Za mit trzeba też uznać stwierdzenie, że dzięki e-recepcie farmaceuci będą mieli więcej czasu na rozmowę z pacjentem (fot. Shutterstock)

Czy e-recepta wydłuży czas...

Jeśli apteka nie jest widoczna w sieci, oczywiście w granicach dozwolonych prawem, ma mniejsze szanse na większe zainteresowanie ze strony pacjenta (fot. Shutterstock)

Podążaj za pacjentem

Apteka jako placówka bardziej dostępna niż gabinet lekarski sprzyja rozszerzaniu kompetencji farmaceuty (fot. Shutterstock)

Mój kongres FIP – wrażenia i...

Promieniowanie jonizujące niszczy zarówno tkanki zdrowe jak i nowotworowe. kóra po zabiegu jest zaczerwieniona, „poparzona”, naczynka łatwo pękają, często występuje łysienie i bliznowacenie tkanki (fot. Shutterstock)

Dermokosmetyki w onkologii

Wirus odry rozprzestrzenia się podczas kichania czy kaszlu, a także przez bliski albo bezpośredni kontakt z wydzielinami z nosa oraz gardła osoby zakażonej (fot. Shutterstock)

Odra – fakty i mity

Brałeś? Nie jedź! 10 leków, po których lepiej nie wsiadać za kierownicę!

Brałeś? Nie jedź! 10 leków, po których lepiej nie wsiadać za kierownicę!

Fakt, iż po spożyciu alkoholu czy środków odurzających nie powinno się siadać za kierownicą auta jest dla większości kierowców dosyć oczywisty. Jednak często kierowcy nie mają świadomości jakie zagrożenia wynikają z prowadzenia samochodu czy innego środka lokomocji po zażyciu niektórych leków.

Zdolność do prowadzenia pojazdu może być również ograniczona w wyniku interakcji pomiędzy stosowanymi jednocześnie lekami (fot. Shutterstock)

Leki zażywane przez kierowców w złożony sposób mogą wpływać na ich sprawność psychofizyczną. Z praktycznego punktu widzenia, najistotniejsze znaczenie ma wpływ na składowe reakcji odruchowej m.in. dopływ reakcji do receptora, przetwarzanie informacji i ich analiza czy też szybkość podejmowania decyzji. Ważne jest również oddziaływanie leków na koordynację ruchów, związane z ich wpływem na przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, skurcz mięśni szkieletowych, a także wpływ na czynność ośrodkowego układu nerwowego [1].

Działania niepożądane w tym zakresie może wywoływać wiele leków. Oto kilka z nich:

1. Klemastyna

Leki wykazujące antagonizm w stosunku do receptorów H1 mają istotne znaczenie z uwagi na upośledzenie zdolności do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Leki antyhistaminowe, które penetrują do ośrodkowego układu nerwowego, mogą powodować zaburzenie koncentracji, sedację, upośledzenie pamięci oraz zdolności do uczenia awersyjnego, percepcyjnego i obserwacyjnego [1]. Często działanie sedatywne leków tej grupy zastosowanych wieczorem utrzymuje się jeszcze przez cały następny dzień, więc leki te mogą stanowić znaczne niebezpieczeństwo dla nieświadomych tego faktu kierowców. Leki przeciwhistaminowe I generacji, takie jak klemastyna, chlorfeniramina, prometazyna, dimetinden, hydroksyzyna, dobrze penetrują do OUN. Pamiętajmy, iż leki przeciwhistaminowe (difenhydramina, chlorfeniramina) są często składnikami preparatów złożonych, które są stosowane w terapii grypy i przeziębienia (np. Fervex, Theraflu ExtraGrip, Gripex Noc) [1]. Ostrożność powinni zachować również pacjenci stosujący w celu złagodzenia objawów choroby lokomocyjnej preparat zawierający dimenhydrynat, należący również do leków przeciwhistaminowych I generacji [2].

2. Tramadol

U pacjentów stosujących leki przeciwbólowe, a szczególnie tramadol oraz inne opioidowe leki przeciwbólowe (morfina, fentanyl), obserwuje się upośledzenie zdolności do prowadzenia pojazdów. Nawet stosowane w dawkach terapeutycznych mogą wywołać senność i zawroty głowy [3, 4].

3. Lidokaina

Środki do znieczulenia miejscowego i ogólnego są bezwzględnym przeciwwskazaniem do prowadzenia auta. Po znieczuleniu miejscowym, zwłaszcza w okolicach głowy (np. podczas wyrwania zęba), nie należy prowadzić pojazdu przez 2 godziny [5]. Ograniczenie zdolności prowadzenia pojazdów po znieczuleniu miejscowym, szczególnie okolic głowy, jest efektem zarówno stosowanych leków, jak i również psychicznego obciążenia pacjenta związanego z bólem oraz strachem [1]. Po znieczuleniu ogólnym, czas zakazu jest zależny od zastosowanego środka [5].

4. Baklofen

Istotny wpływ na zdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych mają leki wpływające na napięcie mięśni poprzecznie prążkowanych, a także te, które jako efekt uboczny mogą powodować dystonie. Niekorzystnie wpływać mogą na czas reakcji (znaczne wydłużenie) zmiany polekowe w zakresie napięcia mięśniowego. Pacjenci przyjmujący baklofen nie powinni prowadzić pojazdów mechanicznych. Niekorzystny efekt w tym zakresie w mniejszym stopniu powoduje tolperyzon i tyzanidyna [1].

5. Atropina

Na sprawność psychofizyczną kierowców mogą wpływać także leki działające na narząd wzroku [1]. W znacznym stopniu na niego wpływają preparaty stosowane bezpośrednio na oko np. krople do oczu. Po zastosowaniu kropli z atropiną, jak i innych preparatów rozszerzających źrenice wystąpić mogą zaburzenia widzenia oraz akomodacji, nadwrażliwość na światło i zwiększenie ciśnienia śródgałkowego [6]. Również niektóre preparaty obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe stosowane w leczeniu jaskry (np. dorzolamid), ale także dostępne bez recepty preparaty z tetryzoliną mogą powodować niewyraźne widzenie [7, 8].

6. Insulina

Insulina oraz doustne leki przeciwcukrzycowe wywoływać mogą hipoglikemię, która powoduje czasową utratę zdolności funkcjonalnych w postaci upośledzonej koordynacji, zwolnienia czasu reakcji, a w niektórych przypadkach także utratę przytomności. Również same powikłania cukrzycy wpływać mogą na zdolność prowadzenia pojazdów: neuropatia wegetatywna zmniejsza zdolność odczuwania narastającej hipoglikemii, a retinopatia cukrzycowa jest przyczyną upośledzonego widzenia [9].

7. Kodeina



Kodeina w dawkach terapeutycznych wykazuje działanie przeciwkaszlowe i przeciwbólowe. Nawet w takich dawkach może wpływać negatywnie na sprawność psychofizyczną [10]. Podczas stosowania tego leku mogą wystąpić senność, apatia, zawroty głowy, co może wydłużyć czas reakcji [10, 11].

8. Amitryptylina

Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD), do których należy amitryptylina, wpływają niekorzystnie na funkcje wykonawcze, poznawcze oraz pamięć operacyjną i krótkotrwałą. Ponadto mogą powodować sedację, a także wydłużać czas reakcji [1]. Również inne leki przeciwdepresyjne takie jak mianseryna, trazodon, mirtazapina mogą działać sedatywne. Ostrożność powinni także zachować pacjenci stosujący wenlafaksynę, powodującą zarówno bezsenność, jak i napady wzmożonej potrzeby snu [1].

9. Estazolam

Benzodiazepiny przyjmowane doraźnie jak i również przewlekle w istotny sposób zmniejszają szybkość psychomotoryczną oraz upośledzają pamięć, uwagę oraz funkcje werbalne. Powodują również sedację i efekt miorelaksacji, co także przekłada się niekorzystnie na funkcje psychomotoryczne. Większość z nich jest metabolizowana do aktywnych metabolitów, przy udziale izoenzymów cytochromu P450, o często długim okresie półtrwania, co sprawia, że zażyty lek może działać niekorzystnie na zdolność do prowadzenia pojazdów nawet do kilku dni. Podczas stosowania innych leków hamujących aktywność tego enzymu ich długość działania może ulec dalszemu wydłużeniu [1]. Estazolam wykazuje okres półtrwania od 8 do 24h, zaś nitrazepam wykazywać może długotrwały efekt sedatywny i nasenny trwający nawet 36 godzin [1].

10. Amlodypina

Amlodypina należąca do antagonistów kanału wapniowego, jak i również inne leki stosowane w terapii nadciśnienia tętniczego (np. inhibitory ACE, sartany, beta-blokery, diuretyki) mogą powodować zawroty głowy oraz senność. Te skutki uboczne występują szczególnie na początku terapii lub w przypadku zwiększenia dawek, więc w tym czasie kierowcy powinni zachować szczególną ostrożność [12, 13, 14, 15, 16].

Pamiętajmy, iż zdolność do prowadzenia pojazdu może być również ograniczona w wyniku interakcji pomiędzy stosowanymi jednocześnie lekami [17]. Ostrożność należy zachować także przy stosowaniu preparatów zawierających kofeinę, guaranę, taurynę, gdyż po początkowym okresie zniesienia zmęczenia i silnej stymulacji, w późniejszym czasie mogą powodować depresję funkcji OUN [1].

Literatura:

  1. Dymura K., Woroń J., Skowroński A. Leki a prowadzenie pojazdów, Bezpieczeństwo: teoria i praktyka. Czasopismo Krakowskiej Szkoły Wyższej im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego 7/3, 2013:51-63
  2. Dimenhydrynat, https://indeks.mp.pl/leki/desc.php?id=217
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tramal 50 mg kaps. twarde 07/2012
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego MST Continus 07/2011
  5. Burski Z., Skoczylas A. Ocena wpływu działania leków na obsługę pojazdów jezdniowych środków transportowych w polskiej motoryzacji, 2004/6:71-78
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Atropinum Sulfuricum 1% WZF krople do oczu,
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Trusopt 20 mg/ml krople do oczu, 09/2011
  8. Charakterystyka Produktu Leczniczego Starazolin 05 mg/ml krople do oczu
  9. Marcinkiewicz A., Szosland D. Postępowanie orzecznicze u kierowców chorych na cukrzycę w wybranych krajach Unii Europejskiej, Medycyna Pracy 2007;58(6):1-6
  10. Burda P., Izba Gospodarcza Komunikacji Miejskiej, Staniaszek A. Prowadzenie pojazdów a substancje psychoaktywne, 2014:1-32
  11. Charakterystyka Produktu LeczniczegoThiocodin tabl. CHPL
  12. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vilpin tabl. CHPL 6/2010
  13. Charakterystyka Produktu Leczniczego Polsart tabl.CHPL, 10/2013
  14. Charakterystyka Produktu LeczniczegoBetaloc tabl. CHPL
  15. Charakterystyka Produktu LeczniczegoTritace tabl. CHPL, 08/2011
  16. Charakterystyka Produktu Leczniczego Diuver tabl.
  17. Woroń J. Nie jedź po lekach, https://pulsmedycyny.pl/nie-jedz-po-lekach-cz-1-881015

_____________________________________________________
Zacytuj ten artykuł jako:

  • Agnieszka Skrzetuszewska, Brałeś? Nie jedź! 10 leków, po których lepiej nie wsiadać za kierownicę! , www.mgr.farm

Firma przekonywała, że jej syropy nie są napojami z perspektywy funkcji i właściwości (fot. Shutterstock)Firma przegrała spór o VAT na syrop

Urząd statystyczny zaliczył syropy jednej z firm do ugrupowania PKWiU 11.07.190.0 - "pozostałe...

Obecnie prawie na każdym kroku można spotkać się ze sprzedażą ziół między innymi: w kioskach, drogeriach, supermarketach... (fot. Shutterstock) W sprawie monopolu hurtowni...

Poseł Jan Dziedziczak wystosował interpelację do Ministra Zdrowia w sprawie monopolu hurtowni...

Resort zdrowia zapowiada, że w uprawnienia Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej w zakresie kontroli przechowywania szczepionek będą w najbliższej przyszłości poszerzone (fot. MGR.FARM)MZ: brak jest możliwości wyłączenia...

Ministerstwo Zdrowia odpowiedziało Porozumieniu Pracodawców Opieki Zdrowotnej na list, w którym...

W niektórych partiach produkowanego w Azji irbesartanu znaleziono zanieczyszczenie rakotwórczym związkiem podobnym do NDMA – NDEA (fot. Shutterstock)Nie tylko walsartan był zanieczyszczony...

Europejska Agencja Leków uznała właśnie, że kolejna substancja czynna dostarczana od jednego z...

Sprawca napadu tuż po nim trafił na oddział toksykologii, skąd po odtruciu zabrała go policja do aresztu (fot. Shutterstock)Z nożem kuchennym napadł na aptekę

27-letni mężczyzna napadł na całodobową aptekę w Łodzi przy al. Piłsudskiego. Wyczekał do...