Magazyn mgr.farm

Problem z głowy

1 października 2015 13:33

Wszy nie potrafią skakać, latać ani pływać. Mimo to bezbłędnie odnajdują drogę do naszych włosów stając się koszmarem niejednej rodziny. Na szczęście coraz więcej wiemy o skutecznych metodach walki z nimi…

dr n. farm Natasza Staniak

hedrin_300x250.png

Najstarsze znalezione skamieniałości jaj wszy pochodzą sprzed 10 000 lat! [1] Mimo cywilizacyjnego postępu i znaczącej poprawy warunków sanitarnych, w aptekach wciąż pojawiają się pacjenci w poszukiwaniu skutecznych preparatów przeciw wszawicy. W Polsce odsetek zakażonych osób waha się od ok 0,5 do 1,5 % [2]. Problem dotyczy w większości przypadków dzieci między 3 a 11 rokiem życia [3].

Wszawica głowowa, wiąże się przede wszystkim z przebywaniem w skupiskach ludzkich [2, 4], stąd jej częste występowanie u dzieci w wieku szkolnym i przedszkolnym, gdzie może pojawiać się nawet kilkukrotnie w ciągu roku. Pierwszy raz zaraz po wakacjach, gdy dzieci wracają z obozów i kolonii – od momentu zarażenia, do pojawienia się objawów mogą upłynąć nawet 3 tygodnie. Druga inwazja ma miejsce w okresie jesienno-zimowym, kiedy w szkolnych szatniach pojawiają się szaliki i czapki. Do zakażenia dochodzi przez bezpośredni kontakt z chorą osobą lub należącymi do niej przedmiotami (grzebienie, ozdoby do włosów, ręczniki, nakrycie głowy). Dlatego wszy częściej występują na głowach dziewczynek niż chłopców [5] – te chętniej obejmują się, przytulają i wzajemnie czeszą.
Wesz żywi się krwią ze skóry owłosionej [6]. Jej ślina wywołuje silny świąd i pojawienie się rumieniowych grudek. Następstwem tego jest drapanie, krwawiące nadżerki, a niekiedy też wtórne zliszajcowacenie zmian (tzw. wyprysk wszawicowy). Rozpoznanie choroby ułatwia badanie dermatoskopowe [5]. Zazwyczaj wystarczy jednak dokładnie obejrzeć owłosioną skórę głowy, zwłaszcza za uszami i w okolicach karku. Suche włosy należy przeczesywać gęstym grzebieniem, rozdzielając je na pojedyncze pasma [6]. Wszy głowowe są niewielkimi 2-3 mm owadami, przypominającymi nieco ziarenko sezamu. Są przezroczyste, co sprawia że mogą być trudne do wykrycia. Dopiero najedzone przybierają brunatny kolor. Jaja mają barwę perłowo-białą. Martwe jaja mają brązowawy kolor, a puste są białe i przypominają łupież.

Wesz porusza się z prędkością nawet do 23 cm/min, co utrudnia jej identyfikację i eliminację bez użycia dodatkowych środków [5]. Może przetrwać mycie włosów przez mocne chwytanie się włosa oraz zamykanie otworów przez które oddycha. Kilkadziesiąt lat temu jedynym sposobem pozbycia się wszy było staranne wyczesywanie dorosłych osobników i gnid z włosów zwilżonych wodą, roztworem octu bądź olejami. Obecnie poza wprowadzonymi do obrotu w latach 70-90 – tych ubiegłego wieku środkami farmakologicznymi [7], mamy do dyspozycji równie bezpieczne jak metody domowe, środki fizyczne, umożliwiające skuteczne pożegnanie się z chorobą.

Optimum termiczne dla wszy mieści się między 28-32 st. C. Wysokie temperatury powodują odwodnienie, a niskie utrudniają rozmnażanie. Poniżej 22 st. C nimfy nie wykluwają się z jaj, a poniżej 12 st. C jaja nie są w ogóle składane. To oznacza, że wystarczy uprać bieliznę, ubrania i pościel w temperaturze minimum 60 stopni C, a następnie wyprasować, aby trwale pozbyć się wszy. Dla pełnego bezpieczeństwa najlepiej nie używać ich przez kolejne 14 dni. Grzebienie i szczotki można umyć mydłem i zalać wrzątkiem, po czym zostawiać się w gorącej wodzie przez 10 minut. Przedmioty (np. maskotki) i materiały (np. wełniane płaszcze), których nie można poddać działaniu wysokich temperatur umieszcza się w foliowym szczelnym worku na 14 dni w celu zagłodzenia wszy (lub w zamrażarce na 2 dni).

Co doradzić w razie braku skuteczności leczenia lub gdy problemy z wszawicą powracają? Przede wszystkim należy się upewnić czy pacjent właściwe stosował się do zaleceń farmaceuty lub lekarza. Wszy nie potrafią skakać, latać i pływać, dlatego najważniejszym elementem profilaktyki jest też unikanie bezpośrednich kontaktów z osobami, które mogą stanowić źródło zakażenia (kontakt głowa do głowy). Można również wziąć pod uwagę, że na czapkach, ubraniach, grzebieniach i szczotkach, zagłówkach samochodów mogą znajdować się wszy bądź ich jaja. Należy uczulić dzieci, aby unikały używania ubrań, szalików i czapek należących do ich kolegów ze szkolnej ławy. Długie włosy najlepiej zaplatać lub nosić związane.

Schemat rozwoju wszy
Schemat rozwoju wszy (źródło: Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Białej Podlaskiej)

Literatura:
[1] Treatment of Pediculosis Capitis. Verma P, Namdeo C. Indian J Dermatol. 2015 May-Jun; 60(3): 238–247.
[2] Choroby pasożytnicze skóry – ciągle aktualnym problemem. Zasady leczenia. Dr med. Joanna Maj, dr med. Ewa Plomer-Niezgoda „TERAPIA” NR 3 z. 1 (163), MARZEC 2005, strona 34-36.
[3] Interventions for treating head lice. Van der Wouden JC, Klootwijk T, Le Cleach L, Do G, Vander Stichele R, Knuistingh Neven A, et al. Cochrane Database Syst Rev. 2011;(10):CD009321.
[4] Dermatologia dla niedermatologów. 37-letnia kobieta ze świądem owłosionej skóry głowy. Dr med. Andrzej Jaworek, lek. Maciej Pastuszczak, prof. dr hab. med. Anna Wojas-Pelc. www.mp.pl
[5] Pediculus humanus capitis: an update. Nutanson I, Steen CJ, Schwartz RA, Janniger CK. Acta Dermatovenerol Alp Panonica Adriat. 2008;17(4):147–54. 156–7, 159.
[6] Plastic detection comb better than visual screening for diagnosis of head louse infestation. Balcioglu C, Burgess IF, Limoncu ME, Sahin MT, Ozbel Y, Bilaç C, Kurt O, Larsen KS. Epidemiol Infect. 2008 Oct;136(10):1425-31.
[7] Insecticide resistance in head lice: clinical, parasitological and genetic aspects. Durand R ,Bouvresse S, Berdjane Z, Izri A, Chosidow O, Clark JM. Clin Microbiol Infect. 2012 Apr;18(4):338-44.

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Odpowiadasz:

avatar
Akceptuję regulamin dyskusji *
Komentujesz jako gość! Chcesz być informowany o nowych komentarzach w temacie? Zarejestruj się, lub jeśli już masz konto w grupie farmacja.net - .

Powiązane artykuły

Nawet 40% pacjentów nie przyjmuje swoich leków na nadciśnienie Nawet 40% pacjentów nie przyjmuje swoich leków na nadciśnienie

Badania wykazały, że pacjenci z nadciśnieniem tętniczym nie trzymają się zaleceń lekarskich. Problem...

Tętno a problemy seksualne kobiet Tętno a problemy seksualne kobiet

Jak donoszą naukowcy, kobiety z niższą spoczynkową zmiennością rytmu serca mogą być bardziej podatne...

Nowy lek na przewlekłą chorobę wątroby Nowy lek na przewlekłą chorobę wątroby

Europejska Agencja Leków zaaprobowała nowy produkt leczniczy Ocaliva zawierający kwas obetichlowy. L...