Heroina była czołowym produktem Bayera do czasu wybuchu I Wojny Światowej (fot. Shutterstock)

Farmacja w służbie złu

Coraz częściej można zaobserwować franczyzy skonstruowane w sposób, który uniemożliwia farmaceutom odstąpienie od wykonania zapisów umowy, pod groźbą dotkliwych kar finansowych (fot. Shutterstock)

Farmaceuta nie może mieć...

Rośliny od lat stosowane były w medycynie tradycyjnej. Z ich właściwości czerpiemy też współcześnie (fot. Shutterstock)

10 najciekawszych surowców...

Opiekun stażu może wyrazić negatywną opinię o praktykancie, jednak nie rzutuje ona na zakończenie studiów (fot. Shutterstock)

Apteka stażowa

Wielu lekarzy nadal uważa, iż najskuteczniejsze w leczeniu świądu są leki o silnym mechanizmie uspakajającym (fot. Shutterstock)

6 mitów o pokrzywce

5 mitów o ukąszeniach owadów

5 mitów o ukąszeniach owadów

Czy komary najczęściej gryzą osoby o „słodkiej krwi”? Czy obrzęk po ukąszeniu przez pszczoły świadczy o uczuleniu na jad? Żądło najlepiej wyciągnąć pęsetą? Rozprawiamy się z najpopularniejszymi mitami na ukąszeniach owadów, które można usłyszeć w aptece...

Aktualnie wyróżnia się 3 typy reakcji po ukąszeniu przez te owady: typowo lokalne reakcje skórne, zespół skeeter, a także reakcje układowe (fot. Shutterstock)

Lato sprzyja wypoczynkowi na łonie natury, niestety te piękne chwile często są przerywane przez natrętne owady, których ugryzienia często związane są z nieprzyjemnymi dolegliwościami. W naszych warunkach klimatycznych najczęściej można spotkać się z ukąszeniem przez komary, kleszcze, meszki, pchły oraz pluskwy. Podczas ugryzienia albo ukłucia przez owada do tkanki ludzkiej dociera jego ślina [1]. Ukąszenia owadów wywoływać mogą miejscowe odczyny wynikające z toksycznego działania białek zawartych w ślinie owadów, alergicznej reakcji na nie albo zainfekowania miejsca ukąszenia [2]. Na ten temat krąży kilka popularnych mitów.

1. Komary najczęściej gryzą osoby o „słodkiej krwi”

Często pacjenci, których szczególnie często gryzą komary twierdzą, że mają „słodką krew”. Jednak to nie skład krwi przyciąga te owady. Samice komarów wabi zwiększone stężenie dwutlenku węgla w wydychanym powietrzu, a także kwas mlekowy oraz inne składniki potu [3]. Zawarte w pocie organiczne związki zapachowe określają jego atrakcyjność dla komarów [4]. Owady te również posługują się termodetekcją i do poszukiwania ofiary wykorzystują bardzo czułe receptory temperatury. Bardziej narażeni na ukąszenia są młodzi mężczyźni, dzieci, kobiety w trakcie owulacji oraz osoby po spożyciu alkoholu [3, 4, 5].

2. Reakcja po ukąszeniu komara to zawsze niewielkie miejscowy odczyn skórny

Aktualnie wyróżnia się 3 typy reakcji po ukąszeniu przez te owady: typowo lokalne reakcje skórne, zespół skeeter (od potocznej angielskiej nazwy owadów krwiopijnych – duża lokalna reakcja skórna), a także reakcje układowe.

Pierwszy typ to typowa lokalna reakcja skórna z natychmiastowym wystąpieniem bąbla z otaczającym go rumieniem. Powszechnym rodzajem reakcji alergicznej po ukąszeniu przez komary jest także zespół skeeter, objawiający się swędzącym oraz bolesnym obszarem skóry z zaczerwienieniem, zwiększonym ociepleniem oraz obrzękiem o średnicy od kilku nawet kilku do kilkunastu centymetrów. Reakcja ta pojawia się zazwyczaj po kilku godzinach od ukąszenia, natomiast maksymalne nasilenie objawów występuje między 8 a 12 godziną i ustępuje ostatecznie w ciągu 3 do 10 dni Ukąszenie komara może wywołać również układową reakcję alergiczną, w tym grudkową albo ostrą uogólnioną pokrzywkę, chorobę posurowiczą, a nawet w rzadkich przypadkach wstrząs anafilaktyczny [3].

3. Obrzęk po ukąszeniu przez pszczoły świadczy o uczuleniu na jad

Najgroźniejsze w Polsce są owady błonkoskrzydłe: pszczoła, osa, szerszeń, których jad (nawet jednego owada) może wywołać anafilaksję, w tym, u osób nadwrażliwych, wstrząs anafilaktyczny [6]. Nie każda osoba reaguje uczuleniem, a to czy wystąpią u niej objawy alergii zależne jest od obecności w organizmie przeciwciał dla składników tej substancji czyli alergenów. U osoby uczulonej wystarczające jest użądlenie jednego owada do wywołania objawów choroby, niejednokrotnie ciężkich i zagrażających życiu [7]. Użądlenie przez kilka owadów, nawet u osoby nieuczulonej, może działać toksycznie, wywołując objawy jak przy anafilaksji [6]. Pojawiający się w miejscu użądlenia w rumień, ból oraz niewielki obrzęk (ustępujący w ciągu kliku godzin albo dni) to reakcja miejscowa zwyczajna (niealergiczna). Pojawienie się obrzęku o średnicy powyżej 10 cm utrzymującego się ponad 24h, któremu może towarzyszyć uczucie rozbicia, gorączka, dreszcze albo ból głowy, odczyn zapalny wzdłuż przebiegu naczyń chłonnych to objawy miejscowej dużej reakcji alergicznej [6].

4. Żądło najlepiej wyciągnąć pęsetą



Istotne jest umiejętne postępowanie bezpośrednio po użądleniu. Należy niezwłocznie usunąć żądło, gdyż woreczek jadowy może nadal wydzielać jad do skóry [8]. Żądło usunąć można podważając je płaskim przedmiotem np. czystym nożem, kartonikiem, kartą kredytową. Podczas usuwania nie należy go łapać chwytem pęsetowym, gdyż można ścisnąć woreczek jadowy i wyzwolić do skóry dodatkową porcję jadu. Zalecany jest miejscowy ucisk, który zmniejsza wchłanianie jadu oraz położenie zimnego kompresu albo kostki lodu [6, 8]. Niska temperatura prowadzi do obkurczenia naczyń skóry i chroni przed przemieszaniem się składników jadu dalej do naczyń krwionośnych, a następnie wraz z krwią do całego organizmu [7].

5. W przypadku leczenia odczynu zapalnego niezbędne jest zastosowanie antybiotyku

Nie zaleca się standardowo stosowania antybiotyków aplikowanych miejscowo, ani ogólnoustrojowych. Takie postępowanie jest rekomendowane jedynie w przypadku podejrzenia rozwoju infekcji w wyniku nadkażenia uszkodzonej skóry poprzez drapanie okolic miejsca ukąszenia.

Miejsce ukąszenia najlepiej przemyć wodą z mydłem i ewentualnie zdezynfekować. We wczesnej fazie reakcji można na ukąszone miejsce zastosować zimny okład, lek obkurczający naczynia, ewentualnie środek znieczulający miejscowo np. mentol czy przeciwświądowy [2]. W terapii dużych alergicznych reakcji po ukąszeniach owadów skuteczne są leki przeciwhistaminowe II generacji. Zmniejszają one uczucie świądu, ograniczają rumień, obrzęk, a także naciek [9]. Stosowane są również glikokortykosteroidy miejscowo, jak i systemowo, które podobnie jak leki przeciwhistaminowe zmniejszają obrzęk i rumień oraz łagodzą świąd [9]. Leki przeciwhistaminowe stosowane miejscowo mogą hamować odczyny miejscowe w stopniu proporcjonalnym do udziału w powstawaniu odczynu mechanizmów histaminozależnych i zwykle łagodzą jedynie świąd występujący po ukąszeniu [2].

Bibliografia:

  1. Majewski M. Ukąszenia przez owady- pierwsza pomoc i profilaktyka
  2. Pytania do eksperta. Alergologia http://www.mp.pl/artykuly/73650,pytania-do-eksperta-alergologia
  3. Piechota M, Zagorska W. Nadmierne reakcje miejscowe po ukąszeniu przez komary- jak diagnozować i leczyć?
  4. Buczyłko K., Majsiak E., Wagner A. Alergia na owady niebłonkoskrzydłe
  5. Burda K. Słodka krew, czyli problem z komarami http://www.newsweek.pl/wiedza/nauka/slodka-krew--czyli-problem-z-komarami,106615,1,1.html
  6. Użądlenie przez owady, https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.III.23.22.3.
  7. Jutel M.,Cichocka-Jarosz E. Alergia na jad owadów, https://alergie.mp.pl/chorobyalergiczne/choroby/59841,alergia-na-jad-owadow
  8. Jak leczyć u dzieci miejscowe odczyny po użądleniach i ukąszeniach przez owady, https://www.dermatologia-praktyczna.pl/a1624/Jak-leczyc-u-dzieci-miejscowe-odczyny-po-uzadleniach-i-ukaszeniach-przez-owady-.html/m138
  9. Jedynak-Wąsowicz U. Czy leki przeciwhistaminowe lub stosowane miejscowo glikokortykosteroidy są skuteczne w leczeniu nasilonych odczynów po ukąszeniu przez owada?

Lekarze weterynarii zostali zawiadomieni o tej sprawie i poproszeni o zgłaszanie wszelkich działań niepożądanych. (fot. Shutterstock)Masz czworonoga? Uważaj na ten lek!

Komitet ds. Weterynaryjnych Produktów Leczniczych EMA ostrzega o przypadkach urazu oczu zwierząt...

Łącznie zatrzymano do chwili obecnej 23 osoby, a spośród nich 5 zostało tymczasowo aresztowanych. (fot. Policja.pl)Nielegalnie produkowano leki na...

Poznańscy policjanci z CBŚP kontynuując sprawę likwidacji największej na świecie fabryki...

Trainers Development Camp

Trainers Development Camp (TDC) to projekt Międzynarodowej Federacji Studentów Farmacji (IPSF),...

Pracownica apteki poprosiła napastnika, aby się odsunął, a ten wyszedł posłusznie zza ladę do strefy klienta, w tym czasie nadal szukała pilota antynapadowego. (fot. Shutterstock)Pracownica apteki całodobowej...

Sąd Okręgowy w Łodzi rozpatrywał niedawno sprawę napadu na aptekę całodobową. Napastnik groził...

Czy w świetle obowiązującego rozporządzenia apteka może zrealizować receptę, której wpisano tylko imię, nazwisko i PESEL pacjenta? (fot. Kamil Guzy)Kolejne niejasności w rozporządzeniu w...

W minionym tygodniu weszła w życie nowelizacja rozporządzenia w sprawie recept, która miała...