REKLAMA
Magazyn mgr.farm

Rola cynku w podnoszeniu odporności

7 stycznia 2021 10:07

Cynk to jeden z pierwiastków śladowych w ludzkim organizmie. Biorąc pod uwagę ilość procesów  w których bierze udział oraz to, iż wchodzi w skład wielu związków występujących w organizmie człowieka, okazuje się, że jest na drugim miejscu pod względem ważności pierwiastkiem śladowym. Jego zawartość w organizmie to 1,4-2,3 g [1]. 

W obecnych czasach, gdy szaleje pandemia COVID, jednym z najbardziej interesujących działań cynku jest jego wpływ na układ odpornościowy. fot. shutterstock

Komu szczególnie zagraża niedobór cynku?

U człowieka nie są gromadzone zapasy cynku, zatem niezbędny jest jego codzienne uzupełnianie z dietą i/lub suplementami albo lekami [3]. Ocenia się, iż jego niedobór zagraża aż 17% populacji na świecie [5]. Niedoborem cynku zagrożone są osoby prowadzące dietę wegańską i wegetariańską [4] (cynk lepiej wchłania się ze źródeł zwierzęcych, niż z roślinnych [5]), pacjenci z zaburzeniami wchłaniania oraz osoby, u których nasilone jest jego zapotrzebowanie [4,5]. Do tych ostatnich zaliczają się osoby w fazie intensywnego wzrostu, czyli dzieci i młodzież, ale zwiększone ilości cynku powinny  także dostarczać organizmowi kobiety w ciąży i matki karmiące, [5] a także osoby starsze oraz osoby z chorobą alkoholową [3,4]. Szczególną uwagę powinniśmy zwrócić na młodzież w wieku dojrzewania, gdyż cynk bierze udział w prawidłowym pokwitaniu, zwłaszcza u chłopców [5]. Farmaceuci winni również wiedzieć o tym, iż powszechnie stosowane leki obniżające wydzielanie kwasu solnego niezbędnego do wchłaniania cynku mogą przyczyniać się do jego niedoboru [4].

Rola cynku w organizmie człowieka

Cynk ze względu na obecność w wielu enzymach (w około 300) jak kofaktor, budulec różnego rodzaju białek i innych molekuł oraz jako cząstka sygnałowa wykazuje bardzo szerokie działanie u człowieka. Kontroluje i bierze udział w procesach proliferacji i różnicowania komórek, a także w ekspresji genów i w procesach naprawczych DNA. Cynk wykazuje również działanie przeciwrodnikowe oraz kontroluje proces apoptozy [4]. Dodatkowo wskazuje się na udział cynku w prawidłowej kontroli glikemii i w procesie przemiany lipidów [6]. Cynk szczególne znaczenie wykazuje w zdrowiu męskiego układu rozrodczego, gdyż ma istotną rolę w procesie spermatogenezy oraz w syntezie męskich hormonów płciowych [4]. Co ważne, cynk pełni znaczącą rolę w prawidłowej odpowiedzi immunologicznej [7].

Jak może objawiać się niedobór cynku?

Osoby, u których obserwuje się obniżony poziom cynku, mogą wykazywać szereg objawów. U takich osób praca jąder może być nieprawidłowa (negatywnie wpływa na spermatogenezę i syntezę androgenów) oraz kojarzy się go ze zwiększonym występowaniem chorób neurodegeneracyjnych ze względu na zaburzoną apoptozę neuronów. Dodatkowo u niektórych pacjentów obserwuje się objawy skórne – różnego rodzaju zapalenia skóry, nieprawidłowe gojenie się tkanek oraz nasilone wypadanie włosów. Co więcej, niedobór cynku może powodować zaburzenia węchu oraz smaku, a także słuchu,  nasiloną senność, słaby apetyt, a także może być przyczyną odczuwania nadmiernego niepokoju i nerwowości. Szczególnie wrażliwe na niedobór cynku są dzieci i młodzież, u których obserwuje się opóźnienie w tempie wzrostu, lub rozwoju umysłowego czy dojrzewania płciowego. Dodatkowo dzieci kobiet, u których występował niedobór tego pierwiastka w ciąży, często rodzą się ze zbyt niską masą urodzeniową. Obniżony poziom cynku pogarsza mechanizmy antyoksydacyjne organizmu, co może mieć związek z wpływem na nasilony rozwój miażdżycy naczyń. Cynk szczególnie wpływa na odporność. Jego niedobór wiąże się ze znacznym jej obniżeniem wyrażającym się częstszymi i intensywniejszymi infekcjami [3,4].

Wpływ cynku na odporność

Czy prawidłowa suplementacja cynku ma wpływ na Covid-19?

W obecnych czasach, gdy szaleje pandemia COVID, jednym z najbardziej interesujących działań cynku jest jego wpływ na układ odpornościowy. Wiele badań wskazuje na to, iż niedobór cynku ma istotny wpływ na odporność humoralną i komórkową w wielu mechanizmach. Odporność komórkowa, czyli niespecyficzna w stosunku do antygenu, chroniąca nas w pierwszej kolejności i odpowiadająca w podobny sposób na różne patogeny, może być upośledzona przez niedobór cynku. W doświadczeniach prowadzonych in vitro zaobserwowano, iż stężenie cynku rzędu ok. 50 µ/L powoduje chemotaksję neutrofili, zatem prawdopodobnie jego niższy poziom będzie odpowiadał za  ograniczenie tego procesu. Dodatkowo, również w badaniach in vitro, okazało się, iż zbyt niski poziom cynku zaburza rekrutację granulocytów. Jego niedobór, zaobserwowany w badaniach in vivo, powoduje ograniczenie ilości oraz zaburzenie pracy komórek NK (Natural Killer) bezpośrednio usuwających komórki nowotworowe oraz patogeny, a także zaburza proces fagocytozy makrofagów i neutrofili. 

Wpływ niedoboru cynku na skuteczność działania przeciwwirusowego

Podczas niedoboru cynku obserwuje się we krwi obniżoną liczbę granulocytów. Wiadomo także, iż niedobór cynku powoduje zaburzenia wydzielania przez limfocyty Th1 interferonu-γ o właściwościach przeciwwirusowych [7]. Niedobór cynku wpływa na odpowiedź humoralną w kilka sposobów. Odgrywa on kluczową rolę w rozwoju limfocytów T (grasicozależnych). Wiadomo, iż odpowiedni poziom cynku jest niezbędny do funkcjonowania grasicy – jego niedobór powoduje atrofię tego narządu. Dodatkowo cynk jest niezbędnym kofaktorem hormonu grasicy – tymuliny. Bierze ona udział w różnicowaniu się prekursorów limfocytów T oraz reguluje funkcje limfocytów T cytotoksycznych. W związku z tym, skutkiem niedoboru cynku jest obniżona liczba limfocytów Tc oraz ich zaburzona cytotoksyczność. Dodatkowo niedobór cynku zmniejsza ilość limfocytów B, których rolą jest prezentacja antygenu [4,7].

Cynk w infekcjach wirusowych

Ciekawą i znaczącą rolę cynk pełni w rozwoju infekcji wirusowych. Okazuje się, iż jego odpowiednie stężenie w ślinie może skrócić objawy przeziębienia. Dzieje się tak z kilku powodów. Badania wskazują, iż ogranicza on wnikanie rhinowirusa, odpowiedzialnego za wywołanie znacznego odsetka przeziębień, do organizmu przez receptory ICAM-1 (Intracellular Adhesion Molecule-1) w nabłonku nosa – jon cynku blokuje te receptory, tym samym uniemożliwiając przyłączenie się do nich cząstki wirusa. Daje to wymierne skutki w leczeniu przeziębienia wywołanego tymi patogenami – badania kliniczne (zatem przeprowadzone na ludziach) wskazały, iż czas jego trwania jest skrócony (przy suplementacji dziennej, w dawce 75 mg) [8,15]. Działanie cynku przeciwko rhinowirusowi potwierdza kolejne doświadczenie na hodowlach komórkowych obejmujące rodzinę pikornawirusów (do której należy rhinowirus) – cynk ogranicza namnażanie wirusów z tej rodziny [9], a także usprawnia oczyszczanie oskrzeli z patogenów (doświadczenia na gryzoniach) [10,11]. Wiadomo z badań na liniach komórkowych, iż jony cynku nasilają produkcję interferonu-α o działaniu przeciwwirusowym [12]. 

Cechy dobrego preparatu zawierającego cynk

Na rynku farmaceutycznym istnieje wiele preparatów zawierających jony cynku. Który zatem wybrać? Przede wszystkim powinien być to lek – mamy pewność, iż zawiera zadeklarowaną przez producenta substancję w odpowiedniej dawce i formie chemicznej. Dodatkowo dawka cynku ze względu na jego ograniczone wchłanianie z przewodu pokarmowego winna być odpowiednio wysoka. Takie kryteria spełnia Zinkorot  – lek zawierający 25 mg dwuwodnego orotonianu cynku. Preparat ten zarejestrowany jest do leczenia niedoborów cynku, które mogą objawiać się zaburzeniami gospodarki węglowodanowej, wypadaniem włosów i złym stanem paznokci oraz obniżeniem odporności. Zważywszy na powszechność niedoboru cynku oraz poważne konsekwencje zdrowotne, które niesie on ze sobą, warto rozważyć zastosowanie dodatkowego źródła tego pierwiastka śladowego w przypadku jego stwierdzonego niedoboru lub zwiększonego zapotrzebowania [13, 14].

Stosowanie preparatów z cynkiem, w przypadku niedoboru cynku, ma przede wszystkim uzasadnienie w przypadku:

  • wsparcia odporności, szczególnie w przypadku walki z wirusami układu oddechowego;
  • stanów przedcukrzycowych i cukrzycy w insulinooporności (cynk bierze udział w regulacji poziomu glukozy we krwi);
  • wypadania włosów i ich słabej kondycji oraz w łamliwości paznokci [16];

Piśmiennictwo:

  1. Stefanidou, M., et al. “Zinc: a multipurpose trace element.” Archives of toxicology 80.1 (2006): 1
  2. Maywald, M., Wessels, I., & Rink, L. (2017). Zinc signals and immunity. International journal of molecular sciences, 18(10), 2222.
  3. Skalny, A. V., Rink, L., Ajsuvakova, O. P., Aschner, M., Gritsenko, V. A., Alekseenko, S. I., & Tsatsakis, A. (2020). Zinc and respiratory tract infections: Perspectives for COVID 19. International Journal of Molecular Medicine, 46(1), 17-26
  4. Mońka, I., & Wiechuła, D. (2017). Znaczenie cynku dla organizmu ludzkiego w aspekcie suplementacji tego pierwiastka. In Annales Academiae Medicae Silesiensis (Vol. 71, pp. 314-325).
  5. Jarosz M. (2012), Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa.
  6. Gapys, B., Raszeja-Specht, A., Bielarczyk, H., Gapys, M. B., Laboratoryjnej, Z. M., & Medyczny, K. B. K. G. U. Rola cynku w procesach fizjologicznych i patologicznych organizmu 
  7. Ibs, K. H., & Rink, L. (2003). Zinc-altered immune function. The Journal of nutrition, 133(5), 1452S-1456S.
  8. Darrell Hulisz. Efficacy of Zinc Against Common Cold Viruses: An Overview. J Am Pharm Assoc (2003) 44 (5), 594-603 Sep-Oct 2004S 
  9. Krenn, B. M., Gaudernak, E., Holzer, B., Lanke, K., Van Kuppeveld, F. J. M., & Seipelt, J. (2009). Antiviral activity of the zinc ionophores pyrithione and hinokitiol against picornavirus infections. Journal of virology, 83(1), 58-64.
  10. Darma A, Athiyyah AF, Ranuh RG, Wiweka Merbawani W, Setyoningrum RA, Hidajat B, Hidayati SN, Endaryanto A, Sudarmo SM. Zinc Supplementation Effect on the Bronchial Cilia Length, the Number of Cilia, and the Number of Intact Bronchial Cell in Zinc Deficiency Rats, Indones Biomed J 12: 78 84, 2020
  11. Woodworth BA, Zhang S, Tamashiro E, Bhargave G, Palmer JN, Cohen NA. Zinc increases ciliary beat frequency in a calcium-dependent manner. Am J Rhinol Allergy. 2010;24(1):6-10.
  12. Berg, Kurt, et al. Zinc potentiates the antiviral action of human IFN-α tenfold. Journal of Interferon & Cytokine Research 21.7 (2001): 471-474.
  13. Charakterystyka Produktu Leczniczego leku Zinkorot
  14. www.zinkorot.pl (dostęp dnia 03.12.2020)
  15. Wessels, Inga, Benjamin Rolles, and Lothar Rink. “The potential impact of zinc supplementation on COVID-19 pathogenesis.” Frontiers in immunology 11 (2020): 1712.
  16. www.zinkorot .pl (dostęp dnia 19.11.2020)

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij “Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

LiveChat, Inc. – usługa Pharm:assistant

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz