Często do aptek trafiają też recepty nierefundowane wypisane w języku obcym. Nic nie stoi na przeszkodzie, żeby je zrealizować. (fot. Shutterstock)

Recepta na problem z receptą...

Doskonałym przykładem funkcjonowania instrumentów dzielenia ryzyka jest sytuacja z takimi lekami jak jak Xarelto czy Pradaxa. (fot. shutterstock)

Firmy farmaceutyczne, czarny...

Kiedy pacjentka przychodzi do apteki i informuje personel OTC, że szuka EHC, otrzymuje do wypełnienia formularz, w którym podaje swoje dane: imię i nazwisko, adres, wiek (fot. Shutterstock)

Farmaceuta w Irlandii:...

 Farmaceuta w przypadku pomyłki skutkującej zagrożeniem zdrowia lub życia pacjenta może zostać oskarżony zgodnie z art. 157 kodeksu karnego (fot. Shutterstock)

Błędy kosztują

Poza lekami, reakcje fotouczulające i fototoksyczne mogą wywołać również składniki kosmetyków (fot. Shutterstock)

Leki i słońce? Ostrzeż...

Metoklopramid - lek o wielu obliczach

Metoklopramid - lek o wielu obliczach

Tagi: 

Prokinetyki to leki, które wpływają na przyspieszenie pasażu jelitowego oraz opróżniania żołądka poprzez oddziaływanie z receptorami znajdującymi się w ośrodkowym układzie nerwowym, czyli za pomocą mechanizmów neurohormonalnych oraz poprzez receptory znajdujące się na obwodzie.

Leki prokinetyczne

   Poszczególne leki z tej grupy wpływają agonistycznie na receptor 5-HT4, co nasila wydzielanie acetylocholiny z zakończeń pozazwojowych. Inne są antagonistami receptora D2 dla dopaminy, a niektóre wykazują również powinowactwo dla receptorów motylinowych. Prokinetyki zamykają mięsień zwieracza wpustu i zwiększają napięcie oraz amplitudę skurczów żołądka, rozkurczają odźwiernik i nasilają perystaltykę dwunastnicy.

    Co ważne, działanie prokinetyczne odbywa się bez wydzielania dodatkowych ilości kwasu solnego. Do grupy tej nie zalicza się substancji rozluźniających masy kałowe, zwiększających wydzielanie soków żołądkowych i  jelitowych, ani leków wzmagających kurczliwość przewodu pokarmowego przy niezmienionym czasie pasażu. Ze względu na mechanizm działania stosuje się je głównie w refluksie żołądkowo-przełykowym i żołądkowo-jelitowym, czynnościowej niedrożności przewodu pokarmowego, opóźnionym opróżnianiu żołądka (gastroparezie), zaparciach i współistniejącym zespole jelita drażliwego, zapaleniu żołądka, objawach dyspepsji oraz opóźnionego opróżniania, a także w nudnościach i wymiotach spowodowanych zastojem pokarmu w żołądku.

 

Patomechanizm nudności

    Za pojawienie się mdłości i wymiotów odpowiadają dwa podstawowe mechanizmy: ośrodkowy i obwodowy. W patomechanizmie ośrodkowym istotną rolę odgrywa obszar zlokalizowany w pniu mózgu. Nazywany jest on polem najdalszym (area postrema). W jego obszarze zlokalizowane są receptory dopaminowe D2 i serotoninowe 5-HT3. Są one wrażliwe na działanie substancji takich jak: jony wapnia, mocznik, oraz szereg leków, zwłaszcza cytostatycznych i opioidowych. W patomechanizmie nudności i wymiotów równie ważną rolę spełniają receptory zlokalizowane na obwodzie w przewodzie pokarmowym. Są to receptory dla serotoniny 5-HT3, 5-HT4 oraz receptory dopaminowe D2. Ich pobudzenie następuje zwykle po zadziałaniu serotoniny uwolnionej z komórek  enterochromatofilnych zlokalizowanych w ścianie jelit w odpowiedzi na różne bodźce, zwłaszcza podawane leki cytostatyczne, radioterapię i toksyny.

 

O metoklopramidzie słów kilka



    Metoklopramid (4-amino-5-chloro-N-(2 (dietyloamino) etylo)-2-metoksybenzamid) to pochodna benzamidu o strukturze chemicznej podobnej do prokainamidu, ale bez działania przeciwarytmicznego. Jest to lek należący do grupy prokinetyków, ale o wyjątkowych właściwościach. Po pierwsze, jako jedyny oddziałuje zarówno na receptory dopaminergiczne D2, jak i serotoninoergiczne 5-HT4. Poza tym wykazuje również antagonistyczną aktywność w stosunku do receptora 5-HT3, co sprawia, że po jego zastosowaniu pojawia się działanie przeciwwymiotne. Dlatego też bardzo często wykorzystywany jest właśnie w leczeniu nudności i wymiotów, ponieważ łączy zarówno działanie ośrodkowe, jak i obwodowe.

    Metoklopramid dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego, może być również podawany dożylnie, co ma duże znaczenie przy silnym odruchu wymiotnym. Okres półtrwania leku wynosi niecała 5 godzin, działa dość szybko bo po około 15-60 minutach. Lek gromadzi się przede wszystkim w błonie śluzowej przewodu pokarmowego, wątrobie i gruczołach ślinowych. Stosowany jest w zapobieganiu nudnościom i wymiotom spowodowanym podawaniem chemioterapii, po zabiegach operacyjnych oraz wywołanych zaburzeniami czynnościowymi przewodu pokarmowego (gastropareza, zespół uciśniętego żołądka, niedrożność mechaniczna wywołana guzem i zaburzenia motoryki jelit).

  Jest to lek pierwszego rzutu stosowany w leczeniu nudności związanych z chemioterapią i stosowaniem opioidów. Nie hamuje wymiotów pochodzenia błędnikowego. Ze względu na właściwości prokinetyczne podaje się go w zgłębnikowaniu jelita cienkiego, zaburzeniach czynności żołądka w cukrzycy oraz w diagnostyce radiologicznej, ponieważ wpływając na motorykę przewodu pokarmowego ułatwia przechodzenie papki barytowej przez żołądek. Stosowany jest również w premedykacji przed zabiegami chirurgicznymi jako profilaktyka zachłyśnięcia. Lek jest zazwyczaj bardzo dobrze tolerowany. Niekiedy, szczególnie przy zastosowaniu wysokich dawek, może powodować działania niepożądane takie jak: ruchy dystoniczne, objawy pozapiramidowe(dlatego jest przeciwwskazany w chorobie Parkinsona), rzadko drgawki. U starszych i wyniszczonych chorych czasem obserwuje się senność.


  1. Wojciech Leppert, Nudności i wymioty u chorych w medycynie paliatywnej. ARTYKUŁY POGLĄDOWE I WYTYCZNE Medycyna Paliatywna 2011; 3: 113–120
  2. Anna Adamczyk Prokinetyki w opiece paliatywnej Polska Medycyna Paliatywna 2003, tom
    2, nr 3

  3. WOJCIECH
    LEPPERT LECZENIE OBJAWÓW ZE STRONY PRZEWODU POKARMOWEGO U CHORYCH W MEDYCYNIE
    PALIATYWNEJ Nowiny Lekarskie 2011, 80, 1, 47–57

  4. Wojciech Leppert1, Dorota Swoboda2 Management of cancer patients with symptoms of bowel obstruction
    ARTYKUŁY POGLĄDOWE I WYTYCZNE Medycyna Paliatywna 2010; 4: 177–189

  5. Allen Lee, Braden Kuo Metoclopramide in the Treatment of Diabetic Gastroparesis Expert Rev Endocrinol
    Metab.
    2010;5(5):653-662.

Jedna z farmaceutek próbowała sprawcę powstrzymać przed wyjściem z apteki z łupem, ale została przez niego brutalnie odepchnięta (fot. Shutterstock)Zatrzymano złodzieja, który dwa razy...

Policjanci zatrzymali 29-latka podejrzewanego o dokonanie kradzieży z rozbojem w jednej z aptek...

Zdaniem lekarzy szczepienie jest zabiegiem i musi zostać poprzedzone wnikliwym badaniem pacjenta (fot. Shutterstock)Lekarze: Szczepienie w aptece? Nie ma...

"Nie ma akceptacji środowiska lekarskiego dla pomysłu przeprowadzania szczepień przez...

Farmaceuci są zgodni, że w takich sytuacjach najbardziej zgubna jest rutyna - zarówno po stronie pracowników aptek, jak i pielęgniarek podających szczepionki (fot. Shutterstock)Gdy farmaceuta się pomyli, to na głowie...

Szerokim echem w środowisku farmaceutów obił się niedawny wyrok Sądu Rejonowego w Zamościu....

Firmy często przekazują dziennikarzom informacje prasowe na nośnikach danych, lecz zazwyczaj są to tanie pendrive’y. (fot. Shutterstock)Laptop jako podarunek od koncernu...

Rok 2015. Gabinet głównego inspektora farmaceutycznego (GIF). Wchodzi do niego wysoki rangą...

Apteki mają trudności z zaspokojeniem potrzeb pacjentów, a dostawcy, hurtownicy i producenci nie nadążają z produkcją i dostawą szczepionek (fot. Shutterstock)Szczepienia w aptekach? To działa aż za...

Apteki w Australii nie nadążają z zamawianiem szczepionek przeciw grypie - to wynik ogromnego...