Większość kobiet po porodzie doświadcza spadków nastroju, epizodów smutku, melancholii i załamania. (fot. Shutterstock)

Matka farmaceutka i wielkie...

Oko Horusa stało się symbolem zdrowia, dobra i przywróconego zdrowia, a symbol Rx jest właściwie znakiem graficznym, na który składa się zarys linii symbolu oka boga nieba (fot. Shutterstock)

Symbole farmacji

Dotychczas przeprowadzone projekty grywalizacji i badania zachowań graczy wskazują, że ta forma zwiększa zaangażowanie się pacjenta w mechanizm np. rzucania palenia nawet o 29%. (fot. Shutterstock)

Kilka słów o grywalizacji

Uszkodzenie miąższu wątroby, ogniskowe zwłóknienia - to tylko niektóre z długiej listy toksyczynych działań roślin, stosowanych dawniej w medycynie (fot. Shutterstock)

10 najniebezpieczniejszych...

To historia pacjentów, ich walki, ich przetrwania i wędrówki po krainie choroby.

Cesarz wszech chorób....

5 leków, które mogą być groźne podczas upałów

5 leków, które mogą być groźne podczas upałów

Lato to nie tylko wakacje i wymarzony wypoczynek. Ostatnio coraz częściej nawet w Polsce można odczuć tropikalne upały. Podczas takiej pogody osoby, które stosują leki, powinny zachować szczególną ostrożność. Upał może wpływać na skuteczność oraz bezpieczeństwo ich zażywania. Niektóre leki mogą wywoływać groźne reakcje, nawet pomimo przechowywania w odpowiedniej temperaturze oraz stosowania ich zgodnie z zaleceniem lekarza [1].

Upały mogą zwiększać toksyczność lub/oraz zmniejszać efektywność stosowanych leków. (fot. Shutterstock)

Człowiek najbardziej komfortowo czuje się w temperaturze otoczenia 27-31ºC. Podwyższona temperatura otoczenia powoduje przyspieszenie reakcji metabolicznych, a także grozi nieodwracalnymi zmianami w strukturze białek tworzących ludzkie ciało [3].

Termoregulacja, czyli zdolność do utrzymywania stałej temperatury organizmu w optymalnych granicach, jest jednym z podstawowych elementów składowych homeostazy ustrojowej. W przypadku zwiększonej produkcji cieplnej, np. podczas upałów i wysokiej wilgotności albo w czasie zwiększonego wysiłku fizycznego, może dochodzić do zaburzenia bilansu cieplnego ustroju. Szczególnie narażone są osoby starsze, dzieci, jak również pacjenci z chorobami ogólnoustrojowymi np. z zaawansowaną niewydolnością serca, a także z upośledzoną zdolnością wydzielania potu [4].

Upały mogą zwiększać toksyczność lub/oraz zmniejszać efektywność stosowanych leków. Dodatkowo leki mogą wpływać na zaostrzenie stanu przegrzania organizmu, a odwodnienie oraz zmiany w dystrybucji krwi w organizmie, wywołane nadmierną ekspozycją na ciepło i reakcjami termoregulacyjnymi, mogą mieć wpływ na poziom leku w organizmie, jego kinetykę, a także wydalanie, a więc jego aktywność farmakologiczną [2]. Niektóre preparaty mogą powodować zaburzenie mechanizmu termoregulacji, a także sprzyjać odwodnieniu [1].

1. Furosemid

Furosemid, podobnie jak i inne diuretyki, jest często stosowany u pacjentów z niewydolnością serca oraz nadciśnieniem tętniczym [5]. Działając na nerki powodują zmiany w wydalaniu ilości wody oraz elektrolitów z moczem. Gdy ilość wydalanego moczu zwiększy się nadmiernie w stosunku do ilości przyjmowanych płynów, może to doprowadzić do odwodnienia. Szczególnie narażone są osoby starsze, gdyż z wiekiem ulegają upośledzeniu mechanizmy regulacji pragnienia i osoba w podeszłym wieku może go nie odczuwać, pomimo iż organizm potrzebuje większej ilości płynów [6]. Często także zaburzeniu ulega gospodarka elektrolitowa – spada poziom sodu oraz potasu, co może powodować skutki groźne dla zdrowia, a nawet życia. Istotne jest dostosowanie oraz optymalizacja farmakoterapii tymi lekami w zależności od pory roku albo temperatury pomieszczeń oraz otoczenia [4].

2. Metoprolol

Leki betaadrenolityczne, do których należy metoprolol, to grupa leków, które blokują receptory adrenergiczne ß1 (głównie w mięśniu sercowym) i ß2 (w naczyniach i oskrzelach). Hamują aktywność układu współczulnego, czego efektem jest między innymi skurcz naczyń oraz zwiększenie oporu obwodowego [7]. Mikrokrążenie skórne również podlega regulacji układu współczulnego [8]. Podstawową funkcja łożyska skórnego jest termoregulacja (90% skórnych przepływów odpowiada za termoregulację) [9]. Miejscowe ogrzanie skóry prowadzi do bezpośredniej i znaczącej wazodylatacji (rozkurcz mięśni gładkich w ścianie naczyń krwionośnych). Razem z wazodylatacją skórną i wyparowywaniem potu obniża się temperatura skóry oraz następuje ochłodzenie krwi w rozszerzonych naczyniach [10]. Większość betablokerów wykazuje działanie kurczące mięśniówkę naczyń i upośledzające jej rozkurcz, poprzez to osłabiają przepływ krwi w skórze i powodują, iż organizmowi jest trudniej się chronić przed przegrzaniem [1, 8].

3. Amitryptylina



Amitryptylina, należąca do trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (TLPD), jest inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny [11]. TLPD działają na wiele receptorów także na ośrodki odpowiedzialne za regulację ciepła. Mogą tłumić wysyłane przez organizm sygnały ostrzegawcze przed udarem takie jak bóle głowy, uczucie rozbicia czy wymioty [12]. Zgłaszano również występowanie wysokiej gorączki podczas terapii trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi razem z lekami neuroleptycznymi albo przeciwcholinergicznymi, szczególnie podczas upałów [11].

4. Ditropan

Ditropan (oksybutynina) to lek przeciwcholinergiczny. On, jak i inne leki z tej grupy, silnie blokują pocenie się [2]. Pocenie jest to najważniejszy czynny mechanizm utraty ciepła [13]. Stosowanie oksybutyniny podczas upałów albo w bardzo ciepłym pomieszczeniu może spowodować udar cieplny, będący wynikiem zmniejszenia wydzielania potu [14]. Podczas terapii cholinolitykami należy zachować ostrożność stosując antyperspiranty na zbyt duże powierzchnie ciała, gdyż podczas upałów może to doprowadzić do przegrzania organizmu [15].

5. Chlorprotiksen

Neuroleptyki należą do grupy leków, które mogą sprzyjać mogą zaburzeniom termoregulacji, szczególnie gdy są stosowane z razem z lekami o działaniu antycholinergicznym [4, 16]. W czasie upałów obserwowano (opisane podczas terapii chlorprotiksenem, chlorpromazyną, promazyną, haloperidolem łączonych z benzatropiną) zagrażające życiu podwyższenie temperatury razem z wrażeniem uderzeń fal gorąca, suchością błon śluzowych, tachykardią. Objawy te są efektem upośledzenia mechanizmów termoregulacyjnych podwzgórza, które odpowiadają za utrzymanie stałej niezależnie od temperatury otoczenia ciepłoty cala [16].

Literatura:
[=1]

  • Upał a leki- zobacz,jak wysoka temperatura wpływa na działanie medykamentów, senior.pl
  • Niekorzystne skutki działania leków podczas upałów www.pis.lodz.pl/wieruszow/dokumenty/RekomendacjeUpaly.pdf
  • Schetz D., Foerster J. Przyczyny, rodzaje i zasady postępowania w hipertermii
  • Kretowicz M, Manitus J. Odwodnienie jako przyczynek do rozważań nad chorobą przegrzania- opis przypadku
  • [=12]Leki podczas upałów mogą działać inaczej, http://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C405823%2Cleki-podczas-upalow-moga-dzialac-inaczej.html
  • Gąsowski J., Kasprzyk Z. Leki moczopędne
  • Tyrka A. Beta-blokery, https://chorobawiencowa.mp.pl/leczenie/62378,beta-blokery
  • Dubiel M. Czynniki wpływające na mikrokrążenie skórne u pacjentów z niewydolnością serca
  • Szygula R. Mikrokrązenie skorne https://wydawnictwa.awf.krakow.pl/pdf/wstepy/ws_mon_19.pdf
  • Gryglewska B. Znaczenie mikrokrążenia w nadciśnieniu tętniczym
  • Sartogen CHPL
  • Antydepresanty tłumią uczucie przegrzania http://www.rynekaptek.pl/farmakologia/antydepresanty-tlumia-uczucie-przegrzania,22188.html
  • Nieradko-Iwanicka B. Układ termoregulacji człowieka i wpływ czynników atmosferycznych na odczucia ciepła człowieka
  • Ditropan CHPL
  • Krzystanek M. Prydynol- leczenie poneuroleptycznych objawów pozapiramidowych
  • Rzewuska M. Podstawy leczenia schizofrenii
  • [/]

    Małopolski WIF zwrócił uwagę, że jeżeli w jakimś zakresie ustawodawca nie wypowiada się co do kwestii przepisów przejściowych, nie oznacza to istnienia luki w prawie (fot. Shutterstock)Czym skutkuje modyfikacja wniosku na...

    Zmiana danych przedsiębiorcy we wniosku o wydanie zezwolenia na prowadzenie apteki, złożonego...

    Okoliczności orzeczenia tak niskiej kary, budziły wątpliwości - szczególnie, że nie było to pierwszy przypadek łamania zakazu reklamy aptek przez tego przedsiębiorcę (fot. Shutterstock) 400 zł kary za naruszenie zakazu...

    W 2017 roku Śląska Izba Aptekarska złożyła odwołanie do Głównego Inspektora Farmaceutycznego od...

    Organizatorzy przypominają, że wysoka temperatura lub ekspozycja na słońce mogą niebezpiecznie zmienić właściwości fizyko-chemiczne leków (fot. Shutterstock)Widzisz lek źle przechowywany w sklepie...

    Dwie organizacje – Naczelna Izba Aptekarska i Narodowy Instytut Leków, zorganizowały kampanię...

    Do tej pory zdarzają się przypadki "całowania klamki" zamkniętej apteki przy Żeromskiego (fot. Shutterstock)VIDEO: Za nocną pracę farmaceutów...

    Po ponad dziewięciu miesiącach przerwy, ponad 135 tysięcy mieszkańców Bielan może już korzystać...

    Prezes NRA wskazuje też, że przepisy dotyczące sprzedaży wysyłkowej o wiele łatwiej wprowadzić dla kategorii wyrobów medycznych, takich jak choćby pieluchomajtki czy cewnik (fot. NIA)Farmaceuta mógłby dowieźć lek...

    Wielu farmaceutów, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach już dziś odwiedza swoich pacjentów,...