Jak zostać szczęśliwym posiadaczem karty GMS? Trzeba spełnić warunek odpowiedniego dochodu. (fot. Shutterstock)

Farmaceuta w Irlandii:...

Nieumiejętnie, w tym nadmiernie stosowana suplementacja, może powodować wiele niekorzystnych konsekwencji zdrowotnych. (fot. Shutterstock)

Racjonalna Suplementacja...

Czynnikami wywołującymi reakcje fototoksyczne mogą być substancje roślinne, leki czy środki chemiczne, działające zewnętrznie bądź podane doustnie. (fot. Shutterstock)

10 leków, przy których należy...

Nieograniczone stosowanie antybiotyków, skutkuje opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe oraz rozwojem „superbakterii”. (fot. Shutterstock)

Antybiotykooporność jak...

System ten w aptece nie ma większego sensu! Oznacza on tylko masę problemów a niczego nie gwarantuje. (fot. Shutterstock)

Dyrektywa antyfałszywkowa, a...

Leki dla dzieci

Leki dla dzieci

Rekomendowanie leków dla dzieci to ogromna odpowiedzialność, do której udźwignięcia musi być bezbłędnie przygotowany każdy farmaceuta. Oto przypomnienie najważniejszych zasad dotyczących stosowania leków u dzieci.

W praktyce aptecznej przy sporządzaniu leków recepturowych dawki dla dzieci oblicza się na podstawie farmakopealnych dawek dla dorosłych uwzględniając masę, wiek lub powierzchnię ciała dziecka. Te najczęściej stosowane wzory to wzór Younga i wzór Clarka.

Dzieci są szczególną grupą pacjentów ze względu na większe wymagania przy doborze dawki, jak i postaci leku. Do istotnych czynników branych pod uwagę przy określaniu wyżej wymienionych parametrów należy wiek i waga dziecka. Należy uwzględnić także wskazania terapeutyczne, preferowaną drogę podania, jak i choroby towarzyszące [1].

Podział wiekowy dzieci i młodych pacjentów [2]

W praktyce aptecznej przy sporządzaniu leków recepturowych dawki dla dzieci oblicza się na podstawie farmakopealnych dawek dla dorosłych uwzględniając masę, wiek lub powierzchnię ciała dziecka. Te najczęściej stosowane wzory to wzór Younga i wzór Clarka (na ilustracji wyżej) [3].

Należy jednocześnie pamiętać o różnicach w fizjologii między organizmem dorosłego i dziecka na poziomie absorpcji, metabolizmu i eliminacji leku. Im młodszy organizm tym większe różnice. Wszelkie zmiany w organizmie związane ze wzrastaniem i dojrzewaniem zachodzą szybciej. Dlatego właśnie określanie dawek pediatrycznych powinno odbywać się na podstawie danych literaturowych, a nie na zasadzie przeliczania z dawki dla osoby dorosłej. Problem z obliczeniem dawki pojawia się w przypadku otyłego dziecka. Wtedy kalkulacje na podstawie masy ciała mogą być nieobiektywne. Z kolei obliczenia dawki na podstawie powierzchni ciała, które mogą wydawać się najbardziej miarodajne, zupełnie nie sprawdzają się u wcześniaków. U nich bowiem powierzchnia ciała może zwiększyć się o 1-2% w ciągu dnia. Trudność może też stanowić dokładne określenie wzrostu [1].

Farmakokinetyka dzieci

• Wchłanianie

W wyniku zmniejszonego wydzielania kwasu żołądkowego pH u dzieci jest wyższe. Wpływa to na wzrost biodostępności leków zasadowych i spadek biodostępności leków kwasowych [3]. Wartość pH na poziomie 2-3 jest obserwowana w trzecim roku życia [7]. Zmniejszone jest wytwarzanie kwasów żółciowych i enzymów trzustkowych co skutkuje zmniejszoną biodostępnością leków rozpuszczalnych w tłuszczach [2]. W wyniku zróżnicowanego przepływu krwi w poszczególnych mięśniach różne jest wchłanianie leków po podaniu domięśniowym, na przykład zmniejszone gentamycyny czy zwiększone amikacyny [7]. Większe jest też wchłanianie leków przez skórę, jak i przepuszczalność bariery krew-mózg [3]. Do około 8 miesiąca życia u dzieci obserwuje się wolniejsze opróżnianie żołądka co skutkuje opóźnionym wchłanianiem leków [7].

• Dystrybucja

W wyniku zmniejszonej zawartości tkanki tłuszczowej mniejsza jest objętość dystrybucji leków lipofilnych np. diazepamu, fenobarbitalu. Większe jest zatem ich stężenie we krwi. Z tego wynika zwiększone ryzyko działań niepożądanych po zastosowaniu dawki standardowej [7]. Obserwuje się też mniejsze stężenie alfa1-glikoproteiny. Przez to osłabiona jest zdolność wiązania leków przez to białko. W wyniku tego dochodzi do zwiększenia wolnej frakcji leków, głównie o odczynie zasadowym. Wzrasta ryzyko toksyczności. Większa przepuszczalność bariery krew-mózg ułatwia penetrację leków z krwi do tkanki mózgowej. U dzieci obserwuje się też zwiększenie wrażliwości na leki wpływające na OUN i alkohol. Na skutek większej zawartości wody całkowitej w organizmie osiągana jest większa objętość dystrybucji leków hydrofilowych np. sulfonamidów czy amoksycykliny. Stąd mniejsze ich stężenie we krwi. Zwiększa to ryzyko braku skuteczności terapeutycznej po zastosowaniu standardowej dawki [7].

Na etapie dystrybucji obserwuje się również zmniejszoną ilość białek, głównie albumin. Przyczynia się to do zwiększenia czynnej farmakologicznie wolnej frakcji leków, głównie o charakterze kwaśnym. Niesie to niebezpieczeństwo wystąpienia objawów niepożądanych. Zmniejszone stężenie białek wpływa na przyspieszenie procesu eliminacji leków, co skutkuje ryzykiem skrócenia czasu działania leku [7].

• Metabolizm

Obserwuje się niewystarczającą sprawność enzymów wątrobowych metabolizujących leki, odpowiedzialnych głównie za reakcje oksydacji i sprzęgania. Następstwem jest zmniejszenie klirensu wątrobowego, jak i wydłużenie biologicznego okresu półtrwania. Dochodzi do nasilenia i przedłużenia działania leków. Zwiększa się ryzyko wystąpienia działań niepożądanych [7].

• Wydalanie

Czynność nerek noworodków nie jest w pełni rozwinięta. Stanowi ona około 40% tego co u dorosłych [3]. Zmniejsza się proces zagęszczania moczu, zatrzymywania jonów sodu, usuwania jonów wodorowych z moczem co skutkuje zmniejszoną eliminacją, odtruwaniem i wydłużeniem biologicznego okresu półtrwania ksenobiotyków [3].

Strony

Jeżeli natomiast osoba wydająca jest w stanie określić brakujący kod pocztowy, to może opisać go na rewersie recepty papierowej. (fot. Shutterstock)Czy farmaceuta może uzupełnić kod...

Od 18 kwietnia, gdy weszło w życie nowe rozporządzenie w sprawie recept, elementem obowiązkowym...

Techniczka na stażu samodzielnie wydawała leki pacjentom, a w systemie była wtedy zalogowana na kierownika apteki. (fot. Shutterstock)Sposób na zatrzymanie technika stażysty...

Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum już po raz kolejny, w krótkim czasie, rozstrzygał sprawę...

Póki co wszystkie osoby zatrzymane w poniedziałek przez CBA, zostały zwolnione do domu. (fot. Shutterstock)Nielegalny wywóz leków to proceder...

"To proceder niezwykle szkodliwy" - mówi o nielegalnym wywozie leków dr Paweł Wróblewski. "...

W ocenie Ministra Zdrowia obowiązujące obecnie regulacje odnoszące się do kwestii koncentracji zezwoleń na prowadzenie apteki ogólnodostępnej mają charakter kompleksowy. (fot. MGR.FARM)Ministerstwo Zdrowia o cofaniu zezwoleń...

Pod koniec stycznia poseł Waldemar Buda zwrócił się do Ministra Zdrowia z pytaniem o los 1500...

NFZ wyjaśnia, że data i godzina realizacji recepty oznacza moment fiskalizacji recepty lub kilku recept, kiedy pacjent płaci za wydawane leki. (fot. Shutterstock)Będą kary dla aptek, za błędnie...

Mazowiecki Oddział Wojewódzki NFZ wydał interpretację przepisów nowego rozporządzenia w sprawie...