Dziś brakuje przepisów, które pozwoliłyby farmaceutom traktować klientów aptek jak pacjentów (fot. Shutterstock)

Marzenia trzeba realizować

Polfie udało się wprowadzić na rynek kilka preparatów wielowitaminowych, jak Multiwitamin, Vitaral, Falvit, Vibovit, Visolvit; preparaty z synestetyczną witaminą C, preparaty z witaminami B1, B6.

Krakowskie Zakłady...

Jeśli lekarz zapisze w zielonej książeczce leki niezaaprobowane w danej chorobie przewlekłej, pacjent musi za nie zapłacić. (fot. Shutterstock)

Farmaceuta w Irlandii:...

W tym roku mundial trwa wyjątkowo długo, więc warto zaopatrzyć się także w preparaty zawierające składniki zwiększające zdolności adaptacyjne. (fot. Shutterstock)

5 ziół, które powinny znaleźć...

W rzeczywistości ziemniak nie przenika do mleka, nie powoduje kolek u dzieci ani żadnych innych sensacji.  (fot. Shutterstock)

Jaki kartofel dla karmiącej?

Fakty i mity o zapaleniu ucha

Fakty i mity o zapaleniu ucha

Zapalenie ucha jest stosunkowo częstym powikłaniem po infekcji przeziębieniowej. Zwykle wówczas pojawia się dylemat, czy w przypadku wystąpienia objawów niezbędna jest wizyta u lekarza i zaordynowanie antybiotyku? Czy preparaty dostępne bez recepty mogą złagodzić dolegliwości?

Ostre zapalenie ucha zwykle rozpoczyna się nagłym, ostrym bólem ucha, występującym najczęściej w godzinach nocnych.

FAKT
Zapalenie ucha występuje częściej u dzieci niż u dorosłych

Ostre zapalenie ucha środkowego (AOM) to jedna z najczęstszych chorób zapalnych wieku dziecięcego. Najczęściej chorują dzieci w wieku 6-24 miesięcy. Przyczyną 25% wizyt pediatrycznych do 1 roku życia jest właśnie to schorzenie, a u około 20% dzieci występują nawracające infekcje ucha środkowego [1]. Po ukończeniu 7 roku życia wyraźnie spada częstość zachorowań [2].

MIT
Zapalenie ucha najczęściej wywołane jest przez wirusy

Czynnikami etiologicznymi ostrego zapalenia ucha są zakażenia wirusowe i bakteryjne górnych dróg oddechowych, dysfunkcja trąbki słuchowej, zaburzenia transportu rzęskowo-śluzowego, podciśnienie w jamie bębenkowej [1]. Jedynie w kilku procentach przypadków jest stwierdzana wyłącznie wirusowa infekcja. Jednak często to wirusy torują drogę bakteriom. W większości przypadków AOM jest poprzedzone wirusowym nieżytem nosa [2]. Do przeniesienia zakażenia na trąbkę słuchową dochodzi poprzez ciągłość [3]. Zmiany zapalne w części nosowej gardła są czynnikiem sprzyjającym wzrostowi kolonizacji bakteryjnej. Zakażenie wirusowe prowadzi także do obrzęku trąbki słuchowej oraz wynikających z tego powodu zaburzeń jej drożności, co ułatwia przedostawanie się drobnoustrojów z części nosowej gardła do ucha [2].

FAKT
Procesy upośledzające drożność trąbki słuchowej zwiększają ryzyko powstania zapalenia

Kluczową rolę w rozwoju zapalenia ucha środkowego odgrywa trąbka słuchowa, odpowiadająca za utrzymanie prawidłowego odpowietrzenia jamy bębenkowej, ogranicza przedostawanie drobnoustrojów z nosogardła do jamy bębenkowej, a także umożliwia jej oczyszczanie z powstającej wydzieliny. Każdy proces, który upośledza drożność trąbki słuchowej zwiększa ryzyko powstania zapalenia ucha środkowego. U dzieci trąbka słuchowa ustawiona jest bardziej poziomo niż u dorosłych, co zwiększa ryzyko infekcji [3].

FAKT
Ból ucha może mieć inne przyczyny niż zapalenie

Przyczyną bólu ucha nie zawsze jest zapalenie. Może go powodować także zalegająca woszczyna bądź promieniujący ból z gardła lub zębów [4].

MIT
Zaczerwienienie błony bębenkowej jest zawsze objawem zapalenia ucha

Zaczerwienienie błony bębenkowej jest mniej swoistym objawem. Zazwyczaj jest najłatwiejsze do zauważenia i pojawia się najwcześniej. Jednak lekkie zaczerwienienie błony bębenkowej może u niemowląt występować na skutek płaczu i powinno być różnicowane z zapaleniem ucha [2].

MIT
Wystąpienie dolegliwości bólowych ucha jest wystarczające do stwierdzenia ostrego zapalenia ucha

Podjęcie leczenia ostrego zapalenia ucha środkowego, zgodnie z rekomendacjami ekspertów Narodowego programu Ochrony Antybiotyków, oparte być powinno na równoczesnym występowaniu zarówno objawów klinicznych, jak i zmian w obrazie otoskopowym [3]. Prawidłowe rozpoznanie pełni kluczową rolę w możliwościach zaproponowania właściwej terapii. Do rozpoznania AOM konieczne jest stwierdzenie 3 elementów: nagłe wystąpienie objawów, dolegliwości bólowe oraz stan zapalny ucha środkowego, a także obecność wysięku w jamie bębenkowej [1, 2]. Na obecność wysięku wskazuje obecność co najmniej jednego z objawów takich jak: uwypuklenie, ograniczenie ruchomości czy unieruchomienie błony bębenkowej, wyciek z kanału słuchowego zewnętrznego, poziom płynu widoczny za błoną bębenkową [5]. Podstawą ostatecznego rozpoznania zawsze jest obraz otoskopowy [2].

MIT
Niestwierdzenie objawów podmiotowych takich jak ból czy wyciek jest wystarczające do wykluczenia ostrego zapalenia ucha

Ostre zapalenie ucha zwykle rozpoczyna się nagłym, ostrym bólem ucha, występującym najczęściej w godzinach nocnych. Jest to jedyny objaw mający wartość diagnostyczną, lecz zgłaszany jest głownie przez dzieci starsze – przez 72% >2 r.ż. wobec 36% ≤ 2 r.ż. Niemowlęta mogą manifestować dolegliwości bólowe poprzez płacz, niepokój, niechęć do ssania, utratę apetytu, lecz ze względu na brak swoistości, objawy te nie pozwalają na ustalenie rozpoznania [2]. Objawy podmiotowe, które wskazują na zapaleniu ucha takie jak ból czy wyciek z ucha są zbyt mało czułe, aby ich niestwierdzenie było podstawą do wykluczenia tego schorzenia [2].

FAKT
Długotrwałe ssanie smoczka przez dziecko zwiększa ryzyko wystąpienia zapalenia ucha



Do czynników ryzyka wystąpienia AOM należy długotrwałe stosowanie smoczków oraz krótki okres karmienia piersią (poniżej 3 miesięcy), a także wiek < 2 r.ż., ekspozycja na choroby infekcyjne dróg oddechowych, bierne palenie tytoniu, uczęszczanie do żłobka lub przedszkola, starsze rodzeństwo oraz predyspozycje genetyczne i wady twarzoczaszki (rozszczepy podniebienia) [2].

MIT
Ze względu na etologię ostre zapalenie ucha zwykle wymaga leczenia antybiotykiem

Na podstawie badań przeprowadzonych w ostatnich 30 latach kontrolowanych placebo zaobserwowano, że w większości przypadków wyleczenie następuje bez zastosowania leku przeciwbakteryjnego. W ciągu pierwszej doby zmniejszenie objawów notuje się u 61% dzieci, bez względu na to czy przyjmują lek przeciwbakteryjny czy placebo. A po tygodniu u 75% dzieci dochodzi do ustąpienia symptomów [5]. Zalecane jest natychmiastowe zastosowanie antybiotyku u dzieci poniżej 6 miesiąca życia, także u dzieci z wysoką gorączką (>39 stopni C), znacznie nasilonymi dolegliwościami bólowymi i wymiotami oraz z obustronnym zapaleniem ucha środowego. Antybiotyk powinien być zastosowany także u chorych z wyciekiem z ucha oraz z wadami twarzoczaszki, zespołem Downa, nawracającymi zapaleniami ucha i zaburzeniami odporności. W pozostałych przypadkach niepowikłanego zapalenia ucha zalecana jest metoda obserwacji i wstrzymanie się z podaniem antybiotyku przez 48-72 godzin przy jednoczesnym zastosowaniu leczenia przeciwzapalnego i przeciwbólowego oraz ewentualnym zleceniu antybiotykoterapii w przypadku braku poprawy [2, 5]. Decyzję o zastosowaniu leczenia przeciwbakteryjnego albo metody obserwacji podejmuje się biorąc pod uwagę wiek dziecka, nasilenie objawów choroby oraz pewność ustalonej diagnozy [5].

FAKT
Antybiotykiem z wyboru w leczeniu tego schorzenia jest amoksycylina

Jeżeli podjęto decyzję o włączeniu leku przeciwbakteryjnego to u większości osób zaleca się stosowanie amoksycyliny. Powinna być podawana u dorosłych i dzieci powyżej 40 kg w dawce 1500-2000mg co 12 h, a u dzieci o masie poniżej 40 kg 75-90 mg/kg/dobę w 2 dawkach podzielonych co 12 h [2, 5]. Czas leczenia u dzieci poniżej 2 roku życia powinien wynosić 10 dni, a u dorosłych i dzieci starszych może być skrócony do 5 dni [2].

MIT
Zastosowanie antybiotyku przynosi natychmiastowy efekt

Mimo, że najczęściej tego oczekują pacjenci oraz opiekunowie chorych dzieci, to zastosowanie przeciwbakteryjnego leku niestety nie przynosi natychmiastowego efektu. Zauważalne korzyści obserwuje się zwykle nie wcześniej niż po upływie doby od rozpoczęcia terapii [5].

MIT
Preparaty o działaniu miejscowym skutecznie łagodzą ból ucha

W celu złagodzenia bólu ucha często są stosowane leki działające miejscowo w postaci kropli do uszu, które zawierają środki anestetyczne czy wyciągi z ziół. Jednak dane dotyczące ich skuteczności są niewystarczające, by takie postępowanie zalecać [2].

MIT
Leki obkurczające błonę śluzową nosa przyspieszają ustępowanie objawów

Na podstawie wielu badań z randomizacją stwierdzono, iż stosowanie leków obkurczających naczynia krwionośne błony śluzowej nosa, nie wpływa na przyśpieszenie ustępowania objawów oraz nie zapobiega powikłaniom, przy jednoczesnym wyraźnym wzroście częstości występowania objawów niepożądanych [2]. Mogą być zalecone jedynie w przypadku współistniejącego nieżytu nosa, najlepiej w postaci preparatu stosowanego miejscowo do nosa z α-mimetykiem [4].

FAKT
Wysięk po ostrym zapaleniu ucha może utrzymywać nawet do 3 miesięcy

Wysięk po AOM może utrzymywać się różną długość czasu. Jest stwierdzany u 70% dzieci po 2 tygodniach od infekcji, a u 40% – po miesiącu. Dłużej utrzymuje się on u młodszych dzieci, z nawracającymi zapaleniami ucha, po zapaleniu obustronnym i w miesiącach zimowych. W około 90% przypadków w ciągu 3 miesięcy dochodzi do samoistnej ewakuacji wysięku, lecz u pozostałych 10% schorzenie nabiera charakteru przewlekłego [4].

Nie zawsze przyczyną bólu ucha jest jego zapalenie, a w terapii tego schorzenia nie w każdym przypadku niezbędny jest antybiotyk. Pamiętajmy, że „Skuteczność antybiotyków nie jest wieczna. Dbajmy by trwała jak najdłużej” [6].

Literatura:

  1. Kuczkowski J. Aktualne problemy w rozpoznawaniu u leczeniu ostrego i wysiękowego zapalenia ucha środkowego
  2. Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego 2016
  3. Kuthan R. Leczenie ostrego zapalenia ucha środkowego w świetle najnowszych wytycznych
  4. Hassmaan-Poznańska E. Pytania do specjalisty. Pediatria po Dyplomie
  5. Varasso D.A. Ostre zapalenie ucha środkowego: leczenie przeciwbakteryjne czy obserwacja?
  6. http://www.antybiotyki.edu.pl/

Wśród petycji rozpatrywanych przez Ministerstwo Zdrowia w 2017 roku znalazły się też takie, dotyczące aptek i farmaceutów (fot. MGR.FARM)W 2017 roku Ministerstwo Zdrowia...

Ministerstwo Zdrowia podsumowało petycje, które rozpatrywało w ubiegłym roku. Okazuje się, że...

Policjanci zwrócili się również do Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego o opinię, czy do sprzedaży tabletek wymagane było zezwolenie. (fot. Shutterstock) Sprzedawał nielegalnie leki przez...

25-latek anonimowo oferował na jednym z portali ogłoszeniowych sprzedaż środków na potencję....

Aneta Klimczak uważa, że o korupcyjnym podłożu sprawy świadczą również argumenty przytoczone w odpowiedzi, którą Ministerstwo Zdrowia. (fot. Shutterstock)W sprawie techników farmaceutycznych...

"Złe rzeczy związane z technikami farmaceutycznymi dzieją się od bardzo dawna, dotyczy to...

Pozorne informowanie pacjentów o zamiennikach, które jest ukrytą reklamą, było już wielokrotnie przedmiotem orzekania przez WSA w Warszawie. (fot. NIA)NIA: Zakaz reklamy aptek chroni interes...

Naczelna Izba Aptekarska dementuje zarzuty Konfederacji Lewiatan oraz Związku Pracodawców...

 Facebook zacznie o wiele bardziej dokładnie monitorować wszelkie grupy, na których uzależnieni od opiatów poszukują ich nielegalnych źródeł. (fot. Shutterstock)Algorytm Facebooka znajdzie osoby...

Facebook włącza się do walki z narastającym problemem uzależnienia od leków opioidowych. Kevin...