Heroina była czołowym produktem Bayera do czasu wybuchu I Wojny Światowej (fot. Shutterstock)

Farmacja w służbie złu

Coraz częściej można zaobserwować franczyzy skonstruowane w sposób, który uniemożliwia farmaceutom odstąpienie od wykonania zapisów umowy, pod groźbą dotkliwych kar finansowych (fot. Shutterstock)

Farmaceuta nie może mieć...

Rośliny od lat stosowane były w medycynie tradycyjnej. Z ich właściwości czerpiemy też współcześnie (fot. Shutterstock)

10 najciekawszych surowców...

Opiekun stażu może wyrazić negatywną opinię o praktykancie, jednak nie rzutuje ona na zakończenie studiów (fot. Shutterstock)

Apteka stażowa

Wielu lekarzy nadal uważa, iż najskuteczniejsze w leczeniu świądu są leki o silnym mechanizmie uspakajającym (fot. Shutterstock)

6 mitów o pokrzywce

6 leków, które pomagają wygrywać olimpiady…

6 leków, które pomagają wygrywać olimpiady…

Igrzyska olimpijskie to wiele emocji związanych z osiągnięciami sportowymi, ale też wielkie skandale związane ze stosowaniem dopingu. Kilka lat temu okazało się, że rosyjska „fabryka” olimpijczyków to jedno wielkie oszustwo – doping połączony z korupcją. Podczas zimowych imprez sportowych jak bumerang powraca też temat astmy wśród sportowców, szczególnie norweskich biegaczek...

Stosowanie niektórych leków przez sportowców jest dozwolone. Czy pomagają one w osiąganiu dobrych wyników? (fot. Shutterstock)

Doping farmakologiczny to przyjmowanie środków, których wykorzystywanie w sporcie zabronione jest przez Światową Agencję Antydopingową (WADA) [1]. Ich stosowanie ma na celu poprawę wydolności, spowodowanie wzrostu siły mięśniowej i masy, zwiększenie koncentracji albo też stłumienie nadmiaru emocji bądź redukcję masy ciała dla poprawienia wyniku sportowego [2]. Z drugiej strony skutkują one zaburzeniem równowagi biologicznej w organizmie, co może powodować zakłócenie pracy niektórych narządów, układów albo nawet całego organizmu, prowadząc w skrajnych przypadkach do śmierci [1].

1. ß2-agonisci

Preparaty zawierające w składzie fenoterol, jak i również inne selektywne lub nieselektywne substancje z grupy ß2-agonistów, są w sporcie zabronione. Wyjątkiem jest wziewny salbutamol (max. 1600 μg na dobę w dawkach podzielonych), wziewny salmeterol (max. 200 μg/dobę) oraz wziewny formoterol (max. 54μg/dobę) [3]. Stosowane w dawkach terapeutycznych nie wpływają na pracę serca i nie powodują obniżenia ciśnienia tętniczego. Przyjmowanie ich w dużych dawkach (8-10-krotnie wyższych od stosowanych w astmie) hamuje katabolizm białka (działanie anaboliczne). ß2-agoniści przygotowują ciało do sytuacji stresowych, działają naśladując wpływ naturalnych substancji: adrenaliny i noradrenaliny, czego efektem jest rozszerzenie dróg oddechowych, tak aby więcej powietrza mogło się dostać do płuc, a także przygotowanie mięśni i odpowiedzi metabolicznej (wyrzut glukozy) do poradzenia sobie ze stresem [4]. Ich stosowanie związane jest z ryzykiem niedokrwienia mięśnia sercowego, zaburzeń rytmu oraz niewydolności serca [2].

2. Insulina

Hormony, m.in. insulina, hormon wzrostu, erytropoetyna, stanowią liczną grupę spośród substancji zabronionych [2]. Insulina będąca hormonem peptydowym, który jest wydzielany przez komórki ß wysp trzustkowych, obniża stężenie glukozy we krwi, warunkuje jej spalanie, a także zwiększa syntezę glikogenu i hamuje jego rozkład [5]. Poprzez nasilenie transportu aminokwasów do tkanek, wykazuje również działanie anaboliczne [1]. Gwałtowne zwiększanie tempa syntezy białek mięśniowych przekłada się na przyrost masy mięśniowej [6]. Przedawkowanie insuliny (np. przez „nie-cukrzyka”) doprowadzić może do wstrząsu hipoglikemicznego, a przedłużająca się hipoglikemia doprowadzi może do uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego [1].

3. Hydrochlorotiazyd

Hydrochlorotiazyd, jak i inne diuretyki, także znajdują się na liście substancji zabronionych we wszystkich dyscyplinach sportu (zarówno na zawodach, jak i poza nimi). Używane są przez sportowców, aby zmniejszyć szybko masę ciała albo też ukryć obecność innych substancji dopingujących, poprzez zwiększenie produkcji i wydalania moczu. Stosowanie leków z tej grupy może prowadzić do niebezpiecznej utraty wody i elektrolitów [4]. Efektem wpływu na gospodarkę jonową mogą być zaburzenia rytmu serca [2]. Wykrycie, razem z diuretykiem albo środkiem maskującym, każdej ilości substancji, dla których wyznaczono dopuszczalną graniczną wartość (np. salbutamolu, formoterolu, pseudoefedryny, efedryny, katyny) jest uważane za pozytywny wynik badań antydopingowych [3].



4. Pseudoefedryna

Pseudoefedryna, stanowiąca częsty składnik preparatów stosowanych w leczeniu objawów przeziębienia czy kataru, zaliczana jest do stymulantów czyli środków pobudzających psychomotorycznie, działających pobudzająco na ośrodkowy oraz obwodowy układ nerwowy [4]. Jej dozwolone stężenie w moczu wynosi 150 mcg/ml [3]. Leki zawierające w składzie pseudoefedrynę powinny być odstawione na co najmniej dobę przez zawodami [7].

5. Trimetazydyna

Należy do pochodnych piperazyny. Hamuje wybiorczo beta-oksydację kwasów tłuszczowych i jest stosowana w terapii kardiologicznej. Pod wpływem działania leku następuje poprawa metabolizmu komórek mięśnia sercowego. Wykazano także jej korzystny wpływ na przebudowę oraz poprawę frakcji wyrzutowej lewej komory serca. Zapewne poprawa pod wpływem trimetazydyny parametrów metabolicznych, zwiększenie tolerancji wysiłku fizycznego oraz przesunięcie metabolizmu ze spalania kwasów tłuszczowych w kierunku oksydacji glukozy, spowodowały umieszczenie jej przez WADA na liście zakazanych środków antydopingowych [8].

6. Bisoprolol

Bisoprolol, podobnie jak inne beta-blokery, znajduje się na liście dopingowej w niektórych dyscyplinach sportowych [9]. Są one zabronione podczas zawodów narciarskich, podczas skoków czy freestyle, w bobslejach, curlingu, golfie, a także nawet poza zawodami w łucznictwie i strzelectwie [2,3]. Stosowanie leków z tej grupy, które obniżają ciśnienie krwi oraz zwalniają częstotliwość rytmu serca, powoduje zmniejszenie odczuwania stresu, co ma istotne znacznie szczególnie w trakcie zawodów [2].

Literatura:

  1. Manicka Z., Strzelecki W. Świadomość niepożądanych efektów zdrowotnych stosowania dopingu przez sportowców wśród uczniów szkół średnich
  2. Piłkowski S., Pokrywka A., Mamcarz A. Niedozwolone wspomaganie farmakologiczne w sporcie a układ sercowo-naczyniowy
  3. Lista Substancji i Metod Zabronionych 30 sierpnia 2017
  4. Napierała M., Sopyła J., Eksterowicz J. Zagrożenia związane z dopingiem
  5. Danysz A., Buczko W. Kompendium farmakologii i farmakoterapii
  6. Maciejewska T., Trzciński P. Zachowania ryzykowne podejmowane przez mężczyzn zagrożonych bigoreksją
  7. Cykl szkoleń Komisji do Zwalczania Dopingu w sporcie dla trenerów i nauczycieli pracujących z młodzieżą sportową
  8. Wożakowska-Kapłon B. Trimetazydyna- ponowne spojrzenie na znany lek
  9. Fagard R.H. Nadciśnienie tętnicze u sportowców

Lekarze weterynarii zostali zawiadomieni o tej sprawie i poproszeni o zgłaszanie wszelkich działań niepożądanych. (fot. Shutterstock)Masz czworonoga? Uważaj na ten lek!

Komitet ds. Weterynaryjnych Produktów Leczniczych EMA ostrzega o przypadkach urazu oczu zwierząt...

Łącznie zatrzymano do chwili obecnej 23 osoby, a spośród nich 5 zostało tymczasowo aresztowanych. (fot. Policja.pl)Nielegalnie produkowano leki na...

Poznańscy policjanci z CBŚP kontynuując sprawę likwidacji największej na świecie fabryki...

Trainers Development Camp

Trainers Development Camp (TDC) to projekt Międzynarodowej Federacji Studentów Farmacji (IPSF),...

Pracownica apteki poprosiła napastnika, aby się odsunął, a ten wyszedł posłusznie zza ladę do strefy klienta, w tym czasie nadal szukała pilota antynapadowego. (fot. Shutterstock)Pracownica apteki całodobowej...

Sąd Okręgowy w Łodzi rozpatrywał niedawno sprawę napadu na aptekę całodobową. Napastnik groził...

Czy w świetle obowiązującego rozporządzenia apteka może zrealizować receptę, której wpisano tylko imię, nazwisko i PESEL pacjenta? (fot. Kamil Guzy)Kolejne niejasności w rozporządzeniu w...

W minionym tygodniu weszła w życie nowelizacja rozporządzenia w sprawie recept, która miała...