Panowała opinia, że życie Churcilla uratowała penicylina odkryta w latach 30. przez Brytyjczyka Alexandra Fleminga. Prawda wyglądała jednak inaczej... (fot. Wikipedia)

Farmacja w służbie aliantom

W pewnym momencie Viagra stała się nawet walutą, którą agenci CIA płacili swoim informatorom w Afganistanie (fot. Shutterstock)

Potencjalna rewolucja

Czy słyszeliście o terapeutycznym zastosowaniu gazów jelitowych? W czasach średniowiecza wielu lekarzy wierzyło, że podobne leczy się podobnym (fot. Shutterstock)

13 najdziwniejszych terapii w...

Za mit trzeba też uznać stwierdzenie, że dzięki e-recepcie farmaceuci będą mieli więcej czasu na rozmowę z pacjentem (fot. Shutterstock)

Czy e-recepta wydłuży czas...

Jeśli apteka nie jest widoczna w sieci, oczywiście w granicach dozwolonych prawem, ma mniejsze szanse na większe zainteresowanie ze strony pacjenta (fot. Shutterstock)

Podążaj za pacjentem

6 mitów o pokrzywce

6 mitów o pokrzywce

Nagłe pojawienie się na skórze swędzących zmian zazwyczaj budzi u pacjentów niepokój. Zmiany, mimo iż zwykle są krótkotrwałe, to znacznie utrudniają w tym czasie funkcjonowanie. O pokrzywce krąży kilka mitów, zarówno wśród pacjentów, farmaceutów, jak i lekarzy...

Wielu lekarzy nadal uważa, iż najskuteczniejsze w leczeniu świądu są leki o silnym mechanizmie uspakajającym (fot. Shutterstock)

Pokrzywka jest definiowana jako nagłe pojawienie się swędzących, charakterystycznych bąbli, obrzęku naczynioruchowego albo obu tych objawów [1]. Typowe zmiany pokrzywkowe charakteryzuje występowanie bąbla na podłożu rumieniowym (jasnoczerwonym albo różowym). Zmiana jest dość twarda, dobrze odgraniczona i uniesiona w części centralnej, a jej średnica może mieć od kilku milimetrów do nawet kilku centymetrów [2]. Ich wygląd przypomina zmiany powstające po kontakcie skóry z pokrzywą, stad też nazwa pokrzywka [3]. Zwykle zmiany pojawiają się w ciągu kilku minut i dość szybko znikają (w ciągu 24h) bez pozostawiania śladów [2]. Ostra pokrzywka zwykle ma przebieg samoograniczający się [4].

O pokrzywce krąży kilka mitów, zarówno wśród pacjentów, farmaceutów, jak i lekarzy:

1. Pokrzywka to choroba zakaźna

Pokrzywką określa się heterogenną grupę chorób skóry i tkanki podskórnej o zbliżonym obrazie klinicznym, ale zróżnicowanej i często nieznanej etiologii [1, 5]. Pokrzywka nie jest to choroba zakaźna, choć często ostry epizod pokrzywki może być prowokowany przez infekcję albo z nią związany [1, 6]. Aktualnie pokrzywki klasyfikuje się na podstawie czasu trwania, a także etiologii patofizjologicznej [1]. Na podstawie kryterium czasowego pokrzywki można podzielić na ostre (trwają mniej niż 6 tygodni) oraz przewlekle (objawy utrzymują się albo nawracają przez okres powyżej 6 tygodni) [2, 7]. Mogą być one spontaniczne (o wieloczynnikowym podłożu) i fizykalne, indukowane czynnikami fizycznymi (np. pokrzywka z zimna, słoneczna, wibracyjna). Spotyka się także specjalne typy pokrzywek np. kontaktowa, cholinergiczna, wodna [1]. Przyczyną powstawania pokrzywki mogą być czynniki infekcyjne (u dzieci najczęstsza przyczyna ostrych pokrzywek), leki (głównie NLPZ i antybiotyki), a także alergeny kontaktowe, pokarmowe i wziewne [2].

2. Świąd towarzyszący pokrzywce jest porównywalny do świądu towarzyszącemu AZS

Świąd to odmienny rodzaj czucia powierzchniowego, który powoduje denerwujące oraz przykre uczucie skłaniające do drapania. Można go uznać za ekwiwalent bólu. Pocieranie i drapanie może przynosić jedynie chwilową ulgę. W swoim patomechanizmie świąd w pokrzywce różni się od tego, który występuje w przebiegu innych chorób. To histamina odgrywa w jego przebiegu główną rolę patofizjologiczną (podobny mechanizm jedynie w ugryzieniach przez owady oraz w mastocytozie). W innych dermatozach m.in. AZS na pierwszy plan wysuwają się pozostałe czynniki [7]. Najprawdopodobniej podstawową rolę w patomechanizmie pokrzywki odgrywa aktywacja mastocytów i bazofilów, prowadząca do uwolnienia histaminy oraz innych mediatorów prozapalnych [2].

3. W każdym przypadku diagnoza pokrzywki wymaga wykonania dodatkowych badań

Leczenie świądu polega głównie na leczeniu choroby podstawowej i dlatego przed przystąpieniem do terapii powinno podjąć się próbę zdiagnozowania przyczyny pokrzywki oraz świądu [7]. Zwykle rozpoznanie tego schorzenia nie nastręcza większych problemów, lecz ustalenie przyczyny bywa trudne [2, 8]. Nawet w 70-80% przypadków nie udaje się wykryć jej etiologii [7]. Diagnoza opiera się na wywiadzie i badaniu przedmiotowym. U pacjentów z pokrzywką ostrą nie ma konieczności wykonywania badań dodatkowych, zaś u osób z jej przewlekłą postacią wskazane jest wykonanie m.in. podstawowych badań z krwi (morfologia z rozmazem, CRP, OB), badań w kierunku nadwrażliwości typu I, infekcji (np. Helicobacter pylori), zaburzeń hormonów tarczycy. W przypadku pokrzywek fizykalnych najczęściej stosowane są testy prowokacji (np. przy pokrzywce z zimna – prowokacja zimnem i ustalenie wartości progowej bodźca) [2, 8]. Niejednokrotnie objawy wywoływane są przez jednoczesne działanie kilku niezależnych czynników (alergenów, fizykalnych itp.). W takich sytuacjach żadne testy ani badania nie wykażą przyczyny powstania tej zmiany skórnej. Czynniki sprawcze zasugerować mogą jedynie dokładny wywiad przeprowadzony z pacjentem i jego analiza [1].

4. Preparaty o działaniu miejscowym skutecznie łagodzą świąd towarzyszący pokrzywce

Specyfika pokrzywki oraz świądu wpływa na odmienne podejście terapeutyczne. W tym przypadku leczenie miejscowe (glikokortykosteroidy, emolienty, preparaty immunomodulujące) nie ma zastosowania. Opanowanie objawów schorzenia, a głównie irytującego świądu, polega na stosowaniu leków blokujących receptor histaminowy H1(LP) [7]. Miejscowe glikokortykosteroidy są często i z pozytywnym efektem stosowane w wielu chorobach alergicznych, lecz w terapii pokrzywki nie przynoszą korzyści. Jako terapia trzeciego rzutu mogą być stosowane glikokortykosteroidy doustnie, jednak leczenie nie powinno być długotrwałe ze względu na rozwój skutków ubocznych [8].

5. Leki przeciwhistaminowe I generacji są podstawą terapii pokrzywki



Wielu lekarzy nadal uważa, iż najskuteczniejsze w leczeniu świądu są leki o silnym mechanizmie uspakajającym. Jednak żadne rekomendacje nie zalecają podawania tych preparatów, głównie ze względu na potwierdzone działania niepożądane [7]. I generacja leków przeciwhistaminowych charakteryzuje się znacznym działaniem sedacyjnym i antycholinergicznym, związanym ze wpływem na ośrodkowy układ nerwowy, utrzymującym się ponad 12 godzin, przy działaniu przeciwświądowym trwającym jedynie około 4-6 godzin. Dodatkowo, charakteryzują się one niższym profilem bezpieczeństwa w stosunku do leków II generacji [8].

6. W przypadku nieskuteczności danego leku przeciwhistaminowego w pokrzywce należy włączyć do terapii inny

Zamiast łączenia w tym samym czasie różnych leków przeciwhistaminowych, zalecane jest zwiększanie dawek nowoczesnych, nie wywołujących sedacji, leków przeciwhistaminowych II generacji, aż do ich 4-krotności. Większość osób z pokrzywką, niereagujących na podstawową dawkę leku, odnosi korzyści ze zwiększenia dawki leku przeciwhistaminowego (terapia II rzutu) [8 ].

Literatura:

  • Sybilski A. Pokrzywka, Medycyna po Dyplomie 02/2018
  • Buczak K. Rola desloratadyny w leczeniu alergicznego nieżytu nosa i pokrzywki, Lekarz POZ 2/2018
  • Świerczyńska-Krępa M. Pokrzywka, https://alergie.mp.pl/chorobyalergiczne/choroby/58880,pokrzywka
  • Jedynak-Wąsowicz U. Czy glikokortykosteroidy są skuteczne w leczeniu ostrej pokrzywki? https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.4.7.12.
  • Plichta D., Śpiewak R. Farmakoterapia pokrzywki- analiza rozbieżności między wytycznymi ekspertów, dokumentami rejestracyjnymi i dowodami skuteczności leków, Przegląd lekarski 2013/70/12
  • Maciejewska J. Czy pokrzywka jest zakaźna? https://alergie.mp.pl/lista/73167,czy-pokrzywka-jest-zakazna
  • Sybilski A., Walecka I. Pokrzywka swędząca udręka, Standardy medyczne/Pediatria 2016, T.13
  • Zuberbier T. Aberer W. , Asero R., Bindslev-Jensen C., Brzoza Z. , Canonica G.W., Church M.K. , Ensina L.F., Giménez-Arnau A., Godse K., Gonçalo M., Grattan C., Hebert J., Hide M., Kaplan A., Kapp A., Abdul Latiff A.H. , Mathelier-Fusade P., Metz M., Nast A., Saini S., Sánchez-Borges M., Schmid-Grendelmeier P., Simons F.E.R., Staubach P., Sussman G., Toubi E., Vena G.A., Wedi B., ZhuX.J., Maurer M. Wytyczne EAACI/GA2LEN/EDF/WAO dotyczące definicji, klasyfikacji, rozpoznawania i leczenia pokrzywki: weryfikacja z 2013 z poprawkami

____________
Zacytuj ten artykuł jako:

  • Agnieszka Skrzetuszewska, Pogromcy Aptecznych Mitów: 6 mitów o pokrzywce, MGR.FARM

Mężczyźnie  grozi nawet do 2 lat pozbawienia wolności i grzywna. (fot. KMP w Łodzi)Sprzedawał nielegalnie leki na potencję

Policjanci z Wydziału dw. z Przestępczością Gospodarczą i Korupcją KMP w Łodzi zatrzymali 40-...

"Unboxing" to typowa praktyka pozwalająca influencerom na zdobycie popularności w mediach społecznościowyc (fot. Shutterstock). Blogerom grozi kara finansowa za "...

Popularna blogerka na swoim kanale na YouTube dokonała rozpakowania zamówionej w aptece...

Zjawisko kontrakcji, czyli rozpuszczalność cieczy w cieczy (etanolu w wodzie) skutkuje zmniejszeniem objętości. (fot. Shutterstock)Farmaceuto! Czy dobrze odczytujesz...

W związku z licznymi wątpliwościami odnośnie prawidłowego wykonania recept zawierających w swoim...

Zdaniem autora apteki sieciowe rozwijały się od 2001 roku na terenie całego kraju tworząc swoiste kartele rządzące się swoimi prawami. (fot. Shutterstock)Cele apteki są odwrotne od celów...

"Właściciele aptek sieciowych, którzy nie przestrzegali Prawa Farmaceutycznego, etyki zawodowej...

Wydanie więcej niż jednej szczepionki z refundacją jest sprawą dyskusyjną, ponieważ jedna dawka uodparnia na cały sezon (fot. Shutterstock)Czy NFZ zakwestionuje wydanie dwóch...

Do apteki przychodzi pacjent z receptą na trzy opakowania refundowanej szczepionki VaxigripTetra...