Heroina była czołowym produktem Bayera do czasu wybuchu I Wojny Światowej (fot. Shutterstock)

Farmacja w służbie złu

Coraz częściej można zaobserwować franczyzy skonstruowane w sposób, który uniemożliwia farmaceutom odstąpienie od wykonania zapisów umowy, pod groźbą dotkliwych kar finansowych (fot. Shutterstock)

Farmaceuta nie może mieć...

Rośliny od lat stosowane były w medycynie tradycyjnej. Z ich właściwości czerpiemy też współcześnie (fot. Shutterstock)

10 najciekawszych surowców...

Opiekun stażu może wyrazić negatywną opinię o praktykancie, jednak nie rzutuje ona na zakończenie studiów (fot. Shutterstock)

Apteka stażowa

Wielu lekarzy nadal uważa, iż najskuteczniejsze w leczeniu świądu są leki o silnym mechanizmie uspakajającym (fot. Shutterstock)

6 mitów o pokrzywce

Przeciwciała monoklonalne

Przeciwciała monoklonalne

Jakże cudowny byłby świat, gdyby wynaleziono cząsteczki doskonałe, zdolne do niszczenia wybranych komórek (nowotworowych), znajdowania przerzutów nowotworowych, czy leczenia chorób zapalnych i stwardnienia rozsianego? Istnieją takie cząsteczki, które należy jedynie udoskonalić – mowa o przeciwciałach monoklonalnych.

Przeciwciała monoklonalne mAb - ang. Monoclonal AntiBodies to przeciwciała o jednakowej swoistości względem danego antygenu. To tak zwane bioterapeutyki – substancje czynne biologicznie pochodzenia zwierzęcego lub ludzkiego produkowane dzięki zdobyczom nowoczesnej biotechnologii. Pierwszym mAb zatwierdzonym przez FDA do leczenia raka był rituximab (Rituxan, IDEC-C2B8) – hybryda mysio–ludzkiego przeciwciała monoklonalnego.

Klasyczna metoda pozyskiwania przeciwciał monoklonalnych polega na łączeniu komórek szpiczaka (nieśmiertelnych) z limfocytami B o znanej swoistości. Dzięki fuzji limfocytów zdolnych produkować cały zakres przeciwciał z komórkami nowotworowymi stworzono hybrydy mogące wytwarzać wiele identycznych (stąd monoklonalne) przeciwciał. Metodę tę opracowali Cesar Milstein wraz z Georgesem Kohlerem i w 1984r. otrzymali za to Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny.

Jakie zastosowania niesie ze sobą to odkrycie medyczne?

Leczenie i diagnostyka nowotworów:
Brentuximab vedotin (Adcetris) – przeciwciało chimerowe stosowane w leczeniu chłoniaka Hodgkina
Trastuzumab (Herceptin) – mAb rozpoznające białko powierzchniowe HER-2, którego zwiększone stężenie występuje u kobiet z rakiem sutka lub jajników
Alemtuzumab (Campath) – leczenie chronicznej białaczki szpikowej, oraz immunosupresja po przeszczepie nerek
Gemtuzumab (Mylotarg) – leczenie ostrej białaczki limfatycznej
Bevacizumab (Avastin) – leczenie chronicznej białaczki szpikowej, rak okrężnicy i jelita grubego z przerzutami (skojarzenie z 5-fluorouracylem), guzy piersi (skojarzenie z paklitakselem)
Tiuxetan (Zevalin) – leczenie białaczki limfatycznej

Immunosupresja:
Daclizumab (Zenapax) – wywoływanie immunosupresji bezpośrednio po transplantacjach w celu zmniejszenia liczby epizodów ostrego odrzucenia przeszczepu
Muromonab (Okt-3) – celem przeciwdziałania ostrego odrzucenia przeszczepu nerki, wątroby i serca
Basiliximab (Simulect) – immunosupresja, zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą po przeszczepie nerek

Działanie przeciwzakrzepowe:
Abciximab (Reopro) – przeciwko zakrzepom naczyń wieńcowych, zwłaszcza tym, będącym następstwem zabiegu przezskórnej angioplastyki.

Leczenie choroby Crohna i RZS:
Infliximab (Remicade) – stosowany w leczeniu choroby Crohna oraz RZS (Reumatoidalne zapalenie stawów).
Adalimumab (Humira) – w pełni ludzkie mAb, będące antagonistą czynnika martwicy nowotworu (TNF), który jest cytokiną odgrywającą kluczową rolę w patogenezie wielu chorób zapalnych. Adalimumabem leczy się chorobę Crohna i RZS. Lek podaje się co drugi tydzień w postaci iniekcji podskórnych.
Golimumab (Simponi) – mAb ludzkie, wiążące TNF występujące w wysokim stężeniu u osób z chorobami o podłożu zapalnym. Leczy się nim RZS, łuszczycowe zapalenie stawów i ZZSK. Podawany w skojarzeniu z metotreksatem lub w monoterapii.



Leczenie AMD – starczej degeneracji plamki ocznej:
Ranibizumab (Lucentis) – do ciała szklistego wstrzykuje się 1 dawkę na miesiąc (8-12 dawek rocznie). Koszt 1 dawki to 5000zł.

Leczenie astmy:
Omalizumab (Xolair) – skuteczny u chorych z astmą o ciężkim przebiegu, bowiem zmniejsza częstość zaostrzeń choroby, liczbę interwencji lekarskich i częstość hospitalizacji.

Leczenie łuszczycy zwykłej (plackowatej):
Efalizumab (Raptiva) – lek podaje się chorym we wstrzyknięciu podskórnym

Leczenie stwardnienia rozsianego:
Natalizumab (Tysabri) - rekombinowane, humanizowane przeciwciało monoklonalne przeznaczone do leczenia stwardnienia rozsianego (SM), a dokładniej postaci ustępująco - nawracającej choroby (rzuty i remisje). Szczególne zastosowanie ma w leczeniu SM o ciężkim przebiegu, szybko rozwijającym się.

Leczenie przy pomocy wolnych przeciwciał monoklonalnych nie zawsze jest skuteczne. Cząsteczki te są białkami, które mogą degradować. Komórki nowotworowe czasami są pozbawione antygenu (komórki o fenotypie CD(-)), przez co przeciwciało nie może spełnić swych funkcji. Dodatkowo organizm może tworzyć przeciwciała anty-mAb. Dlatego naukowcy próbują zwiększyć skuteczność mAb chociażby poprzez sprzęganie tych przeciwciał z chemioterapeutykami (metoteksat, daunomycyna, winblastyna, chlorambucyl), toksynami (egzotoksyna A, dyfterotoksyna, rycyna, saporyna) czy radioligandami.

Istnieje jeszcze jedna, duża przeszkoda w leczeniu przeciwciałami monoklonalnymi. Jest to piekielnie drogie. Koszt wyprodukowania grama przeciwciał monoklonalnych to od 500 USD wzwyż. Leki te nie są refundowane, więc terapia może kosztować pacjenta kilkadziesiąt tysięcy złotych na miesiąc. Prócz tego hodowle ludzkich linii szpiczakowych są drogie i wydawać by się mogło – nieetyczne. W związku z tym stosuje się często mysie hodowle, co wiąże się z ryzykiem reakcji układu odpornościowego leczonego człowieka. Niemniej jednak inżynieria cały czas się rozwija, więc miejmy nadzieję, że te przeszkody znikną z biegiem czasu.

Lekarze weterynarii zostali zawiadomieni o tej sprawie i poproszeni o zgłaszanie wszelkich działań niepożądanych. (fot. Shutterstock)Masz czworonoga? Uważaj na ten lek!

Komitet ds. Weterynaryjnych Produktów Leczniczych EMA ostrzega o przypadkach urazu oczu zwierząt...

Łącznie zatrzymano do chwili obecnej 23 osoby, a spośród nich 5 zostało tymczasowo aresztowanych. (fot. Policja.pl)Nielegalnie produkowano leki na...

Poznańscy policjanci z CBŚP kontynuując sprawę likwidacji największej na świecie fabryki...

Trainers Development Camp

Trainers Development Camp (TDC) to projekt Międzynarodowej Federacji Studentów Farmacji (IPSF),...

Pracownica apteki poprosiła napastnika, aby się odsunął, a ten wyszedł posłusznie zza ladę do strefy klienta, w tym czasie nadal szukała pilota antynapadowego. (fot. Shutterstock)Pracownica apteki całodobowej...

Sąd Okręgowy w Łodzi rozpatrywał niedawno sprawę napadu na aptekę całodobową. Napastnik groził...

Czy w świetle obowiązującego rozporządzenia apteka może zrealizować receptę, której wpisano tylko imię, nazwisko i PESEL pacjenta? (fot. Kamil Guzy)Kolejne niejasności w rozporządzeniu w...

W minionym tygodniu weszła w życie nowelizacja rozporządzenia w sprawie recept, która miała...