Za mit trzeba też uznać stwierdzenie, że dzięki e-recepcie farmaceuci będą mieli więcej czasu na rozmowę z pacjentem (fot. Shutterstock)

Czy e-recepta wydłuży czas...

Jeśli apteka nie jest widoczna w sieci, oczywiście w granicach dozwolonych prawem, ma mniejsze szanse na większe zainteresowanie ze strony pacjenta (fot. Shutterstock)

Podążaj za pacjentem

Apteka jako placówka bardziej dostępna niż gabinet lekarski sprzyja rozszerzaniu kompetencji farmaceuty (fot. Shutterstock)

Mój kongres FIP – wrażenia i...

Promieniowanie jonizujące niszczy zarówno tkanki zdrowe jak i nowotworowe. kóra po zabiegu jest zaczerwieniona, „poparzona”, naczynka łatwo pękają, często występuje łysienie i bliznowacenie tkanki (fot. Shutterstock)

Dermokosmetyki w onkologii

Wirus odry rozprzestrzenia się podczas kichania czy kaszlu, a także przez bliski albo bezpośredni kontakt z wydzielinami z nosa oraz gardła osoby zakażonej (fot. Shutterstock)

Odra – fakty i mity

10 najwybitniejszych farmaceutów w historii

10 najwybitniejszych farmaceutów w historii

Autor: Kamil Bąk

Wielu wspaniałych farmaceutów zapisało się na kartach historii, osiągając sukcesy w rozmaitych dziedzinach, niekoniecznie związanych z farmacją. W opracowanym zestawieniu znaleźli się wybitni naukowcy, wynalazcy, politycy, bohaterzy wojenni, a nawet sławna artystka i poetka. Zapraszam do lektury, krótkich biografii znakomitych postaci, które połączył zawód farmaceuty.

Na twarzy każdego farmaceuty nie znającego nazwiska “Pankiewicz” powinien pojawić się rumieniec wstydu... (fot. Wikimedia Commons)

1. Caleb Davis Bradham (ur. 27 maja 1867, zm. 19 lutego 1934)

Caleb Davis Bradham to amerykański farmaceuta, który opracował recepturę jednego z najsłynniejszych na świecie napojów o nazwie “Pepsi-Cola”. Urodził się w miejscowości Chinquapin w Karolinie Północnej, ukończył Uniwersytet Karoliny Północnej w Chapel Hill, który uważany jest za najstarszy publiczny uniwersytet w USA. Po zakończeniu edukacji, przez rok pracował jako nauczyciel, a po tym czasie otworzył swoją własną aptekę. Właśnie tam Bradham stworzył recepturę w skład której wchodził zmieszany ekstrakt z orzechów koli, wanilia i tajemniczo brzmiący składnik: “rzadkie oleje”. Niestety jego firma, która w szczytowym momencie sprzedawała Pepsi-Colę (nazwa powstała od połączenia słów “pepsin” i “cola”) w aż 24 stanach, zbankrutowała w 1923 roku w wyniku ogromnego wzrostu ceny cukru, a marka została wykupiona przez większy koncern.

Źródło:

2. Tadeusz Pankiewicz (ur. 21 listopada 1908, zm. 5 listopada 1993)

Na twarzy każdego farmaceuty nie znającego nazwiska “Pankiewicz” powinien pojawić się rumieniec wstydu. Jeden z najwybitniejszych aptekarzy w dziejach, był właścicielem apteki “Pod Orłem”, jedynej funkcjonującej w krakowskim getcie. Za działalność na rzecz pomocy i ratowania Żydów został odznaczony medalem “Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”. Pankiewicz odrzucił propozycję objęcia pożydowskiej apteki w centrum Krakowa i rozpoczął starania o pracę w getcie. Jako jedyny z personelu dyżurował w nocy, więc właściwie zamieszkał w swojej aptece. Był on jedynym “gojem” (określenie tłumaczone najczęściej jako „narody" czyli zwykle nie-Żydzi, ktoś spoza narodu Izraela) przebywającym na stałe w getcie, co było wyjątkową sytuacją w trakcie II wojny światowej. Magister Pankiewicz zaopatrywał w leki wielu pacjentów przychodzących do apteki odmawiając zapłaty. Pośredniczył w kontaktach z Polakami, u których ludzie z getta pozostawili wartościowe przedmioty. W aptece “pod Orłem” spotykali się też lekarze, aby czytać prasę podziemną i przekazywać informacje dla członków rodzin ukrywających się poza gettem.

Źródło:

3. Friedrich Wilhelm Adam Sertürner (ur. 19 czerwca 1783, zm. 20 lutego 1841)

Friedrich Sertürner to niemiecki farmaceuta urodzony w miejscowości Schloß Neuhaus, obecnie dzielnicy miasta Paderborn. Jego największym osiągnięciem było wyizolowanie morfiny z opium w 1804 r. Wydarzenie to było przełomowe nie tylko ze względu na odkrycie tego alkaloidu, ale również ze względu na to, że to pierwsze wyizolowanie aktywnej cząsteczki z rośliny leczniczej. Sertürner nadał również nazwę morfinie, którą zaczerpnął od imienia greckiego boga snu - Morfeusza. Jednakże, środowisko medyczne nie doceniło ówcześnie jego odkrycia, między innymi dlatego Sertürner popadł w depresję i zmarł nieświadomy wagi swojego odkrycia.

Źródło:

4. Jan Józef Ignacy Łukasiewicz (ur. 8 lub 23 marca 1822, zm. 7 stycznia 1882)

Ignacy Łukasiewicz, farmaceuta znany w Polsce jako wynalazca lampy naftowej, na świecie głównie jako pionier przemysłu naftowego. Urodził się i wychował w Zadusznikach koło Mielca, następnie wraz z rodziną przeniósł się do Rzeszowa, gdzie pracował w aptece u Edwarda Hubla. W roku 1853 Łukasiewicz przekonstruował lampę oliwną, tak aby działała przy użyciu nafty. To wydarzenie uznaje się za symboliczny moment narodzin przemysłu naftowego. Rok później ten wybitny farmaceuta przeprowadził się do Gorlic, a następnie otworzył pierwszą na świecie, zlokalizowaną w Bóbrce kopalnię ropy naftowej. W roku 1857 otworzył nowoczesną rafinerię w miejscowości Chorkówka, z którą związał się na kolejne lata, zmarł tamże najprawdopodobniej z powodu zapalenia płuc. Był jedną z najbardziej zamożnych i wpływowych osób w Galicji, a także wybitnym filantropem oraz wielkim patriotą co udowodnił wspierając powstanie styczniowe, które wybuchło w 1863 r.

Źródło:

5. John Stith Pemberton (ur. 8 lipca 1831, zm. 16 sierpnia 1888)

John Pemberton to światowej sławy farmaceuta, który urodził się w Knoxville i zasłynął z wynalezienia przepisu na popularny do dzisiaj napój “Coca-Cola”. Pemberton spędził swoje dzieciństwo w miejscowości Rome w stanie Georgia, zaś dyplom farmaceuty zdobył na Uniwersytecie Medycznym w Macon. W 1865 r. ten amerykański farmaceuta walczący w wojnie secesyjnej po stronie Konfederatów, został ranny i uzależnił się od morfiny. W wyniku tego zaczął tworzyć receptury leków przeciwbólowych, do których używał między innymi kokainy. Pierwszym napojem stworzonym przez niego była “Pemberton's French Wine Coca”, która zyskała dużą popularność, a w jej skład wchodził ekstrakt z liści koki, wino i orzechy koli. Przełomowym momentem w dziejach było wprowadzenie prohibicji w Stanach Zjednoczonych, które dotknęło także pierwotną recepturę Pembertona. Zawierała ona zakazany alkohol i w związku z tym amerykański farmaceuta zmodyfikował przepis oraz nadał mu ostateczną wersję nazwy “Coca-Cola”.

Źródło:

6. Stefan Artwiński (ur. 11 sierpnia 1863, zm. 1939)



Kolejnym Polakiem w tym zestawieniu jest wybitny farmaceuta Stefan Artwiński. Wielki działacz niepodległościowy i prezydent Kielc w latach 1934-1939. Już od młodości przejawiał ducha bojownika, w roku 1878 spoliczkował rosyjskiego urzędnika, w wyniku czego został wydalony ze szkoły z wilczym biletem. Tytuł prowizora farmacji, pozwalający na prowadzenie samodzielnej praktyki aptecznej, uzyskał na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim. Po przeprowadzce do Kielc związał się ze Związkiem Postępowo – Demokratycznym, który głosił hasła autonomii dla Królestwa Polskiego z własną konstytucją i sejmem oraz z szerokim samorządem. Przez całe życie związany z ruchami patriotyczno - niepodległościowymi. Po zajęciu Kielc przez Wehrmacht, nie skorzystał z propozycji ewakuacji i pozostał w kraju. Wydał rozkaz spalenia dokumentów dotyczących oficerów rezerwy Wojska Polskiego, ratując tym samym życie wielu z nich. Jego zmasakrowane zwłoki znaleziono w podkieleckim lesie 2 listopada 1939, śmierć ta do dzisiaj budzi wiele kontrowersji i nie została w pełni wyjaśniona.

Źródło:

7. Wilbur Scoville (ur. 22 stycznia 1865, zm. 1942)

Amerykański chemik i farmaceuta, urodzony w Bridgeport. Większość fanów pikantnych potraw, zna to nazwisko gdyż skala Scoville’a jest używana w celu określenia ostrości papryczek chilli. Opracował on test organoleptyczny mierząc “pikantność” różnych odmian chilli. W roku 1929 został odznaczony Medalem im. Remingtona, który uchodzi za najbardziej prestiżowe odznaczenie w dziedzinie farmaceutyki.

Źródło:

8. Charles Courtice Alderton (ur. 21 czerwca 1857, zm. 29 maja 1941)

Coca-Cola, Pepsi-Cola to nie jedyne popularne napoje stworzone przez farmaceutów. Sięgając po napój Dr Pepper warto wiedzieć, że również został opracowany przez farmaceutę. Charles Alderton ukończył University of Texas at Austin, a następnie pracował w aptece w Waco w stanie Teksas. Po stworzeniu receptury przekazał ją swojemu partnerowi biznesowemu Wade’owi Morrison i 1 grudnia 1885 roku sprzedali swoją pierwszą butelkę tego napoju.

Źródło:

9. Hubert Horatio Humphrey (ur. 27 maja 1911, zm. 13 stycznia 1978)

Kolejnym aptekarzem godnym uwagi jest amerykański polityk, który objął stanowisko Wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych. Studiował farmację w Denver i już przed wojną rozpoczął pracę w aptece. Humphrey zaliczył swój polityczny debiut w 1948 roku, kiedy jako burmistrz Minneapolis i kandydat na senatora przewodniczył delegacji Minnesoty do Demokratycznego Konwentu Narodowego. Na scenie politycznej zaistniał dzięki ostrej krytyce wobec segregacji rasowej na południu kraju i postulatom dotyczącym interwencji władz w tym zakresie. Kadencję wiceprezydenta objął 20 stycznia 1965, zakończył ją dokładnie po 4 latach.

Źródło:

10. Zofia Leonia Garbaczewska-Pawlikowska (ur. 20 lutego 1922, zm. 13 sierpnia 2017)

Pochodziła z rodziny o tradycji aptekarskiej, farmację ukończyła na Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jednakże jej największe osiągnięcia skupiają się wokół poezji oraz malarstwa. Stała ekspozycja jej obrazów znajduje się w Pałacu Villa Serbelloni w Bellagio (Włochy). Autorka 19 tomów poetyckich, które publikowała w latach 1991-2005. Związana z Krakowskim Oddziałem Związku Literatów Polskich, a prywatnie: “skromna i dostojna starsza Pani” - jak mawiali o niej znajomi. Oprócz poezji i malarstwa zajmowała się pisaniem ikon, którymi czasem obdarowywała przyjaciół. Niewątpliwie wielka postać, która swoim przykładem pokazuje, że będąc farmaceutą można z sukcesami realizować pasje zupełnie niezwiązane z zawodem.

Źródło:

Firma przekonywała, że jej syropy nie są napojami z perspektywy funkcji i właściwości (fot. Shutterstock)Firma przegrała spór o VAT na syrop

Urząd statystyczny zaliczył syropy jednej z firm do ugrupowania PKWiU 11.07.190.0 - "pozostałe...

Obecnie prawie na każdym kroku można spotkać się ze sprzedażą ziół między innymi: w kioskach, drogeriach, supermarketach... (fot. Shutterstock) W sprawie monopolu hurtowni...

Poseł Jan Dziedziczak wystosował interpelację do Ministra Zdrowia w sprawie monopolu hurtowni...

Resort zdrowia zapowiada, że w uprawnienia Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej w zakresie kontroli przechowywania szczepionek będą w najbliższej przyszłości poszerzone (fot. MGR.FARM)MZ: brak jest możliwości wyłączenia...

Ministerstwo Zdrowia odpowiedziało Porozumieniu Pracodawców Opieki Zdrowotnej na list, w którym...

W niektórych partiach produkowanego w Azji irbesartanu znaleziono zanieczyszczenie rakotwórczym związkiem podobnym do NDMA – NDEA (fot. Shutterstock)Nie tylko walsartan był zanieczyszczony...

Europejska Agencja Leków uznała właśnie, że kolejna substancja czynna dostarczana od jednego z...

Sprawca napadu tuż po nim trafił na oddział toksykologii, skąd po odtruciu zabrała go policja do aresztu (fot. Shutterstock)Z nożem kuchennym napadł na aptekę

27-letni mężczyzna napadł na całodobową aptekę w Łodzi przy al. Piłsudskiego. Wyczekał do...