Przeciwciała monoklonalne | mgr.farm
Stosowanie niektórych leków przez sportowców jest dozwolone. Czy pomagają one w osiąganiu dobrych wyników? (fot. Shutterstock)

6 leków, które pomagają...

 Nie jest tajemnicą, że leki podawane doustnie za dnia cechuje zdecydowanie większa biodostępność. (fot. Shutterstock)

Czas zażywania leków ma...

Farmaceuta (aptekarz) nie może w toku swojej pracy podejmować działań, które były sprzeczne z przepisami prawa regulującymi wykonywanie zawodu. (fot. Shutterstock)

"Pracodawca zmusza mnie...

Wielu polskich farmaceutów szuka pracy w Irlandii. Jak powinni zacząć? (fot. Shutterstock)

Farmaceuta w Irlandii:...

Społeczeństwo wychodzi z założenia, że żyjemy w erze leków instant – lek w zasadzie tylko czeka grzecznie w opakowaniu, by wraz z pierwszą dawką uśmierzyć ból i wszelkie dolegliwości. (fot. Shutterstock)

Społeczeństwo instant

Przeciwciała monoklonalne

Przeciwciała monoklonalne

Jakże cudowny byłby świat, gdyby wynaleziono cząsteczki doskonałe, zdolne do niszczenia wybranych komórek (nowotworowych), znajdowania przerzutów nowotworowych, czy leczenia chorób zapalnych i stwardnienia rozsianego? Istnieją takie cząsteczki, które należy jedynie udoskonalić – mowa o przeciwciałach monoklonalnych.

Przeciwciała monoklonalne mAb - ang. Monoclonal AntiBodies to przeciwciała o jednakowej swoistości względem danego antygenu. To tak zwane bioterapeutyki – substancje czynne biologicznie pochodzenia zwierzęcego lub ludzkiego produkowane dzięki zdobyczom nowoczesnej biotechnologii. Pierwszym mAb zatwierdzonym przez FDA do leczenia raka był rituximab (Rituxan, IDEC-C2B8) – hybryda mysio–ludzkiego przeciwciała monoklonalnego.

Klasyczna metoda pozyskiwania przeciwciał monoklonalnych polega na łączeniu komórek szpiczaka (nieśmiertelnych) z limfocytami B o znanej swoistości. Dzięki fuzji limfocytów zdolnych produkować cały zakres przeciwciał z komórkami nowotworowymi stworzono hybrydy mogące wytwarzać wiele identycznych (stąd monoklonalne) przeciwciał. Metodę tę opracowali Cesar Milstein wraz z Georgesem Kohlerem i w 1984r. otrzymali za to Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny.

Jakie zastosowania niesie ze sobą to odkrycie medyczne?

Leczenie i diagnostyka nowotworów:
Brentuximab vedotin (Adcetris) – przeciwciało chimerowe stosowane w leczeniu chłoniaka Hodgkina
Trastuzumab (Herceptin) – mAb rozpoznające białko powierzchniowe HER-2, którego zwiększone stężenie występuje u kobiet z rakiem sutka lub jajników
Alemtuzumab (Campath) – leczenie chronicznej białaczki szpikowej, oraz immunosupresja po przeszczepie nerek
Gemtuzumab (Mylotarg) – leczenie ostrej białaczki limfatycznej
Bevacizumab (Avastin) – leczenie chronicznej białaczki szpikowej, rak okrężnicy i jelita grubego z przerzutami (skojarzenie z 5-fluorouracylem), guzy piersi (skojarzenie z paklitakselem)
Tiuxetan (Zevalin) – leczenie białaczki limfatycznej

Immunosupresja:
Daclizumab (Zenapax) – wywoływanie immunosupresji bezpośrednio po transplantacjach w celu zmniejszenia liczby epizodów ostrego odrzucenia przeszczepu
Muromonab (Okt-3) – celem przeciwdziałania ostrego odrzucenia przeszczepu nerki, wątroby i serca
Basiliximab (Simulect) – immunosupresja, zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą po przeszczepie nerek

Działanie przeciwzakrzepowe:
Abciximab (Reopro) – przeciwko zakrzepom naczyń wieńcowych, zwłaszcza tym, będącym następstwem zabiegu przezskórnej angioplastyki.

Leczenie choroby Crohna i RZS:
Infliximab (Remicade) – stosowany w leczeniu choroby Crohna oraz RZS (Reumatoidalne zapalenie stawów).
Adalimumab (Humira) – w pełni ludzkie mAb, będące antagonistą czynnika martwicy nowotworu (TNF), który jest cytokiną odgrywającą kluczową rolę w patogenezie wielu chorób zapalnych. Adalimumabem leczy się chorobę Crohna i RZS. Lek podaje się co drugi tydzień w postaci iniekcji podskórnych.
Golimumab (Simponi) – mAb ludzkie, wiążące TNF występujące w wysokim stężeniu u osób z chorobami o podłożu zapalnym. Leczy się nim RZS, łuszczycowe zapalenie stawów i ZZSK. Podawany w skojarzeniu z metotreksatem lub w monoterapii.



Leczenie AMD – starczej degeneracji plamki ocznej:
Ranibizumab (Lucentis) – do ciała szklistego wstrzykuje się 1 dawkę na miesiąc (8-12 dawek rocznie). Koszt 1 dawki to 5000zł.

Leczenie astmy:
Omalizumab (Xolair) – skuteczny u chorych z astmą o ciężkim przebiegu, bowiem zmniejsza częstość zaostrzeń choroby, liczbę interwencji lekarskich i częstość hospitalizacji.

Leczenie łuszczycy zwykłej (plackowatej):
Efalizumab (Raptiva) – lek podaje się chorym we wstrzyknięciu podskórnym

Leczenie stwardnienia rozsianego:
Natalizumab (Tysabri) - rekombinowane, humanizowane przeciwciało monoklonalne przeznaczone do leczenia stwardnienia rozsianego (SM), a dokładniej postaci ustępująco - nawracającej choroby (rzuty i remisje). Szczególne zastosowanie ma w leczeniu SM o ciężkim przebiegu, szybko rozwijającym się.

Leczenie przy pomocy wolnych przeciwciał monoklonalnych nie zawsze jest skuteczne. Cząsteczki te są białkami, które mogą degradować. Komórki nowotworowe czasami są pozbawione antygenu (komórki o fenotypie CD(-)), przez co przeciwciało nie może spełnić swych funkcji. Dodatkowo organizm może tworzyć przeciwciała anty-mAb. Dlatego naukowcy próbują zwiększyć skuteczność mAb chociażby poprzez sprzęganie tych przeciwciał z chemioterapeutykami (metoteksat, daunomycyna, winblastyna, chlorambucyl), toksynami (egzotoksyna A, dyfterotoksyna, rycyna, saporyna) czy radioligandami.

Istnieje jeszcze jedna, duża przeszkoda w leczeniu przeciwciałami monoklonalnymi. Jest to piekielnie drogie. Koszt wyprodukowania grama przeciwciał monoklonalnych to od 500 USD wzwyż. Leki te nie są refundowane, więc terapia może kosztować pacjenta kilkadziesiąt tysięcy złotych na miesiąc. Prócz tego hodowle ludzkich linii szpiczakowych są drogie i wydawać by się mogło – nieetyczne. W związku z tym stosuje się często mysie hodowle, co wiąże się z ryzykiem reakcji układu odpornościowego leczonego człowieka. Niemniej jednak inżynieria cały czas się rozwija, więc miejmy nadzieję, że te przeszkody znikną z biegiem czasu.

Temat gwałtownych podwyżek był na tyle gorący, że zarząd Pex PharmaSequence – firmy od lat analizującej m.in. ceny w aptekach – wydał specjalne oświadczenie w tej sprawie. (fot. Shutterstock)Ceny leków wzrosły z powodu „apteki dla...

Dynamiczny skok cen zbiegł się w czasie z przyznaniem aptekarzom dużych przywilejów oraz silnym...

Bez znaczenia jest fakt, iż o promocji nie informuje się poza lokalem apteki. (fot. Shutterstock)Marketing szeptany w aptekach jest...

Aptekarze od lat szukają sposobu na obejście zakazu reklamy aptek. Niedawno promowali się za...

Perspektywy rozwoju e-commerce w farmacji są nadal optymistyczne. (fot. Shutterstock)Cyfryzacja powinna zakończyć wędrówkę...

Czy apteki internetowe zagrażają przyszłości tradycyjnych aptek? Skąd biorą się w nich tak...

Analitycy domu maklerskiego wskazują, że w 2018 roku Neuca powinna utrzymać wynik finansowy na podobnym poziomie jak w 2017 roku. (fot. Shutterstock)Udział spółki Neuca w nielegalnym...

Analitycy DM BOŚ podtrzymali długoterminową rekomendację „Kupuj” i krótkoterminową „Przeważaj”...

W opinii PASMI cele opisane w petycji można osiągnąć środkami znacznie mniej restrykcyjnymi. (fot. Shutterstock)PASMI reaguje na petycję w sprawie...

Polski Związek Producentów Leków Bez Recepty (PASMI) wydał stanowisko w sprawie petycji, jaka...

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy
dla osób uprawnionych do wystawia recept
lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Oświadczam, że jestem lekarzem, farmaceutą
lub osobą prowadzącą zaopatrzenie w produkty lecznicze.