strefy klienta, w tym czasie nadal szukała pilota antynapadowego. (fot. Shutterstock)Pracownica apteki całodobowej...

Sąd Okręgowy w Łodzi rozpatrywał niedawno sprawę napadu na aptekę całodobową. Napastnik groził...

Czy w świetle obowiązującego rozporządzenia apteka może zrealizować receptę, której wpisano tylko imię, nazwisko i PESEL pacjenta? (fot. Kamil Guzy)Kolejne niejasności w rozporządzeniu w...

W minionym tygodniu weszła w życie nowelizacja rozporządzenia w sprawie recept, która miała...