Efekt nocebo może być silniejszy od placebo | mgr.farm
Szkody społeczne wyrządzane przez filmy w stylu „Botoksu” są trudne do oszacowania.

Botoks

Papierosy, alkohol i... kawa, to używki, które mogą wchodzić w interakcje z lekami. (fot. Shutterstock)

Uwaga na interakcje lekowe i...

Tego typu porozumienia między producentami i Ministerstwem Zdrowia objęte są klauzulą tajności – z oczywistych powodów. (fot. Shutterstock)

Farmakoekonomika wiele...

Obecnie w Nowej Zelandii farmaceuta musi być większościowym udziałowcem (właścicielem) apteki. (fot. MGR.FARM)

Farmacja na świecie: Nowa...

Adam Chojnacki – Lubuski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny. (fot. archiwum prywatne)

Silna inspekcja jest w...

Efekt nocebo może być silniejszy od placebo

Efekt nocebo może być silniejszy od placebo

Tagi: 

Termin „nocebo” pochodzi z łacińskiego słowa „szkodzić” i oznacza stan, w którym pacjent spodziewa się negatywnego wyniku leczenia. Jednego z pierwszych opisów tego zjawiska upatruje się w latach 70. ubiegłego wieku. Pacjent chory na raka zmarł krótko po tym, jak dowiedział się, że zostały mu 3 miesiące życia. Podczas sekcji okazało się jednak, że został nieprawidłowo zdiagnozowany i stadium nowotworu nie było na tyle zaawansowane, aby było przyczyną śmierci.

Czy farmaceuci powinni tłumaczyć pacjentom zagadnienie nocebo? (fot. Shutterstock)

Z kolei w 2007 r. opublikowano przypadek pacjenta, który w trakcie badania klinicznego dla leku przeciwdepresyjnego próbował popełnić samobójstwo, biorąc jednorazowo 29 kapsułek. Z objawami ciężkiej hipotensji został przyjęty do szpitala. Wszystkie objawy zniknęły kiedy uzyskał informację, że przyjmował… placebo.

Neuropsychiatrzy są zdania, że efekt nocebo może być silniejszy od efektu placebo. Wynika to z faktu, że mamy tendencje do zamartwiania się i negatywne przewidywania pojawiają się szybciej, niż te pozytywne.

Zjawisko jest zauważalne w badaniach klinicznych, gdzie pacjenci po zapoznaniu się z informacją na temat potencjalnych działań niepożądanych leków, raportują dokładnie taki typ objawów, mimo że nie podjęli oni żadnej interwencji lub objawy te pojawiły się szybciej, niż fizjologiczna odpowiedź organizmu na lek mogła się w ogóle pojawić.

Przykładowo podwójnie zaślepione badanie dla atorwastatyny nie wykazało znacznej różnicy w częstości działań nieżądanych względem placebo. Gdy ci sami pacjenci zostali przyjęci do otwartej fazy badania, liczba przypadków bólów mięśniowych zwiększyła się aż o 41%. Efekt nocebo jest tym bardziej prawdopodobny, że pacjenci nie raportowali wzrostu innych, mniej znanych działań niepożądanych, takich jak zaburzenia erekcji. Wydaje się, że im pacjenci mają niższą wiedzę na temat skutków ubocznych leku, tym działanie ma mniejszą szansę wystąpić.



Efekt nocebo nie jest tylko i wyłącznie zjawiskiem psychologicznym. Ma on podstawy biologiczne i powinien być poważnie brany pod uwagę. Badanie opisane w 2017 r. w czasopiśmie „Science” polegało na podaniu pacjentom kremu na stany zapalne skóry – jeden w opakowaniu wyglądającym na droższy, drugi na tańszy. W rzeczywistości jednak kremy nie zawierały żadnej substancji leczniczej. Pacjenci zostali poinformowani przed badaniem, że krem może powodować zwiększenie wrażliwości na ból. Okazało się, że miejsca potraktowane badanymi kremami były bardziej bolesne w porównaniu do miejsc kontrolnych bez kremu. Efekt był również większy w przypadku droższego preparatu, jako tego „silniejszego”. Nie były to tylko odczucia subiektywne – zmiany w mózgu charakterystyczne dla objawów bólowych zostały potwierdzone w obrazowaniu MRI.

Czy farmaceuci powinni tłumaczyć pacjentom zagadnienie nocebo? Zdaniem ekspertów wystarczy wyjaśnić, że nastawienie może odgrywać ogromną rolę, zarówno w pozytywnym, jak i negatywnym sensie, jeśli chodzi o efekt leczenia. Otwarte, przejrzyste relacje z pacjentem, mogą wręcz pozwolić wykorzystać efekt placebo, jednocześnie unikając efektu nocebo.

Źródło: Pharmaceutical Journal

Obecnie 420 sieci aptek skupia ponad 6369 placówek. 20 największych sieci posiada łącznie 2707 aptek, co stanowi 30% wartości rynku. (fot. Shutterstock)Coraz mniej aptek indywidualnych. Są...

W marcu liczba aptek indywidualnych spadła o 46. W porównaniu do tego samego miesiąca w ubiegłym...

Nie może stanowić naruszenia zakazu reklamy aptek, ewentualna możliwość wykorzystania oferty reklamowej przez przedsiębiorcę prowadzącego aptekę. (fot. MGR.FARM)W tym przypadku reklamy apteki nie było

Jedna z firm skierowała do aptek ofertę wzięcia udziału w akcji rabatowej zatytułowanej "Lokalne...

"Nie jestem prawnikiem, zajmuję się aptekami i staram się sprawić, aby pacjentom było w nich dobrze. Jak pacjent będzie szczęśliwy, to farmaceuci będą mieli pewną i dobrą pracę" - mówi Tomasz Barałkiewicz (fot. MGR.FARM)Otwórzmy się na zmiany

Dzięki niemu, setki polskich aptek przeszły metamorfozę i stały się bardziej przyjazne dla...

 Podobno w pierwszej aptece jest kolejka, a druga świeci pustkami. (fot. Shutterstock)Wojna aptek na Grochowie wygląda...

Gazeta Wyborcza zainteresowała się rywalizacją między dwiema aptekami na warszawskim Grochowie....

Sąd pierwszej instancji ustalił wartość szkody na ponad 750 tys. zł. Sąd Apelacyjny obniżył tę kwotę dokładnie o połowę. (fot. Shutterstock)"Król aptek" winny, ale na...

Sąd Apelacyjny w Szczecinie wydał wyrok w głośnej sprawie o wyłudzenie dotacji unijnej. Jednym z...

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy
dla osób uprawnionych do wystawia recept
lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Oświadczam, że jestem lekarzem, farmaceutą
lub osobą prowadzącą zaopatrzenie w produkty lecznicze.

Polityka prywatności serwisów grupy farmacja.net