Większość kobiet po porodzie doświadcza spadków nastroju, epizodów smutku, melancholii i załamania. (fot. Shutterstock)

Matka farmaceutka i wielkie...

Oko Horusa stało się symbolem zdrowia, dobra i przywróconego zdrowia, a symbol Rx jest właściwie znakiem graficznym, na który składa się zarys linii symbolu oka boga nieba (fot. Shutterstock)

Symbole farmacji

Dotychczas przeprowadzone projekty grywalizacji i badania zachowań graczy wskazują, że ta forma zwiększa zaangażowanie się pacjenta w mechanizm np. rzucania palenia nawet o 29%. (fot. Shutterstock)

Kilka słów o grywalizacji

Uszkodzenie miąższu wątroby, ogniskowe zwłóknienia - to tylko niektóre z długiej listy toksyczynych działań roślin, stosowanych dawniej w medycynie (fot. Shutterstock)

10 najniebezpieczniejszych...

To historia pacjentów, ich walki, ich przetrwania i wędrówki po krainie choroby.

Cesarz wszech chorób....

10 leków, przy których należy unikać słońca

10 leków, przy których należy unikać słońca

Niektóre leki mogą wywoływać reakcje fotoalergiczne lub fototoksyczne. Osoby, które je stosują, powinny unikać słońca. Problem ten jest szczególnie istotny latem i w trakcie wakacji, gdy tak chętnie wystawiamy ciało na działanie promieni słonecznych. Oto 10 leków, które stosując, należy unikać słońca…

Czynnikami wywołującymi reakcje fototoksyczne mogą być substancje roślinne, leki czy środki chemiczne, działające zewnętrznie bądź podane doustnie. (fot. Shutterstock)

Zmiany skórne, które powstają pod wpływem jednoczesnego działania promieniowania świetlnego i leków są określane jako skórne reakcje fotonadwrażliwości. Obejmują one reakcje fotoalergiczne, fototoksyczne, pseudoporfirie, zmiany liszajowate i podostry skórny toczeń rumieniowaty [1].

Odczyny fotoalergiczne powstają w wyniku ekspozycji skóry na substancję uczulająca tzw. fotohapten oraz promieniowanie UV. Substancje fotoalergiczne wywierają działanie niekorzystne tylko u niektórych osób poddanych ich działaniu. Efekt jedynie w niewielkim stopniu zależny jest od dawki [2].

Odczyny fototoksyczne powstają na skutek uwalniania wolnych rodników przez substancje chemiczne będące w kontakcie ze skórą. Konsekwencją tego procesu jest uszkodzenie struktur komórkowych oraz rozwój ostrej reakcji zapalnej. W odróżnieniu od reakcji fotoalergicznych, dotyczących osób o szczególnej osobniczej predyspozycji, odczyny fototoksyczne występują u większości osób wystawionych na jednoczesne działanie ich i promieniowania [2].

Czynnikami wywołującymi reakcje fototoksyczne mogą być substancje roślinne, leki czy środki chemiczne, działające zewnętrznie bądź podane doustnie [3]. Objawy kliniczne reakcji fototoksycznej przypominają oparzenia słoneczne, najczęściej mają charakter pęcherzy i rumieni. Zmiany dotyczą miejsc eksponowanych na promieniowanie oraz substancję fototoksyczną. Obecność ognisk hiperpigmentacji pozapalanej jest cechą różnicującą odczyn fototoksyczny od oprzenia słonecznego [4]. Większość związków, które mają właściwości fototoksyczne charakteryzuje się obecnością w strukturze pierścienia aromatycznego albo przynajmniej jednego wiązania podwójnego [5].

1. Rosuwastatyna

Statyny należą do leków, które mogą wykazywać właściwości fototoksyczne. Związki te, pod wpływem promieniowania UV-Vis, stosunkowo łatwo ulegają degradacji (wysoką reaktywność fotochemiczną wykazują statyny syntetyczne). Fototoksyczność statyn jest związana z właściwościami ich fotoproduktów. Interakcja fotoproduktu C rosuwastatyny z tymidyną może powodować patologiczne zmiany w cząsteczkach DNA [5].

2. Ketoprofen

Niesteroidowe leki przeciwzapalne należą do grupy leków fotouczulajacych. Najwięcej zmian odnotowano u pacjentów stosujących ketoprofen [3]. Odczyn fotoalergiczny indukowany przez ketoprofen jest zależny od dawki oraz intensywności promieniowania. Ugrupowanie benzofenonu, z którego po napromieniowaniu powstaje wolny rodnik tlenowy, indukujący peroksydację lipidów oraz uszkadzający komórki, odpowiada za właściwości fotoalergiczne ketoprofenu [1]. Inne związki, które posiadają w swej strukturze ugrupowanie benzofenonu, np. fenofibrat, mogą indukować krzyżową fotonadwrażliwość albo nasilać odczyny fotoalergiczne po ketoprofenie oraz prowadzić do odczynów fotoalergicznych na oktokrylen, który jest stosowany w kosmetykach fotoochronnych [1].

W grupie niesteroidowych leków przeciwzapalnych do substancji o działaniu światlouczulającym należy również zaliczyć diklofenak, ibuprofen czy naproksen, dostępne zarówno w preparatach do stosowania miejscowego jak i wewnętrznego [3]. Opisywane są także przypadki odczynów fototoksycznych w postaci pseudoporfirii po użyciu preparatów naproksenu, kwas nalidyksowego, tetracyklin, czy sulfonylomocznika [4].

3. Amiodaron

Amiodaron często powoduje nadwrażliwość na promieniowanie słoneczne u 25-75% stosujących, która może utrzymywać się nawet kilka miesięcy po zakończeniu leczenia [6, 7] Zazwyczaj zmiany obserwowane były na powierzchni skóry poddanej działaniu promieni słonecznych i przybierały formę oparzenia, rumienia lub występowało mrowienie [7].

4. Hydrochlorotiazyd

Niektóre preparaty diuretyczne, w tym hydrochlorotiazd oraz furosemid, mają właściwości fototoksyczne [8, 9]. Na podstawie danych uzyskanych z Danish Cancer Registry wykazano, iż u chorych leczonych hydrochlorotiazydem i amlilorydem częściej występuje czerniak i rak kolczystokomórkowy skóry (ang. squamous cell carcinoma – SCC). Stwierdzono również wyraźny związek między powstaniem SCC, a dawką całkowitą przyjętych diuretyków [8].

Strony

Małopolski WIF zwrócił uwagę, że jeżeli w jakimś zakresie ustawodawca nie wypowiada się co do kwestii przepisów przejściowych, nie oznacza to istnienia luki w prawie (fot. Shutterstock)Czym skutkuje modyfikacja wniosku na...

Zmiana danych przedsiębiorcy we wniosku o wydanie zezwolenia na prowadzenie apteki, złożonego...

Okoliczności orzeczenia tak niskiej kary, budziły wątpliwości - szczególnie, że nie było to pierwszy przypadek łamania zakazu reklamy aptek przez tego przedsiębiorcę (fot. Shutterstock) 400 zł kary za naruszenie zakazu...

W 2017 roku Śląska Izba Aptekarska złożyła odwołanie do Głównego Inspektora Farmaceutycznego od...

Organizatorzy przypominają, że wysoka temperatura lub ekspozycja na słońce mogą niebezpiecznie zmienić właściwości fizyko-chemiczne leków (fot. Shutterstock)Widzisz lek źle przechowywany w sklepie...

Dwie organizacje – Naczelna Izba Aptekarska i Narodowy Instytut Leków, zorganizowały kampanię...

Do tej pory zdarzają się przypadki "całowania klamki" zamkniętej apteki przy Żeromskiego (fot. Shutterstock)VIDEO: Za nocną pracę farmaceutów...

Po ponad dziewięciu miesiącach przerwy, ponad 135 tysięcy mieszkańców Bielan może już korzystać...

Prezes NRA wskazuje też, że przepisy dotyczące sprzedaży wysyłkowej o wiele łatwiej wprowadzić dla kategorii wyrobów medycznych, takich jak choćby pieluchomajtki czy cewnik (fot. NIA)Farmaceuta mógłby dowieźć lek...

Wielu farmaceutów, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach już dziś odwiedza swoich pacjentów,...