Większość kobiet po porodzie doświadcza spadków nastroju, epizodów smutku, melancholii i załamania. (fot. Shutterstock)

Matka farmaceutka i wielkie...

Oko Horusa stało się symbolem zdrowia, dobra i przywróconego zdrowia, a symbol Rx jest właściwie znakiem graficznym, na który składa się zarys linii symbolu oka boga nieba (fot. Shutterstock)

Symbole farmacji

Dotychczas przeprowadzone projekty grywalizacji i badania zachowań graczy wskazują, że ta forma zwiększa zaangażowanie się pacjenta w mechanizm np. rzucania palenia nawet o 29%. (fot. Shutterstock)

Kilka słów o grywalizacji

Uszkodzenie miąższu wątroby, ogniskowe zwłóknienia - to tylko niektóre z długiej listy toksyczynych działań roślin, stosowanych dawniej w medycynie (fot. Shutterstock)

10 najniebezpieczniejszych...

To historia pacjentów, ich walki, ich przetrwania i wędrówki po krainie choroby.

Cesarz wszech chorób....

Suplementy na dopingu

Suplementy na dopingu

Jedną z grup pacjentów często podejmujących suplementację diety są sportowcy. Motywowane jest to głównie powszechnym przekonaniem o konieczności wzbogacania diety o dodatkowe źródła witamin i składników odżywczych. Powinni oni jednak mieć się na baczności. Suplementy diety mogą być przyczyną dodatniego wyniku kontroli antydopingowej.

Jedną z grup pacjentów często podejmujących suplementację diety są sportowcy (fot. Shutterstock)

W świetle prawa suplementy diety są środkiem spożywczym stosowanym w celu uzupełnienia diety. Zwykle występują w postaci ,,skoncentrowanego źródła witamin i składników mineralnych wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny”. Kontrolę nad ich obrotem sprawuje w Polsce Główna Inspekcja Sanitarna, a wymagania dotyczące składu oraz oznakowania regulowane są m.in. przez ustawę o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2015 r. poz. 594), rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety (Dz. U. z 2014 r. poz. 453) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności [1].

Chociaż status zarówno suplementów diety, jak i leków regulowany jest licznymi normami prawnymi, należy pamiętać o cechach odróżniających je od siebie. Przede wszystkim, nadzór nad jakością i składem suplementów sprawuje Główna Inspekcja Sanitarna. Udowodnienie skuteczności ich stosowania nie jest konieczne przed wprowadzeniem do obrotu, a miarodajna kontrola ze strony odpowiednich organów prawnych możliwa jest dopiero wówczas, gdy odnotowane zostaną szkodliwe skutki stosowania danego preparatu [2]. W rezultacie w obrocie znajdują się preparaty, które nie gwarantują bezpieczeństwa. Liczne przykłady pokazały, że często rzeczywisty skład suplementów diety znacząco odbiega od tego deklarowanego przez producentów. Tymczasem ich powszechna dostępność oraz przekonanie o bezpieczeństwie i skuteczności ich przyjmowania powodują, że popularność suplementacji stale rośnie. Konieczne jest więc prawidłowe jej rozumienie, jak również wybór odpowiednich produktów suplementacyjnych [1,3,4].

SPORTOWIEC W APTECE

Jedną z grup pacjentów często podejmujących suplementację diety są sportowcy. Motywowane jest to głównie powszechnym przekonaniem o konieczności wzbogacania diety o dodatkowe źródła witamin i składników odżywczych. Zapotrzebowanie sportowców na większą niż standardowo sugerowaną kaloryczność pokarmów oraz wzmożona utrata wody i elektrolitów w czasie treningów dodatkowo zachęcają ich do uzupełnienia diety przez suplementy [3,6]. Polskie Towarzystwo Medycyny Sportowej jasno podkreśla jednak, że podstawowym zaleceniem żywieniowym dla osób uprawiających sport jest zbilansowana, racjonalna dieta oraz ogólnie rozumiany zdrowy tryb życia. Suplementacja rekomendowana jest jedynie w przypadku znacznych niedoborów witamin i składników odżywczych oraz wówczas, kiedy uzupełnienie ich poprzez dietę nie jest możliwe [4].

Ważne więc, aby dokonywać właściwego wyboru suplementów i stosować je jedynie wtedy, gdy jest to niezbędne. Co istotne szczególnie w przypadku sportowców, należy również zdawać sobie sprawę z potencjalnego ryzyka suplementacji. Zagrożenia, jakie wiążą się z przyjmowaniem suplementów w sporcie, dotyczą przede wszystkim potencjalnego przekroczenia zalecanych dziennych wskazań spożycia witamin i minerałów oraz wystąpienia negatywnych skutków zdrowotnych. Działania niepożądane w następstwie spożywania suplementów wynikają jednak najczęściej z obecności niedeklarowanych w składzie substancji przeciwwskazanych czy nawet zabronionych wśród sportowców. Tym samym, wybór niewłaściwych preparatów grozi nie tylko poważnymi skutkami zdrowotnymi, ale także zwiększa ryzyko otrzymania pozytywnych wyników testów antydopingowych.

Analiza suplementów diety stosowanych przez zawodników Igrzysk Olimpijskich w 2002 roku wykazała, że średnio w 23,2% przypadków ich składniki przyczyniały się do dodatniego wyniku testu antydopingowego. Przeprowadzone w latach 2000-2001 przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski badanie obejmujące 634 suplementy pochodzące z 13 krajów dowiodło natomiast, że aż 14,8% spośród nich zawierało w składzie niedeklarowane przez producenta hormony lub ich prekursory. Zażywanie tego rodzaju preparatów przez osoby zawodowo uprawiające sport i podlegające kontroli antydopingowej jest więc szczególnie niebezpieczne. Przyjmowanie substancji androgennych może bowiem przyczynić się do zmian fizjologicznych organizmu oraz licznych niepożądanych efektów zdrowotnych. Dodatkowo jest ono zwykle równoznaczne z dyskwalifikacją sportowca wynikającą z niedozwolonego dopingu [3]. Warto wspomnieć, że nie tak dawno jeden z renomowanych, polskich producentów suplementów diety, wycofał z obrotu swój preparat na potencję dla mężczyzn – przyczyną była obecność w nim THC (tetrahydrokannabinolu) [8].

SZCZEGÓLNE WYMAGANIA



Osoby uprawiające sport w celu zwiększenia wydolności i poprawy efektów treningu poszukują przeznaczonych do tego celu preparatów m.in. w aptece. Spośród szerokiej gamy suplementów diety stosowanych w sporcie, w aptekach kupić można produkty zawierające na przykład dwuwęglan sodu o działaniu alkalizującym, kofeinę stymulującą przemianę materii czy monohydrat kreatyny będącej podstawowym nośnikiem energii w komórkach mięśniowych. Dwuwęglan sodu, kofeina i kreatyna uznane zostały przez Polskie Towarzystwo Medycyny Sportowej za jedyne składniki suplementów diety o sprawdzonych i udokumentowanych właściwościach [4,6].

Wpływ na organizm tego typu preparatów jest bardzo zróżnicowany i zależny od składu oraz ilościowej zawartości poszczególnych substancji aktywnych. Z tego powodu przebadane dotychczas preparaty podzielone zostały przez Międzynarodowe Towarzystwo Żywienia w Sporcie na cztery kategorie. Do pierwszej z nich zaliczamy tzw. suplementy ,,podobno skuteczne”, których działanie zostało potwierdzone w badaniach. Drugą grupę stanowią preparaty ,,prawdopodobnie skuteczne”, tzn. takie, w przypadku których przeprowadzono wstępne badania, jednak wymagają one dalszego potwierdzenia. Trzecia grupa to suplementy ,,niedostatecznie przebadane”, których działanie opiera się na założeniach teoretycznych, czwarta nazywana jest natomiast ,,najwyraźniej nieskuteczną”, ponieważ jej działanie nie zostało dotychczas potwierdzone żadnymi badaniami [7].

Wśród dostępnych w aptece leków i suplementów diety osoby uprawiające sport mogą poszukiwać również innych preparatów, których zastosowanie wydaje się być wskazane w związku z prowadzonym przez nie trybem życia. Należą do nich m. in. „reduktory tłuszczu” (sprzężony kwas linolowy - CLA, błonnik, L-karnityna), termogeniki, czyli substancje zwiększające tempo przemiany materii (guarana, zielona kawa) czy też suplementy o działaniu pobudzającym zawierające w składzie np. kofeinę, żeń-szeń, guaranę czy lecytynę [6].

Ogromne zróżnicowanie suplementów diety dostępnych na rynku może utrudniać wybór właściwego preparatu. Warto kierować się przede wszystkim jego składem i oczekiwanym działaniem, należy jednak zwrócić szczególną uwagę na jakość przyjmowanych produktów. Dotyczy to każdego pacjenta samodzielnie uzupełniającego dietę, również sportowców. W ich przypadku troska o jakość i skuteczność suplementacji motywowana jest dwojako. Po pierwsze, suplementacja ma przynieść poprawę wyników sportowych, po drugie nie może wiązać się z ryzykiem stosowania niedozwolonego dopingu. Na szczęście w aptekach dostępne są preparaty, które mogą być bezpiecznie przyjmowane przez osoby uprawiające sport. Ich składniki aktywne oraz sposób produkcji spełniają wszelkie normy dotyczące suplementów diety, a przede wszystkim – dzięki realizacji założeń Światowej Agencji Antydopingowej – nie stwarzają ryzyka wykrycia niedozwolonego dopingu.

Ten artykuł ukazał się w 5 numerze magazynu MGR.FARM

_____________________________________________________
Bibliografia:

  1. www.gis.pl/dep/?dep=14&id=27
  2. Molinero O., Marquez S., Nutrition Hospitalaria 2008, 29(2);128-134
  3. Pierwsze kroki w profilaktyce dopingu, Harmonising The knowledge about biomedical side effects of doping
  4. Kostka T., Szyguła Z., Ziemba A., Stanowisko Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej w/s żywienia sportowców
  5. www.etixxsports.com/pl
  6. Dymkowska-Melasa M., Walczak Z., Suplementacja w sporcie, Nowiny Lekarskie 2011, 80, 3. 199-204
  7. Kreider et al. ISSN Exercise &Sport Nutrition Review: Research & Recommendations Journal Of The International Society Of Sports Nutrition 2010; 7: 1-43
  8. Oświadczenie Olimp Laboratories – produkty z ekstraktem Tribulus Terrestris

Zacytuj ten artykuł jako:

  • Agnieszka Jeżewska-Żylik, Suplementy na dopingu, MGR.FARM, nr 1/2016 (5), str. L18-L19

Małopolski WIF zwrócił uwagę, że jeżeli w jakimś zakresie ustawodawca nie wypowiada się co do kwestii przepisów przejściowych, nie oznacza to istnienia luki w prawie (fot. Shutterstock)Czym skutkuje modyfikacja wniosku na...

Zmiana danych przedsiębiorcy we wniosku o wydanie zezwolenia na prowadzenie apteki, złożonego...

Okoliczności orzeczenia tak niskiej kary, budziły wątpliwości - szczególnie, że nie było to pierwszy przypadek łamania zakazu reklamy aptek przez tego przedsiębiorcę (fot. Shutterstock) 400 zł kary za naruszenie zakazu...

W 2017 roku Śląska Izba Aptekarska złożyła odwołanie do Głównego Inspektora Farmaceutycznego od...

Organizatorzy przypominają, że wysoka temperatura lub ekspozycja na słońce mogą niebezpiecznie zmienić właściwości fizyko-chemiczne leków (fot. Shutterstock)Widzisz lek źle przechowywany w sklepie...

Dwie organizacje – Naczelna Izba Aptekarska i Narodowy Instytut Leków, zorganizowały kampanię...

Do tej pory zdarzają się przypadki "całowania klamki" zamkniętej apteki przy Żeromskiego (fot. Shutterstock)VIDEO: Za nocną pracę farmaceutów...

Po ponad dziewięciu miesiącach przerwy, ponad 135 tysięcy mieszkańców Bielan może już korzystać...

Prezes NRA wskazuje też, że przepisy dotyczące sprzedaży wysyłkowej o wiele łatwiej wprowadzić dla kategorii wyrobów medycznych, takich jak choćby pieluchomajtki czy cewnik (fot. NIA)Farmaceuta mógłby dowieźć lek...

Wielu farmaceutów, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach już dziś odwiedza swoich pacjentów,...