Heroina była czołowym produktem Bayera do czasu wybuchu I Wojny Światowej (fot. Shutterstock)

Farmacja w służbie złu

Coraz częściej można zaobserwować franczyzy skonstruowane w sposób, który uniemożliwia farmaceutom odstąpienie od wykonania zapisów umowy, pod groźbą dotkliwych kar finansowych (fot. Shutterstock)

Farmaceuta nie może mieć...

Rośliny od lat stosowane były w medycynie tradycyjnej. Z ich właściwości czerpiemy też współcześnie (fot. Shutterstock)

10 najciekawszych surowców...

Opiekun stażu może wyrazić negatywną opinię o praktykancie, jednak nie rzutuje ona na zakończenie studiów (fot. Shutterstock)

Apteka stażowa

Wielu lekarzy nadal uważa, iż najskuteczniejsze w leczeniu świądu są leki o silnym mechanizmie uspakajającym (fot. Shutterstock)

6 mitów o pokrzywce

Symbole farmacji

Symbole farmacji

Minęły już czasy, gdy farmaceuci pracowali jedynie w wiekowych rodzinnych aptekach z tradycjami – dziś większość z nas dołączyła efektu konsumpcjonizmu, czasem mają więc problem z odwołaniem się do jakichś korzeni. Warto jednak pamiętać, że zawód farmaceuty trwa nieprzerwanie od dziesiątek stuleci, a symbole, które przyświecają naszemu fachowi wywodzą się z najstarszych i najpotężniejszych kultur.

Oko Horusa stało się symbolem zdrowia, dobra i przywróconego zdrowia, a symbol Rx jest właściwie znakiem graficznym, na który składa się zarys linii symbolu oka boga nieba (fot. Shutterstock)

W zasadzie całą historię można by rozpocząć od staroegipskiej mitologii. W Egipcie zdrowiem opiekowało się wielu bogów, m.in. Ozyrys, Horus, Izyda oraz bóg nauki Thot, uważany za twórcę chemii, a przedstawiany jako pilot łodzi sondujący kijem nurt rzeki i określany mianem Ph-ar-maki - ten, który strzeże. Egipt dobrze poznali Grecy, którzy wprowadzili termin pharmakon – lek bądź trucizna. Z kolei greckim bogiem lecznictwa był Asklepios przedstawiany z laską i wężem. Miał on czwórkę dzieci, z których najbardziej znane to Panakeja oraz Hygea - szafarka leków, kobieta z kielichem i wężem, będąca dzisiejszym symbolem aptekarzy. To właśnie od nich pochodzą słowa panaceum - lek na wszystkie schorzenia – oraz higiena. Wiadomo również, iż Grecy posiadali instytucję zwaną apotheke - skład, magazyn (od greckiego ἀποτίθημι, apotithemi – przechowywać). W II wieku p.n.e. Grecy stali się poddanymi Rzymian i z tego właśnie okresu pochodzą nazwy bóstw: Eskulap jako odpowiednik Asklepiosa czy Salus, będący rzymskim synonimem Hygei oraz pojawiły się terminy: apotheca – spiżarnia lub skład wina – oraz apothekai - skład surowców dla dworu cesarza.

Opisana pokrótce sukcesja wiedzy medycznej odcisnęła trwałe piętno na współcześnie używanych symbolach farmacji. Odwołując się więc do najstarszej ze wspomnianych cywilizacji, możemy odnaleźć konotacje z obecnie stosowanym symbolem Rx. Oczywiście, według najpowszechniej przyjętej teorii jest to skrótowy zapis od łacińskiego czasownika koniugacji III recipio, recipere, recepi, receptum – wziąć, brać. Jednak dużo ciekawsza wydaje się historia związana z okien Horusa…

Horus był egipskim bogiem nieba, światła i dobrobytu, synem Izydy i Ozyrysa. Gdy Ozyrys został zabity przez swego brata Seta, boga ciemności i zła, Horus chcąc się zemścić, stanął z nim do walki. W potyczce tej stracił oko, jednak za sprawą znanego już nam boga nauki i mądrości Ph-ar-maki - Thota, odzyskał oko i pokonał Seta. Oko Horusa stało się symbolem zdrowia, dobra i przywróconego zdrowia, a symbol Rx jest właściwie znakiem graficznym, na który składa się zarys linii symbolu oka boga nieba.

Z czasów greckich pochodzi zdecydowanie najbardziej rozpoznawalny symbol farmacji, a mianowicie kielich, puchar bądź czara Hygei w formie prostego kielicha – symbolu zdrowia – oplatanego przez węża. Wąż w mitologii greckiej utożsamiany był z odradzaniem się poprzez swoje linienie symbolizował samoodnowę życia, ozdrowienie i długowieczność. Zwierzę to towarzyszy również innemu znanemu symbolowi farmacji i medycyny – lasce Asklepiosa lub – w wersji rzymskiej – lasce Eskulapa. Z racji, iż Asklepios był bogiem lekarzy, jego laska stanowi raczej symbol sztuki lekarskiej, ale też ogólnie rozumianej medycyny. W sztuce przedstawiana jest zwykle w formie prostego kija z oplatającym go wężem.



W tym miejscu warto wspomnieć o innym, dość mylnym symbolu, często używanym w miejsce laski Eskulapa, mianowicie kaduceuszu ([]i]gr. κηρύκειον kērýkeion, łac. Caduceus[/i]). Laska opleciona przez dwa węże stała się znakiem pokoju i handlu, mądrości i równowagi sił, atrybutem godzenia przyjaciół. Symbolika związana jest z powstaniem kaduceusza. W „Mitologii” Parandowskiego możemy przeczytać:

„Hermes, aby przebłagać rozgniewanego brata, ofiarował mu cytrę ze skorupy żółwia. Apollo tak się ucieszył, że dał mu w zamian laseczkę z leszczyny, która miała cudowną właściwość uśmierzania sporów i godzenia nieprzyjaciół. Gdy ją Hermes rzucił między dwa walczące ze sobą węże, one natychmiast przestały się gryźć i zgodnie oplotły się dokoła laski, nachylając ku sobie głowy. Tak powstał kaduceusz, z którym Hermes nigdy się nie rozstawał”.

Dziś laska taka, mylona bywa z laską Eskulapa, choć w tym przypadku kij oplata tylko jeden wąż. W niektórych państwach - zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych – jako symbol medyczny jest używany tzw. „kaduceusz medyczny” – laska opleciona dwoma wężami i zakończona parą skrzydeł.

Jak widać, nawet w czasach pozbawionych wielowiekowych tradycji i miejsc kojarzonych z fundamentami zawodu, możemy rozbudzić naszą wyobraźnią, biorąc do ręki choćby zwykłą receptę :)

Lekarze weterynarii zostali zawiadomieni o tej sprawie i poproszeni o zgłaszanie wszelkich działań niepożądanych. (fot. Shutterstock)Masz czworonoga? Uważaj na ten lek!

Komitet ds. Weterynaryjnych Produktów Leczniczych EMA ostrzega o przypadkach urazu oczu zwierząt...

Łącznie zatrzymano do chwili obecnej 23 osoby, a spośród nich 5 zostało tymczasowo aresztowanych. (fot. Policja.pl)Nielegalnie produkowano leki na...

Poznańscy policjanci z CBŚP kontynuując sprawę likwidacji największej na świecie fabryki...

Trainers Development Camp

Trainers Development Camp (TDC) to projekt Międzynarodowej Federacji Studentów Farmacji (IPSF),...

Pracownica apteki poprosiła napastnika, aby się odsunął, a ten wyszedł posłusznie zza ladę do strefy klienta, w tym czasie nadal szukała pilota antynapadowego. (fot. Shutterstock)Pracownica apteki całodobowej...

Sąd Okręgowy w Łodzi rozpatrywał niedawno sprawę napadu na aptekę całodobową. Napastnik groził...

Czy w świetle obowiązującego rozporządzenia apteka może zrealizować receptę, której wpisano tylko imię, nazwisko i PESEL pacjenta? (fot. Kamil Guzy)Kolejne niejasności w rozporządzeniu w...

W minionym tygodniu weszła w życie nowelizacja rozporządzenia w sprawie recept, która miała...