OPIS PRZYPADKU
Pani Maria i jej dwaj synowie – dwuletni Kuba i sześcioletni Tomek – wracają właśnie ze spaceru nad rzeką. Niestety pech chciał, że podczas swojej wycieczki zostali dotkliwie pogryzieni przez komary, co widać po licznych, swędzących bąblach na ich ciele. Pani Maria wspomina dodatkowo, że starszy syn biegając w tą i z powrotem wpadł w krzaki i natrafił na pokrzywy, przez co strasznie doskwiera mu swędzenie skóry rąk i nóg. Pacjentka prosi Cię o pomoc, sugerując, aby zaproponowany preparat działał możliwie szybko ze względu na mocno już zniecierpliwione i rozdrażnione swędzeniem dzieci. Masz już jakiś pomysł, co można zarekomendować Pani Marii i jej synom?
KOMARY TO UCIĄŻLIWY PROBLEM W OKRESIE WIOSENNO-LETNIM
Komary to niewielkie owady, które zgodnie z aktualną wiedzą odpowiadają za większość ukąszeń na całym świecie [1]. Dlaczego komary gryzą i czym się kierują przy wyborze potencjalnej „ofiary”? Liczne badania pokazują, że tym co w głównej mierze odpowiada za ich przyciąganie przez człowieka jest wydychany przez nas dwutlenek węgla [2]. W wydychanym powietrzu jest go co prawda kilka procent, ale to i tak zdecydowanie więcej niż w otaczającym nas powietrzu atmosferycznym, dlatego też komary tak łatwo mogą nas zlokalizować [2]. Wśród innych czynników wpływających na zainteresowanie komarów człowiekiem jest też temperatura ciała, zapach skóry i występujący na niej mikrobiom [2,3].
UKĄSZENIA KOMARÓW WYZWALAJĄ UWOLNIENIE HISTAMINY
Ugryzienie przez komara wywołuje dwa rodzaje reakcji skórnych. Pierwsza to reakcja natychmiastowa, objawiająca się powstaniem bąbla z otaczającym go rumieniem. Druga zaś to uporczywy świąd, który może trwać nawet 24-36 godzin [1]. Dlaczego ukąszenia komarów wywołują świąd i zaczerwienienie? Ślina komarów zawiera liczne związki, odbierane przez organizm jako potencjalne alergeny – stąd organizm odpowiada reakcją obronną i uwalnianiem m.in. histaminy z komórek tucznych i bazofilów [1,4,5]. Poza tym w ślinie komarów również znajduje się histamina [1]. Obecność zarówno endogennej histaminy, jak i tej pochodzącej od komarów wywołuje zmiany zapalne i rozszerzenie naczyń krwionośnych, świąd, obrzęk oraz dolegliwości bólowe [1,4,5,6].
W JAKI SPOSÓB POKRZYWA TEŻ WYWOŁUJE SWĘDZENIE?
Nie będzie chyba odkrywczym stwierdzenie, że pokrzywy należą do roślin parzących [7]. Posiadają liczne kłujące włoski, które przy kontakcie działają jak strzykawki – wpuszczając pod skórę płyn z licznymi substancjami toksycznymi. Jak się okazuje głównymi składnikami tego płynu są neuroprzekaźniki, odpowiedzialne za niemal natychmiastową reakcję skórną objawiającą się bólem, świądem, obrzękiem i rozszerzeniem naczyń. Poza acetylocholiną i serotoniną płyn z parzących włosków pokrzyw zawiera duże ilości histaminy – kluczowej dla rozwoju silnego świądu [1].
NA SKÓRNE ZMIANY ALERGICZNE I ZAPALNE WARTO WYBRAĆ…
Liczne badania potwierdzają, że na zmiany alergiczne i zapalne, związane z uporczywym świądem najlepiej zastosować substancje przeciwhistaminowe – wszak to histamina odpowiada za rozwój nieprzyjemnych objawów [1,8]. Jaką substancję wybrać? Warto zwrócić uwagę na leki działające miejscowo. Przykładem takiego związku jest difenhydramina, która łagodzi objawy wywołane działaniem histaminy: obrzęk, zaczerwienienie i świąd [9,10].
JAK ZWIĘKSZYĆ SZYBKOŚĆ DZIAŁANIA?
Dobrym rozwiązaniem jest obecność obok substancji przeciwhistaminowej środka miejscowo znieczulającego, jak chociażby lidokainy [10]. Lidokaina blokuje przewodzenie impulsów w układzie nerwowym, przez co skutecznie znieczula i ogranicza uciążliwe objawy wywołane ugryzieniem komarów. Co więcej – oprócz tego, ze jest dobrze tolerowana przez pacjentów to jeszcze efekty jej działania widoczne są w czasie nawet poniżej 2 minut [10,11].
EFEKTYWNIE, SZYBKO… ALLEFIN!
Skoro już wiesz, że preparat, który możesz polecić Pani Marii powinien posiadać substancję przeciwhistaminową oraz miejscowo znieczulającą, to Twoją rekomendacją powinien być produkt leczniczy Allefin w formie żelu na skórę [10]. Allefin można stosować w objawowym leczenie zmian zapalnych i alergicznych skóry z towarzyszącym świądem – będących następstwem ukąszeń owadów lub kontaktu z roślinami (np. pokrzywą) [10]. To, co dodatkowo wyróżnia Allefin na tle innych produktów jest właśnie obecność lidokainy, przez co początek działania obserwowany jest już w czasie poniżej 2 minut od aplikacji na skórę [10]. Co ważne, Allefin to lek dla całej rodziny – mogą go stosować również dzieci od 2 lat [10].
[farmacja_challenge_button url=”/wyzwanie-allefin/case-study-czesc-druga/”]
Literatura:
- Update on mosquito bite reaction: itch and hypersensitivity, pathophysiology, prevention, and treatment, Ashley Vander Does, et.al., Front. Immunol. 13:1024559 (2022)
- Multimodal strategies of host-seeking mosquitoes, Molly Zhen Liu, Student Theses and Dissertations 2019, The Rockefeller University
- Human attractive cues and mosquito host-seeking behavior, Iliano V. Coutinho-Abreu, Jeffrey A. Riffell, Omar S. Akbari, Trends in Parasitology, Volume 38, Issue 3, March 2022, 246-264
- Insect bite reactions, Sanjay Singh, Baldeep Kaur Mann, Indian Journal of Dermatology, Venerology, and Leprology, March-April 2013, Vol 79, Issue 2
- Alergia na owady niebłonkoskrzydłe, Krzysztof Buczyłko, Emilia Majsiak, Aneta Wagner, Alergia Astma Immunologia 2015, 20(3): 170-177
- Neuropathic agents in the management of pruritus in burn injuries: a systematic review and meta-analysis, Christopher McGovern, et.al., Trauma Surg Acute Care Open 2021;6:e000810
- Distribution, ecology, chemistry and toxicology of plant stinging hairs, Hans-Jurgen Ensikat, Hannah Wessely, Marianne Engeser, Maximilian Weigend, Toxins (Basel) 2021, 13(2):141
- Leki przeciwhistaminowe w alergicznych chorobach skóry, Marta Woźniak-Wakuluk, Roman Nowicki, Forum Medycyny Rodzinnej 2008, tom 2, nr 4, 298-301
- Aktualne możliwości leczenia atopowego zapalenia skóry z perspektywy pediatry, Barbara Klasa, Ewa Cichocka-Jarosz, Przegląd Lekarski 2017/74/8
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Allefin
- Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci – badania z randomizacją, Piotr Dziechciarz, Andrea Horvath, Bożena Grygiel, Pediatria Polska, tom 85, nr 3, 2010
ALL/23/05/05/x
Allefin, (20 mg + 10 mg)/g, żel. Skład: 1 g żelu zawiera: 20 mg difenhydraminy chlorowodorku (Diphenhydramini hydrochloridum) i 10 mg lidokainy chlorowodorku jednowodnego (Lidocaini hydrochloridum monohydricum). Substancja pomocnicza o znanym działaniu: 1 g żelu zawiera: 60 mg glikolu propylenowego (E 1520). Postać farmaceutyczna: Żel. Wskazania do stosowania: Produkt leczniczy Allefin jest wskazany w objawowym leczeniu zmian zapalnych i alergicznych skóry, z towarzyszącym świądem, w następstwie ukąszeń owadów, a także kontaktu z roślinami np. pokrzywą. Produkt leczniczy Allefin jest wskazany do stosowania u dorosłych, młodzieży i dzieci w wieku od 2 lat. Dawkowanie i sposób podawania: Dawkowanie: Nanieść niewielką ilość żelu na zmienione miejsce na skórze i delikatnie rozprowadzić. Stosować w zależności od potrzeb 2 lub 3 razy na dobę. Sposób podawania: Podanie na skórę. Przeciwwskazania: Nadwrażliwość na substancje czynne lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Dermatozy wysiękowe i pęcherzykowe. Nie stosować u dzieci w wieku poniżej 2 lat. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania: Produkt leczniczy należy stosować ostrożnie po przebytych porażeniach neurologicznych oraz w niewydolności mięśnia sercowego. Nie należy nasłoneczniać skóry leczonej produktem Allefin. Działania niepożądane: Dotychczas nie stwierdzono nasilonych działań niepożądanych po miejscowym podaniu difenhydraminy i lidokainy. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych): Rumień, reakcja alergiczna. Podmiot odpowiedzialny: PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCJI FARMACEUTYCZNEJ HASCO-LEK S.A. 51-131 Wrocław, ul. Żmigrodzka 242 E. Numer pozwolenia na dopuszczenie do obrotu: 26329. Kategoria dostępności: Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza – OTC. Przed zastosowaniem należy zapoznać się z zatwierdzoną charakterystyką preparatu. Dalsze informacje dostępne na życzenie.
