Przedsiębiorca, który nie wystawia faktury lub rachunku za wykonanie świadczenia, podlega karze grzywny do 180 stawek dziennych. (fot. Shutterstock)

Faktura w aptece

Historia Paula de Roux przypomina życiorys komputerowych geniuszów, jak Bill Gates czy Mark Zuckerberg. (fot. magazine.atavist.com)

Aptekarz z przypadku

Gdy w ostatnim czasie pojawia się w mediach głośny temat rezydentów, apteczne pokoje socjalne nie pozostają obojętne na skomentowanie tego w odpowiednim tonie. (fot. Shutterstock)

Poza czubek własnego nosa

 Stosowanie substancji konserwujących regulowane jest przepisami prawnymi, a na opakowaniach produktów musi znajdować się oznaczenie stosowanego środka. (fot. Shutterstock)

Konserwanty w żywności -...

Niskie pensje techników to kwestia różnicy wykształcenia czy braku szacunku? (fot. Shutterstock)

Ile powinien zarabiać technik...

Lit w leczeniu chorób afektywnych

Lit w leczeniu chorób afektywnych

Autor: Anna Załucka

We wczesnych latach sześćdziesiątych Mogens Schou i Poul Baastrup odkryli, że długotrwałe leczenie litem zapobiega nawrotom choroby u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową (nawroty depresji i manii) i jednobiegunową (nawroty depresji bez epizodów manii). U większości pacjentów stosowanie litu zmniejszało zarówno nawroty manii, jak i depresji...

Prywatnie Mogens Schou był człowiekiem nauki i sztuki – pasje odziedziczył po rodzicach, ojcu – psychiatrze i matce – pianistce.

W artykule o prof. Jerzym Vetulanim (czytaj więcej: Mózg i Błazen. Rozmowa z Jerzym Vetulanim) pisałam o początkach terapii lekami przeciwdepresyjnymi w latach pięćdziesiątych XX wieku. Drugim doniosłym osiągnięciem ówczesnej farmakologii było zastosowanie litu w zaburzeniach afektywnych. Jak wyglądało leczenie osób z chorobami afektywnymi w renomowanych klinikach psychiatrycznych w latach czterdziestych, przed wprowadzeniem skutecznej farmakoterapii, można przeczytać w biografii Zeldy Fitzgerald – książka zawiera opisy polewania chorych zimną wodą, wstrzykiwania insuliny, stosowania elektrowstrząsów.

Wprowadzenie systematycznej terapii litem w chorobach afektywnych przez duńskiego psychiatrę, prof. Mogensa Schou, było więc - nomen omen - „kamieniem milowym” w rozwoju nowej ery psychofarmakologii. Lit już wcześniej przykuwał uwagę medyków - po raz pierwszy został zastosowany w 1850 roku do leczenia dny moczanowej (nieskutecznie). Potem używano go jako środka stymulującego, uspokajającego, w leczeniu cukrzycy, chorób zakaźnych, dodawano do past do zębów. W latach osiemdziesiątych XIX wieku stosowano lit w leczeniu depresji, jednak bez większych sukcesów.

W 1949 roku australijski psychiatra John Cade zauważył, że świnki morskie pod wpływem soli litu były spokojniejsze i słabiej reagowały na bodźce, ale nie były senne. W serii doświadczeń Cade odkrył efekt terapeutyczny litu w leczeniu manii. W latach 1952-1954 w Danii psychiatra Mogens Schou przeprowadził badania nad litem metodą tzw. podwójnie ślepej próby, aby ocenić skuteczność litu w leczeniu manii. Była to pionierska metoda, jak na owe czasy. Około 40 chorych otrzymywało tabletki z litem bądź placebo. Schou zastosował procedurę ślepej próby, aby odróżnić prawdziwe działanie litu od działania oczekiwanego bądź wyobrażonego przez pacjenta. Badanie potwierdziło zasadność stosowania litu w leczeniu manii.

We wczesnych latach sześćdziesiątych Mogens Schou i Poul Baastrup odkryli, że długotrwałe leczenie litem zapobiega nawrotom choroby u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową (nawroty depresji i manii) i jednobiegunową (nawroty depresji bez epizodów manii). U większości pacjentów stosowanie litu zmniejszało zarówno nawroty manii, jak i depresji. Jednak hipoteza Schou-Baastrup o działaniu profilaktycznym litu napotkała opór brytyjskich psychiatrów. Aubrey Lewis i Michael Shepherd scharakteryzowali ją jako „mit terapeutyczny”, który według ich opinii opierał się na niedociągnięciach metodologicznych i fałszywych oświadczeniach. W odpowiedzi na krytykę, Schou i Baastrup przeprowadzili randomizowane badanie z podwójnie ślepą próbą kontrolowaną placebo. Badanie potwierdziło ich hipotezę. Zaś Mogens Schou niestrudzenie przyglądał się wszelkim aspektom leczenia, pracował nad bezpieczeństwem i dostępnością terapii. Opisywał działania niepożądane, interakcje, wpływ litu na czynność nerek i tarczycy, na czynności poznawcze i emocje, a w przypadków pacjentów, którzy byli artystami - na wykonywaną pracę twórczą. W ten sposób duński psychiatra nie tylko wprowadził lit do leczenia i profilaktyki zaburzeń afektywnych, ale przyczynił się także do jego bezpiecznego i skutecznego stosowania w skali ogólnoświatowej.

Po przejściu na emeryturę Schou kontynuował swoją pracę nad badaniem pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową i bezpieczeństwem farmakoterapii litem. Kilka dni przed śmiercią przedstawił na zebraniu Międzynarodowej Grupy Badań nad Litem w Poznaniu projekt nowego badania w „przypadków ukrytych zaburzeń dwubiegunowych” (tzn. u pacjentów z depresjami, które w rzeczywistości mają nierozpoznane zaburzenia dwubiegunowe).

Prywatnie Mogens Schou był człowiekiem nauki i sztuki – pasje odziedziczył po rodzicach, ojcu – psychiatrze i matce – pianistce. Ten wrażliwy człowiek był lekarzem niezwykle oddany pacjentom, zawsze znajdował dla nich czas. Chociaż często miał problem z uzyskaniem wsparcia dla swoich badań, gdyż produkt pochodzenia naturalnego o niskich kosztach produkcji nie cieszył się zainteresowaniem sponsorów, jego osiągnięcia zostały docenione na całym świecie, dwukrotnie był nominowany do Nagrody Nobla. Nie zabiegał o uznanie, mówił, że dla niego radość każdego pacjenta, którego życie odmieniła terapia litem, przewyższa honory i nagrody. Mogens Schou zmarł 29 września 2005 roku. Do końca był skrupulatny i zorganizowany – po jego śmierci rodzina znalazła w komputerze Profesora szczegółowe instrukcje odnośnie pogrzebu. Pozostał w pamięci pacjentów jako skromny i życzliwy człowiek.

Literatura:

1. Shou, Mogens (2004, wydanie szóste, poprawione) „Lit w leczeniu chorób afektywnych. Przewodnik praktyczny”.
2. Grof, Paul (2006) „Mogens Schou (1918–2005)”, Neuropsychopharmacology. 31 (4): 891–892
3. https://en.wikipedia.org/wiki/Mogens_Schou

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu mgr.farm jest możliwy
dla osób uprawnionych do wystawia recept
lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Oświadczam, że jestem lekarzem, farmaceutą
lub osobą prowadzącą zaopatrzenie w produkty lecznicze.