Trądzik w szczególności dotyka osoby w wieku dojrzewania, ale to nie jedyna grupa osób zmagających się z tego typu problemami. Jak pomóc takim pacjentom i na co zwrócić im uwagę w kontekście pielęgnacji tego typu skóry?
Opis przypadku
Twoją pacjentką jest dziś Pani Karolina, 20-latka z doskwierającym jej problemem trądziku – głównie na skórze twarzy. Pani Karolina prosi o pomoc, gdyż problem, z którym się zmaga zaczyna jej coraz bardziej przeszkadzać. Obecnie pacjentka stosuje zalecone przez dermatologa leczenie doustne dedykowane trądzikowi. Stara się ograniczyć ilość stosowanych kosmetyków na twarz i częściej ją myć. Niestety jak się okazało to za mało. Co możesz jej polecić? Pani Karolina sugeruje też, aby zaproponowany preparat sprawdził się także w zabezpieczeniu jej skóry przed przebarwieniami trądzikowymi, o których słyszała od znajomych.
Trądzik pospolity – nazwa mówi sama za siebie…
Trądzik pospolity, jak sama nazwa wskazuje jest niezwykle pospolity w społeczeństwie. Różne źródła podają, że w grupie osób najbardziej dotkniętych tym problemem (czyli pomiędzy 11 a 30 rokiem życia) częstość występowania sięga nawet 90% [1,2]. Globalnie, uwzględniając różne grupy wiekowe jest to niecałe 10% [3]. Obecnie jednak z problemem trądziku coraz częściej zmagają się też osoby dorosłe – w wieku 40 i 50 lat. Nierzadko używa się wówczas terminologii tzw. trądziku późnego [4].
Trądzik to co do zasady dolegliwość obszarów włosowo-łojowych na skórze [2]. W wyniku określonych zmian powstają zaskórniki (zmiany niezapalne) oraz grudki i krosty (o charakterze zapalnym) [3]. Skąd biorą się zmiany trądzikowe na skórze? Główne przyczyny to:
- nadprodukcja łoju przez gruczoły łojowe
- hiperkeratynizacja mieszków włosowych, a w wyniku zablokowania ujść gruczołów – rozwój bakterii, zwłaszcza z rodzaju Cutibacterium acnes
- rozwój stanu zapalnego (nadmierna odpowiedź immunologiczna, zmieniony metabolizm hormonów w obrębie sebocytów, czyli komórek gruczołów łojowych) [1,2].
Nowe doniesienia wskazują też na istotną rolę diety hiperglikemicznej w rozwoju i nasileniu trądziku. Czynnikami zaostrzającymi przebieg choroby mogą być też: hormony przed menstruacją u kobiet, długa ekspozycja na promieniowanie słoneczne, leki (np. glikokortykosterody, leki przeciwdepresyjne), stres i zła pielęgnacja skóry [1].
Terapia trądziku ma 3 główne cele
Po pierwsze najważniejszym celem jest ograniczenie i zmniejszenie nasilenia uciążliwych zmian na skórze w postaci krostek, grudek i zaskórników [1,3]. Po drugie właściwe postępowanie terapeutyczne powinno także obejmować profilaktykę, tj. zapobieganie dalszym problemom skórnym. Trzeci aspekt, na który warto zwrócić uwagę to cel pielęgnacji, który powinien być także nastawiony na maksymalne ograniczenie negatywnych skutków trądziku, a zwłaszcza przebarwień skórnych i blizn [1,2,3]. W jaki sposób to zrobić?
Kwas azelainowy w terapii trądziku
Rekomendowaną formą pielęgnacji skóry podczas trądziku jest terapia miejscowa – zwłaszcza w przypadku postaci łagodnych i umiarkowanych zmian na skórze [1,2,3,5]. Pielęgnacja przy użyciu kwasu azelainowego rekomendowana jest także jako działanie podtrzymujące po zaniku zmian na skórze, a także jako wsparcie w cięższych postaciach choroby [1,5]. Mechanizm jego działania opiera się przede wszystkim na:
- działaniu przeciwbakteryjnym wobec bakterii tlenowych i beztlenowych (prawdopodobnie hamuje syntezę białek bakteryjnych)
- hamowaniu nadmiernej proliferacji i różnicowania keratynocytów – ogranicza hiperkeratynizację
- działaniu przeciwzapalnym (ogranicza syntezę wolnych rodników tlenowych)
- hamowaniu hiperpigmentacji skóry (hamuje melanogenezę, a przez to zapobiega przebarwieniom skórnym) [1,2,3,5,6].
Dodatkową zaletą tej substancji jest wysoki profil bezpieczeństwa, możliwość stosowania u osób powyżej 12 roku życia i mała ilość ewentualnych działań niepożądanych (zwłaszcza w porównaniu z retinoidami, czy też nadtlenkiem benzoilu) [1,2,3,5,6].
- Czytaj także: Trądzik z punktu widzenia farmaceuty
Co jeszcze powinna obejmować porada farmaceuty wobec osób z trądzikiem?
Przede wszystkim zwrócenie uwagi na ogromną rolę właściwej pielęgnacji skóry w tym okresie. Wybór terapii właściwej uzależniony jest od nasilenia zmian – postać łagodna i umiarkowana powinny być w pierwszej kolejności poddaniu działaniu preparatów miejscowych [1,2]. Poza leczeniem ważna jest pielęgnacja, czyli:
- utrzymywanie skóry w czystości i usuwanie nadmiaru łoju preparatami dedykowanymi skórze trądzikowej
- nawilżanie skóry – uważać na zbyt tłuste kremy i maści
- działanie przeciwzaskórnikowe i przeciwłojotokowe, np. za pomocą peelingów
- stosowanie filtrów UV, chroniących skórę przed promieniowaniem słonecznym [1].
Należy też poinformować pacjentkę/pacjenta, aby preparaty do terapii trądziku stosować na całą skórę twarzy, nie tylko miejscowo. Zwiększy to efektywność leczenia [1].
Hascoderm lipożel – liposomalny żel do skóry trądzikowej
Właściwą rekomendacją dla Pani Karoliny może być w tym przypadku produkt Hascoderm lipożel [7 ]. To preparat w formie żelu na skórę, zawierający w swoim składzie kwas azelainowy. Tym co wyróżnia produkt jest obecność liposomów, tj. pęcherzyków fosfolipidowych, które zwiększają penetrację kwasu do skóry i tym samym korzystnie wpływają na działanie produktu. Dodatkowo, postać żelu jest szczególnie zalecana osobom z trądzikiem – wygodna forma, efekt chłodzenia oraz brak pozostawiania na skórze pozostałości preparatu [3].
Produkt Hascoderm lipożel jest polecany do specjalistycznej pielęgnacji skóry tłustej, łojotokowej, ze zmianami trądzikowymi.
Literatura:
- Trądzik pospolity w praktyce ambulatoryjnej, Łukasz Matusiak, Medycyna Faktów 2023, 16/1(58)
- Topical azelaic acid, salicylic acid, nicotinamide, sulphur, zinc and fruit acid (alpha-hydroxy acid) for acne (Review), Liu H, et.al., Cochrane Database of Systematic Reviews 2020, Issue 5, Art. No.: CD011368
- Nowoczesne preparaty do pielęgnacji skóry trądzikowej ze szczególnym uwzględnieniem kwasu azelainowego, Paulina Szczepanik-Kułak, Dorota Krasowska, Świat Medycyny i Farmacji, 4(259), 2023
- Trądzik pospolity i jego leczenie, Magdalena Biegaj, Kosmetologia Estetyczna 2/2017/Vol.6
- The versatility of azelaic acid in dermatology, Tamara Searle, et.al., Journal of Dermatological Treatment 2020
- Zastosowanie kwasu azelainowego w wybranych schorzeniach dermatologicznych, Paula Dębek i inni, Med Rodz 2018; 21(4): 307-314
- https://e-hasco.pl/product-pol-348-Hascoderm-Lipozel-30-g.html
