OPIS PRZYPADKU
Pani Kasia to kobieta około 40-stki, która za kilka dni wyjeżdża wraz z mężem i dwójką dzieci na Mazury. Nauczona doświadczeniem z poprzednich lat chce odpowiednio wyposażyć swoją podróżną apteczkę. W zeszłym roku szczególnie brakowało jej w niej produktu, który byłby skuteczny w przypadku nieoczekiwanych i swędzących zmian skórnych, będących wynikiem ukąszeń owadów, czy też kontaktu np. z pokrzywą. Dzieci Pani Kasi mają sposobność do tego typu sytuacji. Allefin
Co można polecić pacjentce, biorąc pod uwagę jej prośbę, aby otrzymany preparat działał możliwie szybko, skutecznie i nadawał się dla całej rodziny?
Swędzące zmiany skórne, szczególnie w okresie wiosenno-letnim, są typowe dla ukąszeń owadów, czy też wynikają z kontaktu z niektórymi roślinami, np. pokrzywami. W przypadku owadów za większość ukąszeń odpowiadają komary, choć mogą być one też wynikiem interakcji z pszczołami i osami [1,2]. Reakcja skórna na ukąszenie to przede wszystkim bąbel, wraz z otaczającym go rumieniem (tzw. reakcja natychmiastowa) oraz uporczywy świąd – mogący utrzymywać się 24-36 godzin [1].Należy jednoznacznie podkreślić, że czynnikiem sprawczym, odpowiedzialnym za rozwój świądu jest histamina [1,3,4]. Histamina obecna jest zarówno w ślinie komarów, jak również wytwarzana jest w odpowiedzi na kontakt alergenów ze śliny owadów (komarów) z komórkami tucznymi, eozynofilami i bazofilami. Efektem jej działania jest rozszerzenie naczyń krwionośnych (zaczerwienienie), świąd, obrzęk i doznania bólowe [1,2,5].
Miejscowe glikokortykosteroidy
Miejscowe glikokortykosteroidy (np. hydrokortyzon) nie wykazują aktywności przeciwhistaminowej [6]. GKS wpływają na stan zapalny i hamują syntezę mediatorów zapalenia – nie ma to jednak wpływu na fakt, że histamina nadal będzie obecna w miejscu ukąszenia lub w miejscu kontaktu z pokrzywą [6]. Co więcej – miejscowe GKS (zwłaszcza u dzieci) mogą wiązać się z działaniami niepożądanymi, np. alergiami kontaktowymi [6]. Ponadto warto podkreślić, iż dostępne bez recepty leki z miejscowym GKS są przeznaczone dla pacjentów od 12 lat, a Pani Kasi zależało na produkcie dla całej rodziny. Co zatem wybrać?
Preparat z difenhdyraminą i lidokainą
Zmiany alergiczne i zapalne, powstałe np. w wyniku ukąszeń przez owady, którym towarzyszy uporczywy świąd najlepiej reagują na leczenie substancjami przeciwhistaminowymi [1,7]. W alergiach skórnych, szczególnie dobrze sprawdzają się miejscowe leki przeciwhistaminowe I generacji [7]. Taką substancją jest chociażby difenhydramina, która hamuje reakcje alergiczne i wykazuje działanie przeciwświądowe [8].Nie wszystkie dostępne na rynku produkty z lekiem przeciwhistaminowym na skórę mają jednak taki sam skład. Niektóre, posiadają dodatkowo także substancję miejscowo znieczulającą – lidokainę [8]. Lidokaina to najczęściej stosowany i najlepiej przebadany związek miejscowo znieczulający, uznawany za wysoce bezpieczny i dobrze tolerowany [9,10,11]. Mechanizm jej działania polega na hamowaniu zarówno inicjacji, jak i przewodzenia impulsów nerwowych, czego efektem jest miejscowe znieczulenie [11]. Warto wiedzieć, że histamina to również neuroprzekaźnik, dlatego blokowanie przewodzenia impulsów dotyczy także tych indukowanych przez nią [12]. Charakterystyczną zaletą lidokainy jest szybki początek działania – efekty obserwowane są już w czasie poniżej 2 minut od aplikacji na skórę, co szczególnie w przypadku dzieci jest cechą niezwykle pożądaną [8,13].
Jak powinna wyglądać prawidłowa rekomendacja?
Właściwą rekomendacją powinien być zatem produkt, który łączy zarówno działanie przeciwhistaminowe z szybkim działaniem miejscowo znieczulającym. Cechy te posiada produkt leczniczy Allefin, w formie żelu do stosowania na skórę [8]. Allefin wskazany jest do stosowania w objawowym leczeniu zmian zapalnych i alergicznych skóry, z towarzyszącym świądem – w następstwie ukąszeń owadów lub kontaktu z roślinami (np. pokrzywą) [8]. Zaletą produktu jest fakt, że dzięki obecności lidokainy początek działania obserwowany jest już w czasie poniżej 2 minut od aplikacji na skórę. Dodatkową zaletą jest możliwość stosowania u dzieci w wieku od 2 lat. [8].
Literatura: 1. Update on mosquito bite reaction: itch and hypersensitivity, pathophysiology, prevention, and treatment, Ashley Vander Does, et.al., Front. Immunol. 13:1024559 (2022) 2. Insect bite reactions, Sanjay Singh, Baldeep Kaur Mann, Indian Journal of Dermatology, Venerology, and Leprology, March-April 2013, Vol 79, Issue 2 3. Neuropathic agents in the management of pruritus in burn injuries: a systematic review and meta-analysis, Christopher McGovern, et.al., Trauma Surg Acute Care Open 2021;6:e000810 4. Anafilaksja – rozpoznawanie i leczenie w praktyce lekarskiej, Patrycja Lachowska-Kotowska, Anna Grzywa-Celińska, Andrzej Prystupa, Michał Kotowski, Rafał Celiński, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2013, Tom 19, Nr 2, 99-102 5. Alergia na owady niebłonkoskrzydłe, Krzysztof Buczyłko, Emilia Majsiak, Aneta Wagner, Alergia Astma Immunologia 2015, 20(3): 170-177 6. Działania niepożądane miejscowych preparatów glikokortykosteroidowych stosowanych w dermatologii, Wojciech Silny, Magdalena Czarnecka-Operacz, Postępy Dermatologii i Alergologii XX;2003/1 7. Leki przeciwhistaminowe w alergicznych chorobach skóry, Marta Woźniak-Wakuluk, Roman Nowicki, Forum Medycyny Rodzinnej 2008, tom 2, nr 4, 298-301 8. Charakterystyka Produktu Leczniczego Allefin 9. Lidocaine and pain management in the emergency department: a review article, Samad Ej Golzari, et.al., Anesth Pain Med. 2014 February; 4(1): e15444 10. What is the role of diphenhydramine in local anesthesia?, Steven M. Green, Academic Emergency Medicine Mar 1996, Vol.3, No.3 11. Topical lidocaine for chronic pain treatment, Marion Voute, et.al., Drug Design, Development and Therapy 2021: 15 4091-4103 12. Topical antihistamines display potent anti-inflammatory activity linked in part to enhanced permeability barier function, Tzu-Kai Lin, et.al., J Invest Dermatol. 2013 Feb; 133(2): 469-478 13. Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci – badania z randomizacją, Piotr Dziechciarz, Andrea Horvath, Bożena Grygiel, Pediatria Polska, tom 85, nr 3, 2010 14. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fenistil 15. Nadmierne reakcje miejscowe po ukąszeniu przez komary – jak diagnozować i leczyć?, Małgorzata Piechora, Wioletta Zagórska, Pediatria po Dyplomie 2015,04 Allefin, (20 mg + 10 mg)/g, żel. Skład: 1 g żelu zawiera: 20 mg difenhydraminy chlorowodorku (Diphenhydramini hydrochloridum) i 10 mg lidokainy chlorowodorku jednowodnego (Lidocaini hydrochloridum monohydricum). Substancja pomocnicza o znanym działaniu: 1 g żelu zawiera: 60 mg glikolu propylenowego (E 1520). Postać farmaceutyczna: Żel. Wskazania do stosowania: Produkt leczniczy Allefin jest wskazany w objawowym leczeniu zmian zapalnych i alergicznych skóry, z towarzyszącym świądem, w następstwie ukąszeń owadów, a także kontaktu z roślinami np. pokrzywą. Produkt leczniczy Allefin jest wskazany do stosowania u dorosłych, młodzieży i dzieci w wieku od 2 lat. Dawkowanie i sposób podawania: Dawkowanie: Nanieść niewielką ilość żelu na zmienione miejsce na skórze i delikatnie rozprowadzić. Stosować w zależności od potrzeb 2 lub 3 razy na dobę. Sposób podawania: Podanie na skórę. Przeciwwskazania: Nadwrażliwość na substancje czynne lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Dermatozy wysiękowe i pęcherzykowe. Nie stosować u dzieci w wieku poniżej 2 lat. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania: Produkt leczniczy należy stosować ostrożnie po przebytych porażeniach neurologicznych oraz w niewydolności mięśnia sercowego. Nie należy nasłoneczniać skóry leczonej produktem Allefin. Działania niepożądane: Dotychczas nie stwierdzono nasilonych działań niepożądanych po miejscowym podaniu difenhydraminy i lidokainy. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych): Rumień, reakcja alergiczna. Podmiot odpowiedzialny: PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCJI FARMACEUTYCZNEJ HASCO-LEK S.A. 51-131 Wrocław, ul. Żmigrodzka 242 E. Numer pozwolenia na dopuszczenie do obrotu: 26329. Kategoria dostępności: Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza – OTC. Przed zastosowaniem należy zapoznać się z zatwierdzoną charakterystyką preparatu. Dalsze informacje dostępne na życzenie.
ALL/23/05/04/x
