Panowała opinia, że życie Churcilla uratowała penicylina odkryta w latach 30. przez Brytyjczyka Alexandra Fleminga. Prawda wyglądała jednak inaczej... (fot. Wikipedia)

Farmacja w służbie aliantom

W pewnym momencie Viagra stała się nawet walutą, którą agenci CIA płacili swoim informatorom w Afganistanie (fot. Shutterstock)

Potencjalna rewolucja

Czy słyszeliście o terapeutycznym zastosowaniu gazów jelitowych? W czasach średniowiecza wielu lekarzy wierzyło, że podobne leczy się podobnym (fot. Shutterstock)

13 najdziwniejszych terapii w...

Za mit trzeba też uznać stwierdzenie, że dzięki e-recepcie farmaceuci będą mieli więcej czasu na rozmowę z pacjentem (fot. Shutterstock)

Czy e-recepta wydłuży czas...

Jeśli apteka nie jest widoczna w sieci, oczywiście w granicach dozwolonych prawem, ma mniejsze szanse na większe zainteresowanie ze strony pacjenta (fot. Shutterstock)

Podążaj za pacjentem

Odra – fakty i mity

Odra – fakty i mity

W ostatnim czasie coraz częściej słyszymy o zachorowaniach na odrę. Czy powinniśmy się jej bać? Czy grozi nam epidemia tej choroby? Oto kilka najpopularniejszych tez, które na temat odry pojawiają się ostatni w mediach. Które z nich to fakty, a które to mity?

Wirus odry rozprzestrzenia się podczas kichania czy kaszlu, a także przez bliski albo bezpośredni kontakt z wydzielinami z nosa oraz gardła osoby zakażonej (fot. Shutterstock)

Odra to jedna z najbardziej zaraźliwych chorób wirusowych. Jest ona wywoływana przez paramyksowirusy [1]. Wśród niezaszczepionych osób rozprzestrzenia się łatwo. Jedna zakażona osoba zaraża średnio 12-18 niezakażonych wcześniej ludzi, a dla porównania w przypadku grypy jest to 1.4 do 4 osób [2]. Prawie wszystkie nieuodpornione dzieci narażone na kontakt z wirusem ulegają zakażeniu [1].

MIT
Naturalne przebycie odry jest bezpieczniejsze niż szczepienie.

Przebieg kliniczny choroby wirusowej zależny jest od ogólnego stanu zdrowia osoby chorującej, od stanu uodpornienia (np. czy była szczepiona), a także od stopnia zjadliwości wirusa oraz od jego dawki. W przypadku szczepienia jest nad tym pełna kontrola. W szczepionce podaje się wirusa osłabionego o zjadliwości zredukowanej do minimum, a nie wirusa dzikiego. Dodatkowo ilość wspomnianego patogenu jest w szczepionce niewielka i jest ona ściśle określona. Ponadto decydujemy o terminie podania szczepionki, w związku z czym szczepienia, nawet za pomocą żywych szczepionek, są bezpieczniejsze niż naturalny przebieg choroby po zakażeniu dzikim wirusem, nad którym nie posiadamy żadnej kontroli [3].

FAKT
W początkowej fazie odrę łatwo pomylić z przeziębieniem

Do pierwszych objawów odry należy wysoka gorączka, rozpoczynająca się 8 do 13 dni od zakażenia i trwająca 1 -7 dni. W początkowej fazie chory pacjent może mieć objawy ostrego nieżytu górnych dróg oddechowych, takie jak kaszel, katar, zapalenie spojówek ze światłowstrętem oraz małe plamki po wewnętrznej stronie policzków i na języku [1]. Pojawienie się na błonie śluzowej policzków białawych przebarwień na wysokości dolnych zębów trzonowych tzw. plamek Koplika jest objawem patognomonicznym [4]. Później na twarzy i karku pojawia się wysypka plamisto-grudkowa, rozprzestrzeniająca (zstępująca) się przez kolejne 3 dni z głowy na tułów oraz ramiona i ręce, nogi i stopy. Po kilku dniach wysypka znika w takiej samej kolejności w jakiej się pojawiła, pozostawiając brunatne przebarwienia oraz delikatne złuszczanie naskórka [1, 5].

MIT
Obecnie ryzyko zachorowania jest niskie, więc nie ma potrzeby się szczepić.

Szczepienia przeciw odrze w wielu krajach przyczyniły się do zmniejszenia liczby zachorowań nawet do 99%. Jednak nawet tam gdzie poziom zachorowań znacznie spadł, szczepienia stosowanie są nadal ze względu na możliwość przywleczenia odry z innych krajów. Choroba ta występuje nadal w wielu państwach [5]. Po przybyciu na terytorium danego kraju osoby zarażonej wirusem odry, jest ryzyko, iż każdy kto nie przechodził dotąd tej choroby albo nie był szczepiony, a spotka się z nią to ulegnie zakażeniu. [1].

FAKT
Odrą można się zarazić przez kontakt ze skażonymi powierzchniami



Wirus odry rozprzestrzenia się podczas kichania czy kaszlu, a także przez bliski albo bezpośredni kontakt z wydzielinami z nosa oraz gardła osoby zakażonej. Wirus pozostaje aktywny i zakaźny w powietrzu albo na skażonych powierzchniach do 2 godzin [1]. Na około 2-3 dni przed wystąpieniem objawów pojawia się zakaźność chorego i utrzymuje się do czwartego dnia po wystąpieniu wysypki [1, 4].

MIT
Odra ma zwykle łagodny i przebieg i nie należy jej się obawiać.

Choroba ta zazwyczaj ma łagodny albo umiarkowanie ciężki przebieg [1]. Zdarza się jednak, że powikłania po odrze mogą być nawet przyczyną śmierci w przypadku dzieci [1]. Większość komplikacji stanowią nadkażenia bakteryjne (zapalenie ucha środkowego w 7-9% przypadków, zapalenie płuc – 1-6% przypadków). W krajach rozwijających najczęstszą przyczyną zgonów stanowi biegunka (8%). W 0,1% zachorowań występuje ostre zapalenie mózgu, cechujące się złym rokowaniem – 20% trwałych powikłań neurologicznych, które prowadzą do kalectwa. Może wystąpić również odrowe zapalenie rogówki czy zapalenie krtani [2]. Najrzadszym, ale jednocześnie najcięższym powikłaniem jest podostre stwardniające zapalenie mózgu (SSPE), które może rozwinąć się nawet po 15 latach od zakażenia [4].

FAKT
Następstwem zakażenia odrą może być długotrwała immunosupresja

Infekcje wirusowe (np. wirus odry, cytomegalii, herpes, różyczki) często powodują obniżenie odsetka limfocytów Th z towarzyszącym mu brakiem odpowiedzi na stymulację antygenami i mitogenami [6]. Odra to pierwsza choroba, w czasie której zaobserwowano zwiększoną wrażliwość na inne infekcje. Przyczyną tego jest immunosupresja, której przejawami są zahamowanie proliferacji limfocytów obwodowych, limfopenia i przesunięcie profilu cytokinin w kierunku Th2 [4]. Przebieg zakażeń następujących niedługo po przebyciu odry być może ciężki oraz trudny do opanowania [6]. Czasem immunosupresja spowodowana zaburzeniem czy utratą pamięci limfocytów B i T, może skutkować podatnością na zakażenia innymi drobnoustrojami nawet kilka lat po infekcji [2].

Chociaż wirus odry należy do najbardziej zakaźnych, to prawdopodobieństwo niekontrolowanego wzrostu zachorowalności na tę chorobę w Polsce jest niewielkie. Takie wzrosty mogą wystąpić lokalnie [7]. Gdy osoba zakażona trafi do środowiska słabo wyszczepionego, to można spodziewać się gwałtownego wzrostu zachorowań na to schorzenie [7]. Najlepszą ochroną są szczepienia. Skuteczność jednej dawki szczepionki przeciw odrze szacowana jest na 80-95%, zaś druga dawka zapewnia odporność prawie wszystkim tym, którzy nie zareagowali na pierwszą dawkę [ 4, 5]. Należy pamiętać, że współcześnie około 10% populacji posiada jatrogennie obniżoną odporność, co jest następstwem różnych nowoczesnych metod leczenia (chemioterapia, leki biologiczne) i dlatego są oni narażeni na zakażenie wirusem odry [3]. W Polsce dwie dawki szczepionki podaje się od 1991 roku, więc część naszej populacji jest zaszczepiona tylko 1 dawką [8].

Literatura:

  1. Odra-informacje ogólne. Opracowanie na podstawie informacji CDC i WHO, www.psse-sandomierz.pl/images/odra/odra_informacje_ogolne.pdf
  2. Szenborn L. Sytuacja epidemiczna odry w świecie, Forum Wirusologiczne 20-21.042018- sesja 5-sesja PTEiLChZ
  3. Chabiński A. Powikłania rozwijają się aż u 40 proc. chorych na odrę, https://choroby-zakazne.mp.pl/aktualnosci/188247,zachorowania-na-odre
  4. Częścik A., Trzcińska A.. Siennicka Wirus odry-reakcje odpornościowe związane z naturalnym zakażeniem oraz odpowiedzią poszczepienną, Postępy Mikrobiologii 2011,50-3 :235-245
  5. Odra- najczęściej zadawane pytania. Opracowanie na podstawie informacji CDC i WHO, http://www.psse-sandomierz.pl/images/odra/odra.pdf
  6. Pituch-Noworolska A. Immunofenotyp dojrzałych komórek hematopoetycznych – pierwotne i wtórne niedobory, Postępy Biologii Komórki 2008, Tom 35, Suplement nr 24: 45-64
  7. Chabiński A. Czy grozi nam epidemia odry, https://choroby-zakazne.mp.pl/aktualnosci/186600,czy-grozi-nam-epidemia-odry
  8. Augustynowicz E. Szczepionka MMR- fakty i mity, www.pzh.gov.pl/wp-content/.../04/Tydzień-Szczepień-2016-E.-Augustynowicz.pdf

Mężczyźnie  grozi nawet do 2 lat pozbawienia wolności i grzywna. (fot. KMP w Łodzi)Sprzedawał nielegalnie leki na potencję

Policjanci z Wydziału dw. z Przestępczością Gospodarczą i Korupcją KMP w Łodzi zatrzymali 40-...

"Unboxing" to typowa praktyka pozwalająca influencerom na zdobycie popularności w mediach społecznościowyc (fot. Shutterstock). Blogerom grozi kara finansowa za "...

Popularna blogerka na swoim kanale na YouTube dokonała rozpakowania zamówionej w aptece...

Zjawisko kontrakcji, czyli rozpuszczalność cieczy w cieczy (etanolu w wodzie) skutkuje zmniejszeniem objętości. (fot. Shutterstock)Farmaceuto! Czy dobrze odczytujesz...

W związku z licznymi wątpliwościami odnośnie prawidłowego wykonania recept zawierających w swoim...

Zdaniem autora apteki sieciowe rozwijały się od 2001 roku na terenie całego kraju tworząc swoiste kartele rządzące się swoimi prawami. (fot. Shutterstock)Cele apteki są odwrotne od celów...

"Właściciele aptek sieciowych, którzy nie przestrzegali Prawa Farmaceutycznego, etyki zawodowej...

Wydanie więcej niż jednej szczepionki z refundacją jest sprawą dyskusyjną, ponieważ jedna dawka uodparnia na cały sezon (fot. Shutterstock)Czy NFZ zakwestionuje wydanie dwóch...

Do apteki przychodzi pacjent z receptą na trzy opakowania refundowanej szczepionki VaxigripTetra...