Polipragmazja u osób starszych z ChZS, czyli jak ograniczyć stosowanie NLPZ…

To w grupie wiekowej seniorów bardzo często mamy do czynienia ze zjawiskiem polipragmazji. Jaki związek polipragmazja u osób starszych może mieć z lekami z grupy NLPZ, które stosowane są często w ramach farmakoterapii schorzeń układu kostno-stawowego, np. choroby zwyrodnieniowej stawów?

POLIPRAGMAZJA WŚRÓD OSÓB STARSZYCH

Polipragmazja, czyli jednoczesne przyjmowanie wielu leków, nierzadko bez niezbędnej wiedzy o możliwych interakcjach pomiędzy nimi to poważny problem w grupie starszych pacjentów [1]. Z problemem polipragmazji zmagają się przede wszystkim seniorzy. Jak pokazują statystyki prawie 70% osób po 65. roku życia dotkniętych jest dwoma lub więcej schorzeniami przewlekłymi [1]. Przyczyn polipragmazji należy upatrywać przede wszystkim w wielochorobowości. Obecnie dotyka ona coraz większą grupę pacjentów. Zwłaszcza wśród osób starszych oraz w samoleczeniu.

Dlaczego polipragmazja jest szczególnie niebezpieczna dla osób starszych? Przede wszystkim dlatego, że wydolność ich narządów jest pogorszona z racji wieku. Przez to są one bardziej podatne na możliwe działania niepożądane leków i interakcje pomiędzy nimi [1,2]. U osób starszych efekty uboczne leków występują nawet 7x częściej aniżeli u osób młodszych. Grupą leków, na którą szczególnie warto zwrócić uwagę w kontekście polipragmazji i osób starszych są niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ).

NALEŻY DĄŻYĆ DO OGRANICZENIA ILOŚCI PRZYJMOWANYCH LEKÓW!

Jednymi z częściej przyjmowanych leków przez osoby starsze są leki z grupy NLPZ. Wynika to głównie z potrzeby działania przeciwbólowego. Okazuje się bowiem, że  nawet 75% osób starszych, a w domach opieki to nawet 90% skarży się na przewlekłe bóle. Często związane są one z układem ruchu, co skutkuje potrzebą przyjmowania przez ponad 2/3 starszych pacjentów leków przeciwbólowych [2,3]. A trzeba wiedzieć, że NLPZ-y to leki obarczone wysokim ryzykiem działań niepożądanych i interakcji z innymi lekami. Wśród efektów ubocznych wymienić należy przede wszystkim możliwość wywołania owrzodzeń i krwawień w obrębie przewodu pokarmowego. Także możliwe jest działanie nefrotoksyczne, hepatotoksyczne i zwiększające ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych [2].

Z kolei jeśli chodzi o interakcje to długotrwałe przyjmowanie NLPZ zaburza proces krzepnięcia krwi (a dodatkowo  w przypadku równoczesnego stosowania leków przeciwzakrzepowych, może stwarzać ryzyko niebezpiecznych krwawień). Poza tym mogą mieć negatywny wpływ na skuteczność doustnych leków przeciwcukrzycowych, furosemidu oraz β-adrenolityków. Wśród najczęstszych schorzeń występujących u starszych pacjentów wymienić należy m.in. chorobę zwyrodnieniową stawów [4]. Dlatego w kontekście tego schorzenia tak istotne jest ograniczenie ewentualnego zjawiska polipragmazji przy zachowaniu efektywności leczenia.

JAK LECZYĆ CHOROBĘ ZWYRODNIENIOWĄ STAWÓW U PACJENTÓW PRZYJMUJĄCYCH WIELE LEKÓW?

Choroba zwyrodnieniowa stawów dotyczy nawet połowy społeczeństwa powyżej 40. roku życia [4]. Schorzenie obejmuje głównie stawy i struktury  okołostawowe. Daje ono takie objawy jak ból,  sztywność, ograniczoną ruchomość stawów, „trzeszczenie” stawów oraz obrzęki w ich obrębie [5,6]. To właśnie ból sprawia, że pacjenci często sięgają po leki z grupy NLPZ. Niestety, jak już wspomniano leki te – przy długotrwałym stosowaniu (a choroba zwyrodnieniowa stawów to schorzenie przewlekłe i nieuleczalne), mogą zwiększać ryzyko niebezpiecznych dla zdrowia pacjentów (zwłaszcza starszych i dotkniętych polipragmazją) incydentów. Jakie leczenie zatem wybrać w ramach farmakoterapii choroby zwyrodnieniowej stawów, aby ograniczyć stosowanie NLPZ?

Właściwym wyborem w takich przypadkach są wolnodziałające leki objawowe w ChZS, tzw. SYSADOA [6,7]. Substancje z tej grupy, dzięki swojemu działaniu przeciwbólowemu i chondroprotekcyjnemu  pozwalają zmniejszyć zapotrzebowanie pacjentów na leki z grupy NLPZ [6,7]. W Polsce do takich związków należą: ASU (niezmydlające się frakcje oleju awokado i oleju sojowego), siarczan chondroityny i siarczan glukozaminy [6].

• Czytaj także: NFZ: polipragmazja pozostająca poza nadzorem jest zjawiskiem niebezpiecznym

FARMACEUTO PAMIĘTAJ O ASU W TERAPII CHOROBY ZWYRODNIENIOWEJ STAWÓW

ASU (avocado-soybean unsaponifiables) to niezmydlające się frakcje olejów z awokado i soi [7]. ASU  zwiększa syntezę kolagenu II i glikozaminoglikanów oraz hamuje aktywność metaloproteinaz – enzymów rozkładających macierz zewnątrzkomórkową chrząstki stawowej [6,7]. Badania z udziałem ASU pokazują, że:

• stosowanie leku zawierającego ASU wiązało się z 50% redukcją zapotrzebowania na NLPZ-y u ponad 70% badanych osób.
• przyjmowanie leku zawierającego ASU spowalnia postęp choroby w obrębie chrząstki stawowej [6,8].

ASU może być także przyjmowane przez dłuższy czas i wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa [6,7,8,].

PIASCLEDINE TO JEDYNY LEK Z ASU NA POLSKIM RYNKU

Produkt leczniczy Piascledine może być dobrym rozwiązaniem nie tylko dla osób starszych, przyjmujących wiele leków i chcących ograniczyć ilość przyjmowanych NLPZ, ale również dla pacjentów zmagających się np. z chorobą wrzodową [9]. To lek, w składzie którego znajduje się 300 mg ASU.

Piascledine:

• wykazuje wysoki profil bezpieczeństwa i możliwość długotrwałego stosowania (zalecany okres leczenia to 3-6 miesięcy).
• to jedyny lek w Polsce z ASU – dostępny bez recepty.
• to łatwy dla pacjenta schemat dawkowania – 1 kapsułka na dobę w trakcie posiłku [6,9].

ASU zawarte w Piascledine jest rekomendowane przez Europejskie Towarzystwo ds. Klinicznych i Ekonomicznych Aspektów Osteoporozy i Osteoartrozy [5,]. Piascledine to szansa na ograniczenie konieczności przyjmowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych, a to ma ogromne znaczenie w kontekście unikania interakcji i działań niepożądanych, które wykazują.

Pamiętajmy, że nawet polipragmazja kontrolowana stwarza zagrożenie niebezpiecznych dla pacjentów interakcji i działań niepożądanych. Dlatego też każde ograniczenie ilości przyjmowanych leków czy też włączenie do terapii leków o dobrym profilu bezpieczeństwa stanowi znaczącą korzyść dla pacjenta.  W tym kontekście ASU to dobra alternatywa dla niesteroidowych leków przeciwzapalnych.

PRZEJDŹ DO SZKOLENIA I POZNAJ PRZYPADKI PACJENTÓW Z OBJAWAMI CHOROBY ZWYRODNIENIOWEJ STAWÓW >>

Literatura:

1. Polipragmazja wśród osób po 65 roku życia, Patrycja Misztal-Okońska, Magdalena Młynarska, Mariusz Goniewicz, Dominika Ceglińska, Journal of Education, Health and Sport 2017;7(8): 267-279

2. Stosowanie leków przeciwbólowych w różnych grupach wiekowych z uwzględnieniem relacji międzypokoleniowych, Marcin Weiner, Małgorzata Tokarska-Rodak, Anna Bida, Rozprawy Społeczne 2019, tom 13, nr 1

3. Multidyscyplinarny konsensus ekspertów w dziedzinie leczenia bólu i w geriatrii: zastosowanie leków przeciwbólowych w leczeniu bólu u osób starszych (z wyłączeniem znieczulenia), Francoise Capriz, et.al., Ból 2020, Tom 21, Nr 2, s. 31-44

4. Choroba zwyrodnieniowa stawów (artroza), Zofia Guła, Mariusz Korkosz, mp.pl

5. Główne dolegliwości wieku podeszłego ze szczególnym uwzględnieniem schorzeń kręgosłupa, Kruszewski Artur, Krajewska-Kułak Elżbieta, Śmigielska-Kuzia Joanna, Holistyczny wymiar współczesnej medycyny: praca zbiorowa, tom V, 2019, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

6. Zastosowanie ASU w terapii choroby zwyrodnieniowej stawów, Robert Rupiński, Maria Rell-Bakalarska, Medycyna Faktów, Reprint z Vol.16/Nr 2(59)/2023

7. Preparat zawierający niezmydlające się frakcje oleju awokado i oleju sojowego w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów, Eugeniusz Józef Kucharz, Medycyna Faktów, Reprint z Vol. 15/Nr 2(55)/2022

8. Symptoms modyfying effects of avocado/soybean unsaponifiables (ASU) in knee osteoarthritis, Thierry Appelboom, et.al., Scand J Rheumatol 2001; 30:242-7

9. Charakterystyka Produktu Leczniczego Piascledine

FNET/Pias/ Poli/11/24