Czy słyszeliście o terapeutycznym zastosowaniu gazów jelitowych? W czasach średniowiecza wielu lekarzy wierzyło, że podobne leczy się podobnym (fot. Shutterstock)

13 najdziwniejszych terapii w...

Za mit trzeba też uznać stwierdzenie, że dzięki e-recepcie farmaceuci będą mieli więcej czasu na rozmowę z pacjentem (fot. Shutterstock)

Czy e-recepta wydłuży czas...

Jeśli apteka nie jest widoczna w sieci, oczywiście w granicach dozwolonych prawem, ma mniejsze szanse na większe zainteresowanie ze strony pacjenta (fot. Shutterstock)

Podążaj za pacjentem

Apteka jako placówka bardziej dostępna niż gabinet lekarski sprzyja rozszerzaniu kompetencji farmaceuty (fot. Shutterstock)

Mój kongres FIP – wrażenia i...

Promieniowanie jonizujące niszczy zarówno tkanki zdrowe jak i nowotworowe. kóra po zabiegu jest zaczerwieniona, „poparzona”, naczynka łatwo pękają, często występuje łysienie i bliznowacenie tkanki (fot. Shutterstock)

Dermokosmetyki w onkologii

Medycy polskich szwoleżerów

Medycy polskich szwoleżerów

Autor: Anna Załucka

W filmie „Wojna i pokój” Kinga Vidora jest pewna wzruszająca scena: oto na polu bitwy przegranej przez Rosjan, leży ranny książę Andrzej Bołkoński ze sztandarem carskiej armii w ręku. Przejeżdżający konno wódz zwycięskiej armii, Napoleon Bonaparte, widząc go, mówi „O, piękna śmierć”, ale po chwili francuski cesarz dostrzega, że rosyjski żołnierz żyje i poleca swoim medykom zabrać rannego jeńca i opatrzyć jego rany…

Najciekawsze fragmenty książki dotyczą polowych apteczek, którymi posługiwali się wojskowi medycy (lekarze ogólni, chirurdzy i farmaceuci) w polowych warunkach.

W tym momencie akcja filmu przenosi się w inne miejsce i nie jest nam dane poznanie szczegółów leczenia księcia. Jak wyglądało leczenie rannych żołnierzy na początku XIX wieku, kto się nimi zajmował w warunkach polowych, jakim dysponował sprzętem i jakie środki medyczne były wtedy dostępne, można przeczytać w książce Marii J. Turos „Medycy polskich szwoleżerów”, Wydawnictwo Napoleon V, Oświęcim 2017.

Szwoleżerowie to formacja wojskowa lekkiej kawalerii. Polscy szwoleżerowie 1 Pułku Lekkokonnego Gwardii Cesarskiej – prestiżowego oddziału we francuskiej Gwardii Cesarskiej – odznaczyli się przede wszystkim szaleńczą szarżą w bitwie pod Somosierrą (1808 rok). W książce możemy przeczytać o sylwetkach medyków, którzy pracowali w pułku szwoleżerów oraz o organizacji ich pracy. Jednak najciekawsze fragmenty – moim zdaniem – dotyczą polowych apteczek, którymi posługiwali się wojskowi medycy (lekarze ogólni, chirurdzy i farmaceuci) w polowych warunkach.

Typowa apteczka chirurga pułku szwoleżerów składała się z zestawu przygotowywanego w aptece Charles-Louisa Cadet de Gassicourta w Paryżu.

Zestaw znajdował się w drewnianej obitej brunatną lub czerwoną skórą skrzyneczce o wymiarach 20,8 x 15,4 x 9,2 cm albo w trochę mniejszym wiklinowym koszyku, pokrytym płótnem. Ta druga wersja była dopasowana do ładownicy używanej powszechnie w pułkach piechoty. Mieściło się w niej sześć butelek z grubego szkła lub dziewięć cynowych prostokątnych pudełek. W koszyczku zamiast naczynek cynowych stosowano okrągłe pudełeczka z impregnowanego drewna. W skrzyneczce znajdowała się również waga, niewielki moździerz oraz cynowa lub szklana miarka.

Zestaw zawierał głównie leki przeciwbólowe, czyli mocne laudanum de Rousseau (preparat otrzymywany drogą fermentacji alkoholowej miodu, do którego dodawano dużą ilość czystego opium). Poza tym w zestawie były słabsze i mocniejsze pigułki opium, kamfora, emetyk, korzeń rzewienia jako środek przeczyszczający, kora chinowca jako lek przeciwgorączkowy, eliksir Hoffmana (preparat zawierający mieszaninę 2 części alkoholu i 1 części eteru, sporządzony po raz pierwszy w latach 30. XVIII wieku przez Fryderyka Hoffmanna), spirytusowy wyciąg z melisy, nalewka na korze cynamonowca. Wszystkie specyfiki były konfekcjonowane w taki sposób, żeby ułatwić ich podawanie w formie pigułek bądź płynnych mieszanek.

Zasobniejszą apteczką dysponowali lekarze, towarzyszący generalicji. Była to drewniana skrzyneczka, większa (wymiary 56 x 20 x 14 cm), obita czerwoną skórą.



Wewnątrz znajdowały się trzy przegródki, dwie boczne mniejsze i środkowa większa. Zawierały zestaw podstawowych leków w 12 pudełeczkach z impregnowanego woskiem kartonu, a także medykamentów w buteleczkach. Tych ostatnich było osiem, ustawionych w oddzielnej drewnianej szkatułce, dla ochrony dodatkowo oklejonej grubą tkaniną. W zestawie znajdował się w przegródce plaster w metalowym pojemniczku. Buteleczki zawierały m.in. preparat baume du Comandeur (preparat na bazie ziół, m.in. dziurawca, mirry, aloesu, żywic aromatycznych, o działaniu antyseptycznym i lekko powierzchniowo znieczulającym), laudanum de Syndenham (nalewka z opium zawierająca około 10% czystej substancji, wino, szafran, cynamon i goździki), eter, kamforę i octan ołowiu w płynie. W środkowej przegródce znajdowały się bandaże, szarpie oraz listewki do unieruchomienia złamań, cewnik i urządzenie służące do wykonania lewatywy. Ten zestaw był sporządzany przez aptekę pana Pestiaux w Paryżu.

Była jeszcze apteczka regulaminowa – na pułkowym furgonie. W zabezpieczonej przed wilgocią woskiem skrzynce z drewna akacjowego o wymiarach 39 x 22 x 27 cm, w której znajdowało się sześć drewnianych pojemników, osiem flakoników ze szkła i cztery pudełeczka cynowe, zawierające specyfiki zgodne z wojskowym formularzem farmaceutycznym z 1804 roku. Z ważniejszych były to: 4 uncje (128 gramów) laudanum de Syndenham oraz 2 uncje (64 gramów) eliksiru Hoffmana. W jednym z cynowych pojemników mieścił się teriak, zaś w drewnianych pojemnikach pigułki z opium. Zestaw przygotowywał farmaceuta Trepier w Paryżu w aptece przy Rue Saint-Honore pod nr 208.

Tym, którzy pragną poznać więcej szczegółów na temat XIX wiecznych metod leczenia ciężkich obrażeń – polecam ciekawą pod względem medycznym i historycznym książkę o medykach polskich szwoleżerów.

Firma przekonywała, że jej syropy nie są napojami z perspektywy funkcji i właściwości (fot. Shutterstock)Firma przegrała spór o VAT na syrop

Urząd statystyczny zaliczył syropy jednej z firm do ugrupowania PKWiU 11.07.190.0 - "pozostałe...

Obecnie prawie na każdym kroku można spotkać się ze sprzedażą ziół między innymi: w kioskach, drogeriach, supermarketach... (fot. Shutterstock) W sprawie monopolu hurtowni...

Poseł Jan Dziedziczak wystosował interpelację do Ministra Zdrowia w sprawie monopolu hurtowni...

Resort zdrowia zapowiada, że w uprawnienia Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej w zakresie kontroli przechowywania szczepionek będą w najbliższej przyszłości poszerzone (fot. MGR.FARM)MZ: brak jest możliwości wyłączenia...

Ministerstwo Zdrowia odpowiedziało Porozumieniu Pracodawców Opieki Zdrowotnej na list, w którym...

W niektórych partiach produkowanego w Azji irbesartanu znaleziono zanieczyszczenie rakotwórczym związkiem podobnym do NDMA – NDEA (fot. Shutterstock)Nie tylko walsartan był zanieczyszczony...

Europejska Agencja Leków uznała właśnie, że kolejna substancja czynna dostarczana od jednego z...

Sprawca napadu tuż po nim trafił na oddział toksykologii, skąd po odtruciu zabrała go policja do aresztu (fot. Shutterstock)Z nożem kuchennym napadł na aptekę

27-letni mężczyzna napadł na całodobową aptekę w Łodzi przy al. Piłsudskiego. Wyczekał do...